mikudagur 29. apríl 1998síða 17

Nr. 79 — 29. APRÍL 1998 tíðindablaðið 17 Louis Wilson, hálvur fóroyingur búsitandi í London: Voni at Javnaðarflokkurin endurtekur sigurin hjá Labour — Prinsippini um solidaritet, rættvísi og um at geva teimum veiku í samfelagnum ans eru júst so viðkomandi í dagsins samfelag, sum tey altíð hava verið — ja kanska ongantíð so viðkomandi sum júst nú. Uppgávan er at umseta tey til nútíðarsamfelagið og búskaparligu støðuna, segði Louis Wilson, gestargðari á eykalandsfundi Javnaðarfloksins á Tvøroyri í fjør. Louis Wilson er hålvur føroyingur og býr í London. Vit hava umsett rødu hansara Harra formaður, flokslimir. Eg vil fegin takka lands- nevndini hjá tykkum fyri at bjóða mær at røda á hesum fundinum, og fyri at geva mær tann heiður at taka lut í hesi gongdini. Eg má biða tykkum um- bera meg, fyri ateg ikki tosi til tykkara á tykkara egna máli, men tað er tann bretski parturin av mær — sum tit ivaleyst vita, eru bretar væl kendir fyri ikki at vera ser- liga stinnir í nøkrum øðrum máli enn enskum. Eg hefti meg við, at hesin fundurin fer fram á Tvør- oyri — ein býur, sum verður mettur sum feðistaðið hjá føroyskum fakfelagslivi og hjá sosialistiskari politiskari samskipan. Hasir undangongumenn- inir vóru noyddir at skapa felagsskapir og menna stra- tegiir fyri at verja áhuga- málini hjá vanliga arbeið- andi fólkinum í tí, sum var eitt samfelag í stórari broyt- ing. Ein ídnaðarkollvelting var farin fram í Føroyum við menningini av nýmót- ans fiskivinnuni — ein koll- velting, sum broytti nógv upp á familjulívið. Enn eina ferð eru vit nú í eini tíð, har samfelagið broytist dag fyri dag. Ein kann siga, at tað broytist skjótari enn nakrantíð fyrr við hesi kollveltingini innan kunningartøknina. Vit kunnu nå lesa Sosialin å internetinum í London, áðr- enn hann kemur út her í Før- oyum. Hugsið um møgu- leikarnir, ið liggja í hesum fyri at senda ein boðskap út, hvar enn í heiminum ein er. Hetta førir vid sær broyt- ingar í arbeiðsmegini og broytingar í leiklutunum millum menn og kvinnur. Men tað eru eisini vansar við hesi ótrúligu tøknifrød- iligu framgongdini. Ovirkni og fremmandageran gera meir og meir um seg. Vit fáa alt oftari at vita, at tað ikki longur finnast størv fyri lívstíð. Fyri summi fólk kann hetta vera eini ræðandi boð at fáa. Eg havi fegnast um, at flestu rødurnar her á fund- inum hava lagt dent á tey somu prinsippini um sosi- alan solidaritet og sosialt rættvísi, ið gav íblástur til teir, sum stríddust fyri at gróðrarseta arbeiðarargrsl- una her í býnum tá fyri so br TO > nógvum árum síðani. Reyði tráðurin í føroyskum poli- tikki sær út til at vera væl fyri. Solidaritetur Prinsippini um solidaritet, rættvísi og um at geva teim- um veiku í samfelagnum ans eru júst so viðkomandi í dagsins samfelag, sum tey altíð hava verið — ja kanska ongantíð so viðkomandi sum júst nú. Uppgávan er at umseta tey tl nútíðar- samfelagið og búskaparligu støðuna. Tað er hetta, John Pres- cott, varaleiðari í Labour- flokkinum og nú — eri eg fegin um at siga — varafor- sætisráðharri hevði í huga, tá hann segði >traditionell virði í einum nýmótans um- hvørvi«. A hesum fundinum nema tit sjálvandi við nógv ymisk politisk evni, sum eru eyka týdningarmikil, nú val stendur fyri durum. Eg vil ikki taka ov nógv av tykkara tíð, men eg fari at heita á fundin um at hugsa um at skapa eitt gott samband millum Javnaðarflokkin og bretska Labour-flokkin. Eg eri vorðin alt meira sann- førdur um tydningin av ein- um tílíkum sambandi eftir mínar royndir við FISC seinastu árini. Og í hesum sambandi noyðist eg kanska at geva tykkum eitt sindur av persónligari bakgrund. Hálvur føroyingur Eg eri føddur í Bretlandi, men eri hálvur føroyingur — ein av tí ættarliðnum, ið kom sum eitt úrslit av bretsku hersetingini av Før- oyum undir seinna heims- bardaga — ella eitt sonevnt »krigsprodukt« av bretsk- føroyska sambandinum. Eg havi verid rættiliga nógv á hesum oyggjunum upp gjógnum árini, og min føroyska bakgrund og mentanararvur er nakað, eg altíð havi sett nógv virði i. Sum partur av hesum hevur tað at eta grind og spik fyrr mær verið eins náttúrligt og at eta Roast Beef og York- shire Pudding. Men tað var sum so bert privat inntil fyri nøkrum fá um árum síðani, tá eg gjørd- ist alsamt meira stúrin av propagandaini, sum djóra- verndarfelagsskapirnir førdu móti grindadråpinum. Landið og fólkið, sum vórðu lýst í lýsingunum og ðrum tilfari, høvdu einki við fólkini, sum eg kendi, at gera. Hesi vórðu lýst sum ósiviliseraðir barbarar, sum fingu sadistiskan stuttleika burtur úr høgga hvalir niður og síðani lata teir liggja og rotna í fjøruni — tí sjálvandi var grindadrápið bert ein ítróttur. Nei, tað var als ikki tað sama fólkið, eg kendi. Tað var, sum varð ein partur av mær eisini álopin. Grindaherferðin Tað kom til skarpskeringar í mars 1993. Tað var tá, at tann sokallaða grindaher- ferðin varð sett í gongd á Queen Elizabeth II Confer- ence Center — ein stórur og glæsiligur bygningur skamt frá parlamentinum í Lon- don. Tey kunngjørdu, at eitt forbrúkaraboykott fór at verða sett í verk móti før- oyskum fiskavørum. EIA- leiðarin Alan Thornton segði, at >hetta fór at fáa føroyingar niður á knø«. Sum stuðul til kampanjuna vóru fleiri kend fólk, so- nevndar »celebrities«, savn- að saman; sangarar, sjón- leikarar o.s.fr., men tað var eisini ein rættiliga stórur politiskur stuðul frá fleiri av Labour-limunum í undir- húsinum — har var ein ein- stakur Konservativur poli- tikari (sum varð viðfarin sum ein kongur). Eg komi aftur til hasar Labour-ting- limirnar seinni... Tvey fólk arbeiddu fulla tíð við grindaherferðini ein- ans við tí fyri eyga at oyði- leggja føroyska búskapin. Tey fingu stuðul frá trimum bólkum, sum stovnaðu The Pilot Whale Campaign Coalition (PWC). Hesir bólkarnir vóru The Environ- mental Investigation Agency (EILA), World Soci- ety for the Protection of Animals (WSPA), og The Whale and Dolphin Con- servation Society (WDCS). Hesir bólkarnir áttu nógvar pengar, og so vóru tað sjálv- andi teir góðtrúgvandi býtt- lingarnir, sum góvu pengar fyri at ættleiða ein hval<. Tað var tíð upp á at gera okkurt. So eg setti meg í samband við Marjun Joen- sen King úr Leirvík og Olav Rasmussen, sum var sjó- mansprestur í London, og A OD Si ui - stovnaði The Faroe Íslands Solidarity Committee (FISC). Til mótverju Vit settu okkum til mót- verju. Vit striddust hart fyri at byggja upp eitt net av kontaktum millum fólk í Bretlandi, sum á onkran hátt høvdu samband við Føroy- ar, við tí fyri eyga at upplýsa og mobilisera tey. Vit fóru at brúka tað avmarkaða samband, vit sum vanligir borgarar høvdu við fjøl- miðlarnar. Vit skaptu sam- band við aðrar felagsskapir, sum stríddu sama stríð sum vit — Grindamannafelagið sjálvandi, men eisini felags- skapir so sum High North Alliance í Noregi. Eg havi ikki hug til at greiða so nógv frá arbeiðnum hjá okkum her, men vit vilja fegtn halda, at vit eisini eru ein partur av orsøkini til, at tað hálvtfimta ár seinni er grindaherferðin og ikki Før- oyar, sum eru á kngunum — í veruleikanum er hon ikki til longur. Men eg vil fegin vísa á tað, vit lærdu av hesum upp- livingunum. Vit lærdu mill- um annað, at Føroyar ikki høvdu nakrar týdningar- miklar kontaktir í London, tå størst tørvur var á teim- um. Um vit kunnu læra nak- að av hesum, må tað vera, at vit mugu fara undir arb- eiðið at broyta upp á hetta. Í so máta er Javnaðar- flokkurin í eini serstakt góð- ari stóðu, tá hann sigur seg vera = bróðurflokk hjá bretska Labour-flokkinum, sum nú sjálvandi situr við stjórnarvaldinum í Stóra- bretlandi. Hóast vit øll fegn- ast um støduna, bretski flokkurin er komin í, er tað ein sannroynd, at næsta stóra hóttanin móti Føroy- um og grindadrápinum kann koma innan úr Lab- our-flokkinum. Hóast tað framvegis kunnu koma smærri mót- mælistiltøk her og har — eitt nú á Oyggjaleikunum í fjør- summar — eru dagarnir hjá PWC taldir. Hinvegin síggi eg eina stóðu, har serliga ETA kann royna at brúka sína politisku ávirkan í Labour-flokkinum til at skapa trupulleikar fyri Føroy ar Tað skal nevnast, at áðr- enn valið høvdu vit djóra- Louis Wilson verndarfelagsskapir, sum góvu eina millión pund ti Labour-flokkin sum gávu Eg vísti í áðni á tinglim- irnar hjá Labour, sum vóru á staðnum, tá grindaherferð- in varð sett í gongd. Hetta var tíverri ein alt ov typiskur stuðul, sum kom innan úr Labour-flokkinum Vit høvdu millum 60 og 70 lim- ir í Undirhúsinum, sum settu sítt navn undir eina áheitan frá unginum, ein á- heitan, sum innihelt nakað av tí láturligasta tvætlinum, sum hevur verið frammi um grindadráp. Eg haldi bert, at um teir høvdu fingið samband við samsintar føroyingar, heyði tað í øllum fórum kunnað fingið teir at hugsa eitt sind- ur meir — eitt nú at fólk, sum teir hildu vera barbarisk og rangt hugsandi, vóru fólk við somu politisku sannfør- ing sum teir Vitjið Bretland I hesum sambandi vil eg siga, at eg eins og nógv onn- ur í føroyska felagsskapin- um í Onglandi vóru sera vónsvikin av, at løgtings- nevndin ikki tók av innbjóð ingini um at koma at vitja London Vit duga ikki at síggja, hvat tað skal gera gott fyri at sita her heima í Føroyum At enda vil eg taka saman um við bjartskygni, lata meg í hattin hiå Labour og fegnast um stóra sigurin á parlamentsvalinum tann 1 mai. A dett kvold tað var at sita og hyggja eftir úrslitunum, sum komu inn — úrslit, sum vóru betri, enn vit høvdu torað at havt vónir um. Á sum tað var uppfrískandi at síggja tær mongu Labour- kvinnurnar, sum tóku sæti í undirhúsinum — nakað, sum gevur eina vælkomna nýggja síðu av bretskum politikki. Men tað besta av øllum er, at Labour-stjórnin ikki hevur vónsvikið okkum síðani. Teir fóru í stjórn við eini greiðari kos, og hetta er eisini nakað, flokkurin hevur greitt bretska fólkin- um frá. Teir hava verið av- gjørdir og miðvísir í at halda síni lyfti. »Utbugving útbúgving, útbúgvings, sum Tony Blair sigur. Og Gordon Brown hevur hildið maskinaríið koyrandi við at fáa tey ungu arbeiðsleysu og einligu mammurnar út á arbeiðsmarknaðin aftur, og eru tey nú aftur partur av arbeiðsmegini Tættari samstarv Ein nýggjur moralur er eis- ini komin inn í politikkin Fad hava verið onkur mál, sum hava havt serligan á- huga fyri Føroyar, har hetta við moralinum hevur sæst aftur. Kravid um Rokkin er tikið aftur, og dálkingin av havinum, sum undir konser vativu stjórnini fingu fólk at kalla Ongland >Skitni maðurin í Europa«, er steðgað r Eg gleði meg til at síggja Javnaðarflokkin endurtaka sigurin hjá Labour á kon andi vali og at síggja hann aftur í samgonguni, har hann fremur sín politikk við sama idni og skili fyri styr ing. Tað er óneyðugt at siga, at eg eisini von, at vit tå eisini hava fingið eitt tættari samband og betri samskifti millum teir báðar stjórnar flokkarnar = Í Louis Wilson