leygardagur 13. desember 2003síða 10

18 Nr. 238 - 13. desember 2003 Nr. 238 - 13. desember 2003 19 NØVN Í VIKUNI Telefon 341800 - Fax 341801 - Fartelefon 216135 e-mail: maggi@sosialurin.fo Á hesum síðum bera vit tíðindi um merkisdagar, so sum rundar føðingardagar, brúdleypsdagar, starvssetanir o.t. Dania og Kaj í Bartalsstovu gullbrúdleyp Týsdagin 16. desember hava hjúnini Dania og Kaj í Bartalsstovu í Syðrugøtu verið gift í 50 ár. Dania er ættað úr Por- keri, f. 2. august 1931, dóttir Kristionnu og Hans Sørensen. Mamman doyði av havhestasjúkuni tá Dania var seks ára gomul, so hon vaks upp hjá Jastrid og Thormann Sørensen í Hvalba. Thormann var pápabeiggi hennara. Hon kom til Havnar sum 15 ára gomul, har hon m.a. arbeiddi sum støðgenta í Taxa og hevði húspláss. Kaj er úr Syðrugøtu, f. 26. september 1924, sonur Lenu og Hans í Bartals- stovu. Dania og Kaj møttust í Havn, meðan Kaj gekk á stýrimansskúla. Tey giftust 16. desember 1953 og búsettust í Syðrugøtu og fingu fýra børn, tey eru: Kristianna, Hans Leo, Torry og Jógvan Páll, sum øll búgva í Syðrugøtu. Eisini vaks Hjørdis, systir- dóttir Daniu, dóttir Elisa- beth og Janus Petersen í Kollafirði, upp hjá teimum. Hon kom til teirra sum seks ára gomul, tá mamman doyði. Kaj hevur m.a. siglt við trolarunum, Jóannes Pat- ursson, Leivur Øssursson og rækjutrolarunum Hvíta- nesi og Logos. Hann var ein av eigarunum av Logos. Seinasta skipið hann sigldi við var rækjutrolarin Arctic Viking. Síðan Kaj bleiv pension- eraður, hevur hann havt betri tíð til síni frítíðar- áhugamál, hann hevur seyð, hønur, dunnur. Dania hjálpir vanliga til í familjufyritøkuni, klædna- handlinum, Rokoko, í Norðagøtu. Dagurin verður hildin í bygdahúsinum í Leirvík sunnudagin 14. desember. Kaj Petersen heilsølumaður sjeyti Mánadagin 15. desember verður Kaj Petersen, heil- sølumaður í Tórshavn sjeyti. Kaj er dani og ætt- aður úr Viborg. Foreldur hansara vóru Ida og Anders Petersen, sum eisini vóru handilsfólk, og áttu og róku A/S Anders Petersens Farvehandel. Hesin handil er enn í familjuni og verður rikin av bróðursyni Kaj. Undir krígnum noyddist Kaj sum lítil smádrongur at flýggja til Svøríkis saman við foreldrum og systkjum sínum undan týska her- valdinum. Har búleikaðust tey í nøkur ár til kríggið var liðugt, og komu síðani aftur til Viborg, har tey tóku virksemi teirra uppaftur. Í 1964 giftist Kaj við Eyðbjørg, f. Mortensen, dóttur Jenny og Peter Mortensen av Hvítanesi á Tvøroyri, og fingu døturnar Annie og Berit. Áðrenn hetta var Kaj útbúgvin innan el-vinnuna og varð av AEG í Danmark sendur til Føroya at umboða teir. Stutta tíð eftir at vera komin til Føroya, stovnaðu hann og konan egna fyri- tøku, P/F Kaj Petersens Heilsøla. Seinni høvdu tey gávuhandilin Sóljuna, sum lat aftur fyri nøkrum árum síðani. Kaj hevur duga væl at sett ferðina niður sam- stundis sum hann eldist, og í dag starvast bert hann og kona hansara í heilsøluni. Í áttatiárunum vóru 7 fólk í starvi hjá teimum. Hóast Kaj gjørdist føroyingur, varðveitti hann sítt egna móðirmál. Helt tað vera betri at tosa væl dankst enn illa føroyskt. Á ferðum uttanlands er Kaj altíð hin fyrsti at ynskja seg heim aftur til Havnar til teldur og tøl. Hann er ein friðarligur og siðiligur maður, og tað er ikki hann, sum stendur í fremstu røð og ger vart við seg. Hóast hetta, munna nógv handilsfólk og onnur í Havn og kring alt landið bera kenslu á dámliga mannin við sínum stilla lyndi. Stjórin á Smyril Line, Óli Hammer, er kosin "Årets Akvamanile- borger 2003". Hetta er 16. árið at hendan heiðurslønin verður latin. Í fjør var tað, Hendes Majestæt Dronningen, sum fekk heiðurslønina fyri 2002 Stýrið fyri Hanstholm Turistforening hevur í ár tikið avgerð um at heiðurs- lønin í ár skal fara til stjóran í Smyril Line, Óla Hammer, og til fyrrverandi leiðaran í "Rutelaget Askøj – Bergen A/S, Torvald Lahn - Johannessen. Almenna móttøkan varð hósdagin 11. desember kl. 16.00 í býráðssalinum á Ráðhúsinum í Hantsholm, har formaðurin fyri Hanst- holm Turistforening, Gunda Odgaard, handaði teimum akvamanile-me- daljuna og heiðursbrævið. Eisini helt Ejner Frøkjær, borgarstjóri í Hanstholm, røðu, har hann m.a. grund- gav fyri, hví Óli Hammer fekk hesa heiðurslønina. Hann segði m.a. "Oli Hammer har gen- nem sit årelange forhold til Hanstholm vist den samme vilje til at planlægge lang- sigtet, tage de seje træk og satse. Det gjorde han allerede i 1981 da han som kaptajn en gammel Mols-færge de- monstrerede, at den godt kunne sejle på Nordatlant- en, bare navnet var "Smyr- il" og den rigtige besætning var ombord. Det der i første omgang var en satsning fra det færøske landsstyre blev siden til rederiet "Smyril Line" som med færgen M/F "Norröna" cementerede forbindelsen mellem Hanstholm, Færøerne, Shetlandsøerne og Is- land. Først på sommer- basis, og senest hele året, men altid med Oli Hammer som solid ankermand for den stadig større forret- ning, som i april i år satte den nye Norröna, nord- atlantens cruisefærge, i rute som et synligt bevis på troen på forbindelsen". Óli Hammer, stjóri á Smyril Line: Årets Akvamanileborger 2003 Triðja sunnudag í advent 14. desember 2003 fyllir Kvívíkar kirkja 100 ár. Hátíðarhaldið byrjar fríggjakvøld 12. desember við at musikkskúlin og skúlin hava framførslur í kirkjuni kl.19.00. Hátíðardagin verður sum vant guðstænasta við altar- gongd, har Bjarni Bæk, dómpróstur, prædikar. Skriftarmál er kl.11.40. Seinnapartin sama dag kl.16.30 verður fjølbroytt konsert við advents- og jólatónleiki. M.a. syngur barnakór í Kvívík. Vest- manna Sangkór syngur saman við sangarum úr Kvívík, og afturvið nøkrum av løgunum spæla tón- leikarar úr Musikkskúlan- um á floytu, klarinett og fagott. Urguleikari er Heðin Kambsdal. Kvívíkar kirkja 100 ár Borgarstjórin í Hantsholm, Ejner Frøkjær og stjórin í Smyril Line, Óli Hammer Mynd: Jens Kristian Vang UTTAN ÚR HEIMI Krevja framvegis revsitoll ES hevur avgjørt, at revsitollur skal framvegis leggjast á síl úr Noregi. Revsitollurin, sum kom í gildi í septem- ber, er 21,4 prosent. Frammanundan var tann vanligi tollurin bara 3,6 prosent. Upprunin til avgerðina at leggja revsitoll á norsk síl var ein kæra frá finskum sílaalarum, sum vildu vera við, at norskir alarar høvdu selt síl fyri undirprís á ES- marknaðinum bæði í 2001 og í 2002. Norðmenn hava roynt at vísa hesum aftur, og umboð fyri norsku alarar- nar hava verið í Bruxelles og greitt frá viðurskiftunum. Men higartil hevur ES ikki viljað broytt avgerðina, og mikudagin boðaði Bruxelles frá, at avgerðin verður ikki endurskoðað fyrr enn í mars. Samstundis gjørdi ES-nevndin greitt, at hennara kanningar hava víst, at finsku sílaalararnir høvdu rætt. Tí stendur revsitollurin við. Fáa onga ísbjørn Djóragarðurin í Keypmannahavn ætlar sær at fáa sær eina ísbjørn afturat. Leiðslan vendi sær tí herfyri til grønlendsku myndugleikarnar og bað um loyvi at fanga eina ísbjørn har og at flyta hana til Keypmanna- havnar, men landsstýrið í Nuuk segði nei. Stjórin í grønlendsku veiði- og fiskivinnuumsitingini, Amalie Jensen, sigur við Politiken, at fara grønlend- ingar at útflyta livandi villdjór, er vandi fyri, at altjóða samfelagið fer at seta seg upp ímóti tí. Hon sigur, at tann ísbjørnin er ikki eitt hótt djóraslag, men at nóg mikið verður veitt av teimum grønlendsku stovnunum. Veiðimenninir hava kvotu, og fara vit at útflyta bjarnir, vænti eg, at tað fer at fáa øði í fólk, sigur Amalie Jensen. Djóragarðurin í Keypmannahavn hevur tvær ísbjarn- ir. Tær eru 32 og 33 ára gamlar og eru millum tær elstu, sum finnast í djóragørðum. Tey seinastu árini er heilsa teirra farin at bila, og tí ætlaði djóragarðurin at fáa sær aðrar úr Grønlandi ístaðin fyri. Men tað gongur ikki. Vánalig útgerð móti oljudálking Kemur eitt oljutangaskip í havsneyð í Barentshavinum, og neyðugt verður at pumpa oljuna úr tí, eru norsku til- búgvingarmyndugleikarnir illa fyrireikaðir. Tað heldur deildarleiðarin fyri tilbúgvingini í Norðurnoregi. Hetta er annars beint tað øvugta av tí, sum Svein Ludvigsen, fiskimálaráðharri, segði fyri stuttum. Hann vísti á, at tilbúgvingin í Norðurnoregi hevði fingið eitt hjálparskip afturat, so nú vóru viðurskiftini í lagi. Men sambært deildarleiðaranum, Johan Marius Ly, er tann nýggja útgerðin bara egnað til at pumpa viðgjørda rá- olju og ikki ráolju úr einum av teimum stóru tangaskip- unum, sum regluliga sigla fram við norðurnorsku strondini. Umleið 60 prosent av oljuni, sum verður flutt hend- anvegin, er ráolja, og tí er tilbúgvingin á ongan hátt nøktandi, sigur Johan Marius Ly við norska útvarpið. Kemur eitt tangaskip við ráolju í havsneyð, og oljan skal pumpast úr tí, er neyðugt at fáa egnaða útgerð úr Bodø, og tað tekur alt ov langa tíð, sigur hann. Pensjonistur smuglaði Norska løgreglan tók hósnáttina ein 70 ára gamlan mann, sum hevði næstan eitt kilo av kokaini uppi á sær. Maðurin er ættaður úr Sveits. Hann var farin haðani til Svøríkis og var á veg við bussi um norska markið, tá hann bleiv tikin. Tað vísti seg, at hann hevði fjalt næst- an eitt kiilo av kokaini í skónum og ymsastaðni á kroppinum. Tveir aðrir menn, sum fylgdust við tí 70 ára gamla, vórðu eisini tiknir. Ein talskvinna hjá norska tollvaldinum rósti í gjár tollarunum, sum komu fram á kokainið. Í fyrra lagi er tað ikki vanligt, at 70 ára gomul fólk verða tikin fyri at smugla rúsevni, og í øðrum lagi hevði maðurin fjalt tað væl. Í Danmark høvdu Sosialdemokratarnir vunnið stórsigur, var fólkatingsval nú, og í Noregi hevur Arbeiðaraflokkurin stóra framgongd. VELJARAKANNINGAR Árni Joensen fartekst@mail.dk Sosialdemokratarnir í Dan- mark við Mogens Lykke- toft á odda hava rættiliga fingið vind í seglini, og eitt val nú hevði uttan iva sett Mogens Lykketoft í forsæt- isráðharrastólin. Sambært einari veljara- kanning í BT í gjár høvdu Sosialdemokratarnir fingið 33,7 prosent, var val til Fólkatingið nú. Tað hevði givið flokkinum 61 ting- limir ella fimm fleiri enn eftir einari kanning í okto- ber. Samstundis hevur Vinstri hjá Anders Fogh Rasmus- sen, forsætisráðharra, støð- uga afturgongd. Eftir nýggju kanningini hevði flokkurin fingið 47 ting- limir. Sostatt høvdu Sosial- demokratarnir fingið 14 tinglimir fleiri enn Vinstri, var fólkatingsval nú. Haraft- urat vísir kanningin hjá BT, at Mogens Lykketoft hevði kunnað skipa stjórn saman við Radikala flokkinum, Sosialistiska Fólkaflokk- inum og Eindarlistanum. Teir fýra flokkarnir høvdu fingið 95 tinglimir, meðan verandi stjórnarflokkar og Danski Fólkaflokkurin bert høvdu fingið 80. Mogens Lykketoft sigur við BT, at gongdin ivaleyst kemst av, at fólk hava ikki álit á, at stjórnin kann loysa arbeiðsloysistrupulleikan. Harafturat hevur stjórnin trupulleikar við trúvirðinum á fleiri økjum, sigur hann. Gongdin í Noregi er tann sama sum í Danmark. Har fær Arbeiðaraflokkurin sambært einari nýggjari kanning 29,3 prosent, og so stóra undirtøku hevur flokk- urin ikki havt síðani stór- tingsvalið í 1997. Kann- ingin vísir, ar Arbeiðara- flokkurin hevði fingið væl fleiri atkvøður enn allir stjórnarflokkarnir tilsam- ans, var val til Stórtingið nú. Javnaðarflokkar framgongd Meiri enn 65 millión- ir gentur um allan heimin fáa onga skúlagongd, og teirra framtíðarútlit eru døpur. Tær fara helst at doyggja í barsils- song ella at liva í stór- um fátækradømi. 121 milliónir børn um allan heimin ganga als ikki í skúla, 65 milliónir gentur og 56 milliónir dreingir. Tað er ein partur av niður- støðuni, sum barnahjálpar- grunnurin hjá ST, UNICEF, skrivar í síni nýggju ársfrágreiðing. – Vit sleppa ikki av við fátækradømið og barna- deyða, eyðkvæmi og aðrar sjúkur ímillum børn, fáa vit ikki undirtøku fyri, at øll børn hava rætt til útbúgv- ing, sigur leiðarin í UNI- CEF, Carol Bellamy. Í ársfrágreiðingini verður endurtikið, at útbúgving er ein mannarættur, sum um- fatar øll. Tað sama stóð í túsundárafrágreiðingini hjá ST, har øll limalondini bundu seg til at geva sínum børnum og ungu útbúgv- ing, og at hesi viðurskiftini skulu koma í rættlag í seinasta lagi í 2015. Eftir- kanningar hjá UNICEF hava víst, at summi lond leggja størri dent á at út- vega dreingjunum skúla- gongd enn gentunum. Hetta er serliga galdandi í afrik- onsku londunum sunnan fyri Sahara. Har fingu 24 milliónir gentur onga skúlagongd í fjør. Í einstøkum arabiskum londum stendur heldur ikki ov væl til. Eitt nú ganga bara 58 prosent av gentun- um í Saudiarabia í skúla. 121 milliónir børn fáa onga skúlagongd Hevði fólkatingsval verið í Danmark nú, hevði Mogens Lykketoft komið í forsætisráðharrasessin C M Y K 19 18