leygardagur 30. mai 1998síða 5

Nr. 100 — 30. MAI 1998 útskrivað. Vinnuskúlarnir skulu "rekast sum sjålvs- ognarstovnar í framtíðini, ikki sum almennir skúlar, og tað gleðiliga, sum er hent, er at semja er millum allar partar. Viðvíkjandi vinnuskúlum ræður um al- tíð at vera á varðhaldi, so- leiðis at skúlarnir fylgja við tíðini og tí hon krevur. — Oljuvinnan er altíð í hugaheiminum, tí man má vera fyrireikaður til hana. Tað er ov seint at fara at broyta, tá ið hon er komin í gongd, sigur Signar á Brúnni. Lógin um lestrarstuðul skal dagførast. Hverjar ítókiligar broytingar skulu gerast? — Ein arbeiðsbólkur hevur gjørt eitt álit um dagføringar av lestrarstuðlinum. Næm- ingar á miðnámsskúlunum fáa hægri studning og meir- kostnaðurin av tí fer at kosta 9 mill. krónur um árið. Uti- búgvandi fáa 33.000 krónur og heimabúgvandi 22.000 um árið. Aldursmarkið verður 18 ár, men tey yngru fáa ískoytisstuðul til bøkur, og næmingar í útjaðaranum, sum ganga í skúla aðra staðni, kunnu fáa ískoyti til ferðing og aðrar útreiðslur, men her skal reglugerð ger- ast. Málið verður lagt fyri tingid í hesi tingsetuni og kemur i gildi næsta år. Utbúgvingarpolitikkurin skal eggja fólki at nema sær útbúgving uttan fyri Norð- urlond, verður sagt í sam- gonguskjalinum. Verður hugsað um serligar stuðuls- skipanir ella útbúgvingar? — Vit eiga at royna at fáa lesandi at hyggja at útbúgv- ingum aðra staðni. Ikki tí eg havi nakað ímóti útbúgv- ingunum í Danmark, men tað hevur so stóran týdning at fáa íblástur, hugskot og hugsanir aðra staðni frá, sum lesandi kunnu føra inn í føroyska samfelagið. Í dag eru 1500 føroyingar í lestrarørindum i Danmark og bara 40 uttan fyri Norð- urlond. Tað er dýrt at fara aðra staðni, og ti eiga vit at kanna eftir, hvussu vit kunnu stuðla fólki at fara aðra vegir at lesa. Tað er sunnari og betri fyri okkum at fáa hugskot aðra staðni frá. Men so mugu stuðuls- skipanirnar rættast hareftir. Mentamál Í samgonguskjalinum verð- ur sagt, at ein greiður mentapolitikkur verður orð- aður við stødi í mentanar- álitinum „Avmarkaður marknaður. Í álitinum er yvirlit yvir nøkur bráðneyð- ug tiltøk. Fert tå sum lands- stýrismaður í mentamálum at taka stig til, at tey verða framd í verki? — Nógvir góðir tankar eru í álitinum, men tað sum eg hevdi væntað var, at álitið vidgjørdi spurningin, hvussu hesi mål verda framd. Komið verður als ikki inn á fíggingina av til- tøkunum, sum mælt verður til at seta í verk. Tí verður ein av uppgávunum hjá mær at finna út av, hvussu tað skal fíggjast. Hinvegin vil eg siga, at vit eiga at ganga leiðina, sum skotið verður upp og hækka upp- hæddirnar, sum eru á figgj- arlógini yvir eitt áramál. Vit fáa ikki framt alt eftir einum ella fýra árum. Mentunar- grunnurin eiga at fáa stórri játtan, kanska uml. 3 mill. kr. í næstu fíggjarlóg. Ar- beiðið hjá grunninum er rættiliga umfatandi og er fyri listafólk yvirhgvur. Bara upphæddin á 1,8 mill. kr., sum grunnurin fær nú, munar ógvuliga væl. Skipað kundi verið fyri, at í øllum fórum ein rithøvundur fekk starvsløn í komandi ári, so fáa vit at síggja, hvat tað fer at kasta av sær. Barnamentan stuðlað meir øðrum londum. Bókadeild Føroya Lærarafelags, sum gevur meginpartin av barnabókunum á fóroyskum út, fær I mill. kr. um árið. Fær deildin stórri játtan so- leiðis at fleiri upprunafør- oyskar bókur kunnu koma út? — Tað er rætt, at vit eiga at gera meir við barnament- anina. Hjá okkum hevur tað ógvuliga stóran týdning at fáa nakað gott og føroyskt út til børnini, tí tey verða fóðrað við so nógvum út- lendskum tilfari. Árinið av tí er ikki bara gott. Vit eiga at gera íløgur til tað sum er føroyskt og sum kann taka kappingina upp við tað fremmanda. — Í nýggju sjónvarpslóg- gåvuni verður sagt, at mið- að skal verða eftir, at í minsta lagi 30% er føroyskt tilfar. Tað tekur sína tíð at fáa alt í gongd, men boðini eru givin av einum samdum løgtingi og tí er bara hjá sjónvarpinum at fylgja tí Eigur til dómis Sjónvarp Fóroya at vera á fíggjar- lógini? — Eg havi altíð hildið, at landið eigur at rinda ein part á fíggjarlógini, tí so kann løgtingid og landsstýrið krevja, at tiltøk skulu gerast. Tá ið stovnurin er farin av fíggjarlógini, kennir hann seg leysari. Men eg trúgvi ikki, at sjónvarpið kemur á fíggjarlógina aftur, tá ið tað fyrst er farið av. verður Nógvar tilráðingar eru í mentunarálitinum til tiltók, ið eiga at verða framd sum skjótast. Hvórjar viðmerk- ingar hevur tú til hesi við- urskifti? — Eg tori ikki at nevna nakað itøkiligt, sum eigur at verða gjørt. Tað er næstan åbyrgdarleyst, at stødan er so ring nógva staðni. Vit hava skyldu til tað, men hjá mær er trupulleikin at fáa fígging til vega. Samanlagt fær mentanin 50 mill. krónur á fíggjar- lógini um árið, harav 10 mill. kr. fara til skapandi listina. Hvussu fara hesi tøl- ini at síggja út á komandi fíggjarlóg? — Tað er ringt at svara uppá hatta í løtuni. Tað skertar ikki uppá viljan, men uppá pengar. Vit eiga at fáa kommunurnar meiri uppí at stuðla mentunarlig tiltók. Til dømis er Tórs- havnar byråd við ul at stuðla sjónleikinum í Havn og meir í tíðindablaðið Í summum bygdum verður einki latið til mentunarlig tiltók. Bygdirnar eiga at stuðla mentunarlívinum. Er tað ikki at skjóta ábyrgdina frá sær? Tað er tað als íkki Stuðla kommunurnar fáa tær eisini stórri áhuga fyri mentanini og tí sum hendir í teirra nærumhvørvi. Á tann hátt kemur gongd á mentunarlívið úti um landið aftur, soleiðis at alt íkki verður miðsavnað í Havn. Tí fari eg at heita á komm- unurnar um at vera við at stuðla mentanini, soleiðis at mentunarlívið eisini blómar uttanfyri Havnina. — Norðurlandahúsið ger eitt gott arbeiði, men per- sónliga meti eg, at tað eigur at koma meir út um landið við tiltókunum enn tað ger. So kemur tað øllum borg- arunum til góðar. Sjálvstýri kastar av sær Føroyska samfelagið má verða bíligari at reka, skulu vit vera danska blokkin fyri uttan, sum samgonguskjalið leggur upp til. Hvussu hongur tað saman við, at fleiri útreiðslupostar fáa stórri játtan? — Ætlanin er at avvikla heildarveitingina yvir nøkur år. Sum er rinda vit 435 mill. krénur f rentum til danir. Tí skulu vit strika rentuna og minka um blokkstuðulin, soleiðis at hann kemur niður á 500 mill. kr. So skal restin mink- ast niður í einki eftir til dømis 10 árum, tað vil siga 50 mill. kr. minni um árið Vit skulu í gongd við at menna vinnulivid í Føroy- um, og vit síggja aðra staðni, at tá ið lond taka við fullum sjálvstýri blómar vinnulívið og tað kastar meiri pengar av sær. Taka vit fiskivinnuna i Føroyum sum dómi sóu vit, at hon fekk hålva milliard í studn- ingi bestu årini f åttatiår- unum. Meiri fiskað varð, stórri varð studningurin. Í dag er nærum eingin studn- ingur og nú gongur vinnan. Tí rurar studningur okkum í blund og avlagar alt. Hvør verður tann størsta avbjóðingin hjá tær kom- andi fýra árini? — Tað verður at fáa fólka- skúlalógina at virka væl, so- leiðis at næmingarnir fáa enn meir burtur úr. Tað kemur samfelagnum til góðar. Ein iløga í uppaling og lærdóm er tann besta fløgan man kann gera, um hon verður rætt brúkt. Ein fløga í børnini og harvið framtíðina. Samstundis er tað av týdningi at vit fáa eina nýggja læraraskúlalóg, tí tað hevur ómetaliga stór- an týdning, at vit hava góðar og dugnaligar lærarar, tí teir vera fyrimyndin hjá børn- unum. Tí er Læraraskúlin ein tann tydningarmesti skúlin í landinum, sigur Signar á Brúnni, landsstýr- ismadur í undirvísingar- og mentamálum at enda í við- tali P á Sláimaskinur ið sláa alt! mest seidu í 12 ár GOLF 8 341 gear, báðar vegir = 8 gear tilsamans - 7 HK - 107 cm 17.950,- 2+1 gear - 6 HK - 91 c 14.750,- Fæst nú eisini v. 5 HK 12.950,- PONY 12 SUPER 3 + 1 gear í tímum økjum = 12 gear tilsamans. 22.880,- 137 cm 23.400,- Fæst eisini sum diesel P 1 50 Fæst eisini sum diesel Sláimaskinan burturav. 3 41 gear - 9 HK. 22.400,- 137 cm 22.900,- C M 9 1 Fæst eisini sum diesel 441 gear, báðar vegir = 10 gear tilsamans - 9 HK - differentiale, bremsur - kann nýtast v. vogni, ið trekkir á hjólunum 28.400,- 28.900,- TIELBURGER T25:3.08% cmigga 1.000,- T 33,30HK 65 om íígga 8.400,- T 46, 35 Hk 71 om tigga LO. 950,- 117 cm 117 cm 117 cm 137 cm Hoyvendarar - fresarar - plógv o.a. er at fáa — fáast eisini við dieselmotori — Eykalutir á goymslu. Maskinurnar fara at verða sýndar um alt landið. Heygsvegur 30 TIf. 31 6910 Fax 31 8119