hósdagur 20. august 1998síða 2

Jan Múller agny Joensen, Án Bertholdsen, Internet: www.sosialurin.fo Er Lindenskov er Aaen Hålvhjartad fullveldi å pappirinum TAÐ komandi árið verður rættiliga spenn- andi politiskt. Serliga í spurninginum um ríkisrættarligu stoðu okkara: - Hvussu fara samráðingarnar at ganga, hvat verður innihaldið og hvussu megnar landsstýrið at fáa flest møguligar flokkar við. TEY, sum kenna nýggju politisku søguna, vita, at Fólkaflokkurin hevur verið ein svík- ur í øllum sjálvstýrismálum - lika frå 1946 og til í åttatiårunum. Tað, at fólkaflokkurin ikki vildi viðgera uppskotið hjá landsstýr- inum í hesi vikuni, er helst aftur eitt domi um, at Fólkaflokkurin tekur bara hálvhjart- aður undir við ætlanini um føroyskt full- veldi. QLL, sum eru tilvitað um ríkisrættarligu stoðuna, serliga við atliti til gongdina sein- astu árini, ásanna, at neyðugt er við grundleggjandi broytingum. Spurningur um, hvat spjaldur verður sett á, skuldi ikki verið so týdningarmikil. Nú stendur Tjóð- veldisflokkurin fyri arbeiðnum, og tí er natúrligt, at ætlanin fær heitið fullveldi. Skipaði Javnaðarflokkurin fyri, hevði verk- ætlanin helst havt heitið sjálvstýrislóg. Men væntandi er, at júst hesin spurning- urin kann gerast avgerandi, tí tjóðskapar- spurningurin hevur altíð verið ein kenslu- spurningur. MEIRI grundleggjandi er spurningurin aft- urímóti, hvussu innihaldið verður. Sam- bært uppskotinum, so verða bara fá mál yvirtikin í fyrstu atløgu. Afturímóti skal ein nýggjur sáttmáli greitt siga, hvussu part- amir skulu virka saman, hvussu fíggjarliga býtið verður og hvussu eitt fullveldi - ella einar sjålvstyrandi Føroyar - skal skipast. SKULU vit menna okkum meiri sum ein tjóð, so mugu føroyingar byggja upp eina storri ábyrgdarkenslu. Tað kunnu tey flestu helst semjast um uttan sambandssinnaðir føroyingar. Ti er neyðugt - í stigum sjálv- andi - at byggja Føroyar upp sum eina búskaparliga eind, so vit í størri mun kunnu klára okkum fíggjarliga. HENDA setning kann ein meiriluti í ting- inum helst taka undir við, og fyri hesum er helst ein meiriluti í følkinum. Men eitt má landsstýrissamgongan gera sær greitt, og tað er, at meiriluti er hvorki fyri loysing á løgtingi ella millum føroyskar veljarar. Og tí er týðningarmikið, um vit skulu koma víðari á sjálvstýrisleið, at flest møguligir flokkar taka undir við týðandi politiska arbeiðnum, sum er fyri stavn. Sosialurin Ljósmyndari: Jens Kristian Vang Lysingar og søla: Jonhard Hammer Viðmerking: Kvinnur: Útgevari, uppseting og prent: Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argjum Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Eiga í felag at menna kvinnur Kvinna hvat fart tú frá samfelagnum? Fart tú tað tú hevur tórv á fyri at eksistera, halda tær uppi og trívast? Samfelagið er karmurin um lívið hjá okkum menniskj- um. Tað avger hvørji livikor eitt menniskja hevur og skal hava, fyri alla tíð. Eisini liv- ikor hjå kvinnum og børn- um. Tad er nevniliga upp til samfelagid, um tad velur, at nýta pening uppá at menna og styrkja kvinnur via ar- beiði 0.2., ella um tað velur at nýta peningin til okkurt annað „mandligt virksemi“, sum hermannadyrvi, atom- vápn o.s.v. til destruktión av menniskjum. Pengar er tað nokk av. Tað er bara ein spurningur um hvussu menniskjan velur at brúka pengarnar. Men um eitt menniskja skal yvurvinna samfelags reglarnar, hevur tað ofta nógvar pengar, møguliga við korruptión og lógloys- isbrotsverk o.s.v., og kann sostatt gera hvat tað vil. Eis- ini stýra landinum. Familjan er tað lítla sam- felagið, sum eksistentielt er ávirkað av tí stóra samfel- agnum. Um tað stóra sam- felagið útinnar líkasalu millum manna, so er fam- iljan í vanda. Her serliga galdandi eksistensin hjá kvinnum. Men í eini familju, t.v.s. í tí lítla samfelagnum, burdi menniskjan fingið frið í sál- ina fyri betri at virka, trívast og mennast í tí stóra sam- felagnum. Fyrr í Føroyum fekk fólkið frið í sálina. Tað var ein harmoni millum kvinnu og mann, har tey deildust um at taka sær av børninum, men tó við hvør sínari uppgávu. Tá var ein maður alltíð klárur at verja kvinnuna frá vanda. Og hann kláraði uppgávuna til fuldnar. Kvinnan kendi seg trygga hjá honum. Í dag hava nógvar kvinn- ur ongan tryggleika í einum manni. Tað er heldur eingin harmoni millum kvinnuna og mannin. Kvinnan er sum oftast einsamøll um at halda „menniskjans eksistens“ uppi, meðan maðurin bert misbrúkar hana og livur sítt lív „ISUS OG DUS". Eisini kann maður lata aðrar menn sleppa framat kvinnuni og háða hana, særa hana, týna hana, ja, entá eisini at drepa hana. Hvar er maður í manni blivin av? Meguleikar í samfelagnum Hverjir møgileikar eru týdningarmiklir í einum samfelag, avhongur av eks- istensgrundarlagnum hjá menniskjunum. Um eksis- tensurin er hóttur, so eru møguleikarnir ov fáir. Eksistensurin hjá kvinn- um er óguliga hóttur um all- an heimin, eisini í Føroyum. Nógvar kvinnur hava vána- ligt livigrundarlag, og noyð- ast tí frívilligt at selja sín kropp, fyri at geva sær sjálvari og børnunum mat í munnin. Men mennirnir hava pengarnar. Eisini hava nógvar kvinnur ikki møgu- leika fyri, at vera sjálv- bjargnar, men eru ístaðin tvungnar til at verða av- hengigar av teirra monnum via samfelagsnormar, kultur og eisini fíggjarliga. Eisini sjálvt úm hann ger lívið hjá henni súrt og vandamikið. OÓtrúliga nógvar kvinnur verða viðfarnar ómenn- iskjasligt, beinleiðis uttan virðing og respekt. Tað er sum um maður bert vil eiga og ráða yvir kvinnu. Júst sum småbørn fara við kett- um. Tað ger at nógvar kvinnur noyðast at fara frá mann- inum, fyri sjálvar at kunna liva og taka sær av børn- inum. Tí er tað týdningar- mikið, at kvinnur klára seg á stødi við menn, soleiðis at tær ikki bukka undur „valdsmisnýtslu“ frá monn- um. Í dag'er tað ikki lætt hjá kvinnum, uttan hjálp frá monnum, at klára seg á stødi við menn, serliga ikki tá ið tær hava fingið børn og møguliga eisini skulu verða einsamallar við børn- inum. Tað er eitt stórt ar- beiði hjá kvinnum, at fara frá monnum og fáa sær bú- stað, arbeiði, ansingarpláss og pengar yvurhgvur. Kvinnur eru ótrúliga illa fyri, eisini í Føroyum. Pengar Tað er ótrúligt við pengum. Eitt deytt ting, men kortini so livandi. Pengar kunnu fáa eitt menniskja til at gera tað mest ótrúliga móti hvørjum øðrum, bert fyri at fáa meira pengar. Men eis- ini fyri at liggja á ella fara út um lógarinnar mark, og tjena pengar har, serliga galdandi niðurbrótan av teimum minni sterku menn- iskjunum. Og har koma kvinnur og gentur inn i myndina. Kvinnur og gentur, sum ikki hava pengar og arbeids- møguleikar å stødi vid menn, eru tey stóru og løttu ofrini í samfelagnum. Og entá á ólógligan hátt. Tær verða tiknar, seldar, tvungn- ar og fongslaðar uttan grund inn í sex/týni og porno/film verðina kombinerð við eina rúgvu av nakinkvinnu- myndum, bert tí kvinna er hon kyn. Fyrr var handilsskipan av arbeiðarum, men í dag er skipanin broytt til handil av kvinnum og gentum uttan at nakar ger nakað alvorligt við tað. Hesin handil ér so útpregaður, at lívið hjá kvinnum og gentum/barna- lív er í stórum vanda. Nógv- ar kvinnur tora heldur ikki at føda børn av bangilsi fyri at hennara børn skulu fella í deyðshendurnar hjá monn- um. Hvar eru dómstólar og mannarættindaskipanir? Hava teir ikki latið aftur fyri sansum og fornufti, men liva sum óhemmað djór ,,in- stinktivt i ondskabens tjeneste”. „Fy den skom" av manni ikki at gera nakad Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post Gsosialurin.fo fyri at hjålpa kvinnum og gentum/børnum, sjålvt um tær so eru deyðar. Kvinnumord sleppur maður gott frá í dag, eisini í Føroyum. Gævi djevulsins andar eta sålina upp hjå ti- likum manni lika til hann sær seg sjálvan deyðan og doyr. Eyga fyri eyga. Hetta er motto hjá kvinnu. Hjálp Kvinnur noyðast at fáa hjálp, soleiðis at tær klára seg, men eisini soleiðis at menn verða steðgaðir í at oyðileggja kvinnur. Kvinn- ur eru simpelten ikki rust- aðar til at hamla upp móti øllum tær verða útsettar fyri, heldur ikki tað hinar kvinnurnar verða útsettar fyri. Tað mødir eina kvinnu í eina djúpa kenslu av magt- asloysi, at hoyra, síggja og føla hvussu illa kvinnur verða viðfarnar um allan heimin. Kvinnur orka ikki, at berjast móti allari hesari óreinheit. Tí er tað týdningarmikið, at vit í felag menna kvinnur og okkara børn, men sjálv- sagt eisini menn. Tað skuldi ikki verið serliga dýrt fyri Føroyar við gott 45.000 í- búgvum at givið fólkið gott arbeiði og nógvar mennandi møguleikar. Føroyar hava svansad i pengum til alt annad enn til menniskju. Men hvar er gledin, hon er horvin. PIST VÆK. Ann Daneilsen (Ann Rós) Tøkk Hjartans tøkk øll tit, sum å ymiskan hått hava vist okkum samkenslu f sorgini tå kæra kona, mamma, vermamma, omma og langomma okkara ANNA NYBO doyði og varð jarðað. Takk til familju og kenningar, degn, prest, klokkara, sangarar, berarar og gravarar, og tykkum gll, sum á ymiskan hátt hjálptu til við jarðarferðini. Takk fyri blómur, kransar og gávur, uppringingar og brøv. Takk til heimahjålpina og heimasjúkrasystrar. Familjunnar vegna Hans Nybo, Borgar, Ásfríð, Poul Arni, Erhard, Marita, Erik og Mary v/familjum —