týsdagur 16. juni 1998síða 4

Nú er aftur biligari at keypa hús kring alt landið Eftir at prísurin á sethúsum tók at hækka við risa- fetum so hvort vit komu burturúr kreppuni, er nú vend komin í aft- ur. Prísirnir á sethúsum eru aft- ur farnir at falla kring alt landið. Ein orsók kann vera, at húsaprís- urin er komin uppá eitt stødi, har tað heldur loysir seg at byggja. AK! BERTHOLDSEN Tann, sum hugsar um at selja húsini hjá sær, skuldi havt gjørt tað í fjør Og tann, sum hugsaði um at keypa sær hús í fjør, kann ikki annað enn frøa seg um, at hann bíðaði Síðani kreppan fyrst í nitiårunum hæsaði av, og tíðirnar aftur fóru at batna, er sethúsaprísirnir nógv hækkaðir kring alt landið Nógv høvdu á máli, at tað var blivið líka garvilt aftur sum í teimum ørastu áttatár- unum Men so langt upp komu husaprisirnir verri enn so ” aftur Og nú sær aftur út til at vend komin í Tí nú hækkar húsaprísirin ikki meiri Tverturímóti sær tað út til, at prísurin á sethúsum aftur er farin at falla - ella í besta før: kann sigast, at hann stendur i stad Ein uppgerð, sum Føroya Sparikassi hevur gjørt, visir at í fjør, kostaði eimi sethus í Havn 928.022 krónur i fjør i midal Fyrsta ársfjórðing í år fall prísurin niður á 844.286 krónur í miðal. Tað er ein lækking uppá næstan 10% Býtt landið upp í ski Síðani 1985 hevur Føroya Sparikassi ført eina någrein- iliga skráseting av øllum vanligum sethusasølum í Føroyum Vanligar sethusasølur er alt, uttan tvingsilssølur Men tá ið hús, sum eru keypt á tvingsilssølu, aftur eru seld, er tann sølan tikin við í uppgerðina hjá Spari- kassanum Sparikassin hevur gjørt uppgerðina eftir tinglysing- unum, har ið prísurin er uppgivin, tá ið skeytini eru tinglýst Í uppgerðini er landið býtt upp í trý Tórshavn er fyri seg Størri bygdir fyri seg og småbygdir fyri seg Upp í størri bygdir hevur sparikassin roknað tær bygdirnar, har ið flakavirki var Men tað førir so við sær, at fortreytirnar undir upp- gerðini er ikki tað sama í dag, sum tað var í 1985. Tí nú er flakavirki ikki longur allastaðni, har tað var í 1985 Tó er Tórshavnar gkið 6- broytt Og úti á bygd verða so fá sethús handlað, at ein skal vara seg fyri at taka ov greiðar niðurstøður Men gongdin tann sama øll árini: Húsini eru dyrast í Havn og bíligast á smá- bygd. Tvey undantøk er tó í 1985 og 1988, tá ið sethús- ini vóru eitt sindur dýrari á smábygd, enn á teimum stóru bygdunum. 1.876 hús tilsamans Uppgerðin hjá Sparikass- anum vísir, at síðan 1985 eru tilsamans 1.876 sethús seld í vanligum handli í Før- oyum Í miðal kostaðu húsini 701.745 krónur, tá ið alt landið er tikið undir einum Sidsti ársfjórðingur 1988 var seljarans marknaður burturav, tí ongantíð hava húsini í Havnini verið dýrari enn tá. Tá kostaði eini hús í Havnini |.302.083 krónur í miðal. tíðindablaðið SOSU Nr. 110 — 16. JUNI 1998 Hús í Tórshavn 0 mr 1985 19 529.474 25 518280 51 863.541 95 705.870 1986 35 526813 32 558969 50 988405 117 732.869 1987 28 559.500 42 676.000 47 1113214 117 — 823.753 1988 15 — 801.542 24 733.243 59 — 1.191.420 98 1.019.538 1989 26 618.861 30 — 686.218 58 + 1.227.363 114 — 946.175 1990 33 m— 708.833 33 — 760.734 72 1.126218 138 939.010 1991 19 495.647 45 698944 56 952.369 120 785.020 1992 37 488803 41 638.607 61 844.600 139 689.131 1993 33 401.376 34 — 553.598 49 692.057 116 568.780 1994 56 — 370.865 48 — 420.890 72 527.715 176 — 448.674 1995 64 — 377.837 84 — 463.793 72 644.033 220 — 497.775 1996 768 — 485.205 55 511.460 86 855.000 219 — 637.015 1997 49 — 496.785 50 — 585.460 84 928.022 183 —> 718.958 jan-mars i 1998 7 ma 10 — 519.600 7 844.286 24 — 600.250 Tils: 499 — 494.702 "SS 580.005 824 908828 1876 701.745 Talvan er eitt fullfiggjad yvirlit, sum Føroya Sparikassi hevur gjørt yvir allar vanligar sethisasølur í Føroyum frå 1985 til nú. Tvs, at tvingsilssølur eru ikki vid. Men hús, sum fyrst eru keypt á tvingsilssølu erut ald við, táið tey eru seld aftur Landið er ytt sundur í trý. Høvudsstadarøkid er fyri seg. Smábygdir fyri seg og stórri bygdir fyri seg. Stórri bygdir eru tær, har ið flakavirkið var í 1985. Tvs, at fortreytirnar fyri hagtølunum eru eitt sindur broyttar, tí Flakavirki er ikki longur allastaðni, har tað var í 1985. Hetta árið var miðalprís- urin 1.191.420 krónur. Men 1989 var eisini eitt rokár, tí onki ár hava hús í Havn verið so dýr í miðal sum tá. Í 1989 kostaði eini hús í Havn 1.227.363 krón- ur í miðal. Hinvegin skuldu tey, sum ætlaðu at keypa sær hús, vera úti um seg í 1994, tí tá botnaðu húsaprísurin í Havn. Tá kostaðu tey ikki meiri enn 527.715 krónur í miðal Serliga triðja ársfjórðing í 1994 var botnurin náddur, tí tá kostaðu húsini í Havn ikki meiri enn 497.748 krónur í miðal. 1994 var eisini tað vána- ligasta árið báði á smábygd og á teimum stóru bygd- unum. Í 1994 kostaðu húsini á smábygd 370.865 krónur í miðal. Botnurin var skrav- aður fyrsta ársfjórðing, táið prísurin kom niður á 321.717 krónur. Á smábygd vóru húsini dýrast í 1988, táið tey kostaðu 801.542 krónur í miðal. Fyrsta ársfjórðing toppaði prísurin, táið húsini kostaðu 1.158.333 á bygd. Og tað er eisini ferð, at húsini úti á bygd fara upp um milli6nina. Á teimum stóru bygdun- um kostaðu húsini bara 420.890 krónur í miðal í 1994. Bíligast vóru tey fyrsta ársfjórðing,táið tey kostaðu 302.313 krónur. Mest kostaðu húsini úti á størru bygdunum í 1990, tå ið tey kostadu 760.734 í miðal. Men dýrasti ársfjórðingur var fyrsti ársfjórðingur í 1991 táið húsini á størru plássunum kostaðu 880.669 krónur í miðal Prísurin fella aftur nú Táið Føroyar skramblaðu saman fyrst í nitiårunum, rakti tað sum vera man eis- ini sethúsamarknaðin sera hart og prísirnir fullu í botn. Men síðani tíðirnar aftur fóru at batna, fór sethúsa- prísirnir aftur at kvinkað uppeftir, og báði í 1996 og 1997 hækkað prísirnir heilt nógv. Men síðani er tað áhuga- verda hent, at nú tykist sum um stígur av álvara aftur er komin í prísin. Tí sethúsamarknaðurin fyrsta ársfjórðing í ár, vísir nevniliga, at prísurin eru nógv falnir báði á bygd og í bý. Í fjør kostaðu eini hús í Havn 928.022 krónur í mið- al Fyrsta ársfjórðing í ár er hann komin niður á 844.286 krónur. Á størru bygdunum kost- aðu húsini 585.460 krónur í miðal. Í januar til mars í ár er hann fallin niður í 519.600 krónur. Og á smábygd kostaðu húsini 496.785 krónur í miðal. Men nú eru tey komin niður á 471.429 krónur í miðal. Men samstundis er vert at hava í huga, at síðani 1985 hava tað ongantíð verið so fá sethús keypt og seld í Havn, sum fyrsta ársfjórð- ing í ár. Tað vóru nevniliga bara sjey sethús handlað í høv- uðsstaðnum tíggjar teir fyrstu mánaðirnar í ár. Og á bygd er talið eisini sera lágt, um tað onkuntíð hevur verið lægri. Annars er vert at leggja sær í geyma, at talið á sethúsum, sum eru keypt og seld, hevur verið nógv hægri seinastu árini, enn tað var, táið búskapurin kókaði uppá tað harðasta í áttati- árunum. Eitt gott barometur Buskaparfrødingar, vit hava tosað við, eru varnir at drag- a nakrar greiðar niðurstøður burturúr gongdini á sethúsa- marknaðinum. Tað halda teir at tað er nakað tíðliga til enn. Ikki minst eru teir varnir at lesa nakað serligt burt- urúr sethúsahandlunum á bygd, tí tey tølini eru so smá, at tað skal lítið til at broyta gongdina. Ofta verður sagt, at gongdin á sethúsamarknað- inum er eitt gott barometur fyri, hvat fólk væntar sær av framtíðini og tí tora at seta seg fyri. Er tað so, skuldi gongdin í ár verið tekin um eitt ávíst varsemi. Men akkurát hví, fólk skuldu verið serliga varin beint nú, stór framgongd er í samfelagnum, veit ongin at siga. Tó ivast teir ikki i, at tølini eru eitt tekin um, at tað er minst komin stígur í sethúsamarknaðin - um teir eru eitt sindur varnir at kunngera, at hann er bein- leiðs fallin. Men hvussu tað ber til, at talið á sølum er hægri hesi seinastu árini, enn tað var í teimum villastu áttatiárun- um, hóast tað var vónleyst at fáa grundstykki tá? Tað vita búskaparfréðing- ar onki greitt svar uppá. Men teir halda, at ein gund kann vera, at fólk hava útvegað sær grundstykki privat i åttatiårunum. Ein onnur orsøk kann ver- a, at nógv hús vórðu seld á tvingsilssølu tey fyrstu níti- árini og tað kann vera, at tað eru tey húsini, sum aftur verða handlað nú. Ein grund til, at tað eru ' so serstakliga fåar sølur fyrsta ársfjórðing í år, kann vera, at øll skeytini ikki eru tinglýst Loysir seg betur at byggja nú Marni Jacobsen i Føroya Sparikassa heldur, at ein forklåring kann vera, at prisurin á húsum er nú vid at koma upp hartil, at tað loysir seg betri at byggja. ikki minst nú tað ikki er so trupult at fáa grundstykki. Marni Jacobsen sigur, at ikki minst hevur tað týdn- ing fyri hugin at byggja, at nú er mvg tikið av arbeiðs- lónum í sambandi við set- húsabygging. Hann ivast ikki í, at tað er ein høvudsorsøkin til, at prísirnir eru farnir at falna. Meiri heldur hann ikki, at vit kunnu leggja í tølini. At húsaprísurin fór til himmals í åttatiårunum, heldur hann, komst av, at eftirspurningurin eftir byli var nógv størri enn útboðið av grundstykkjum. — At prísurin er hækkaður við rakettfart seinastu árini kemst uttan iva av, at prís- irnir vóru sera lágir fyri nøkrum árum síðani. — Men hinvegin hava vit havt eitt uppspardan íbúð- artørv. Ti ímeðan alt hevur ligið lamið, eru fleiri ættarlið komin afturat, sum nú øll skulu hava íbúð meir ella minni ísenn. Marni Jacobsen sigur, at tað undirbyggir hesa niður- støduna, at tað vísir seg sum um verulig gongd aftur er komin á húsabyggingina, t.d. í Havn. Hann sigur, at heilt leysl- iga mett eru eini 50-60 set- hús í gerð í høvudsstadnum í løtuni. Somuleiðis er trýstið á tey, sum hava íbúðir til leig- u. Marni Jacobsen sigur, at tað er ikki vist, at tað er ein onnur forkláring uppá gongdina í sethúsamarkn- aðinum er sum hon hevur verið. — Tað kunnu verða aðrar frágreiðingar, men tað ber fyribils ikki til at so so nógv um, tí til tað eru tølini ov fesk. Men Marni Jacobsen heldur, at tað er einki lagið í, at prísurin á serhúsum stendur ístað nú, ella enntá fellur. Tí húsaprísurin er helst komin uppá markið, har tað heldur fer at loysa seg at byggja, sigur hann.