fríggjadagur 28. august 1998síða 2

Skynsom viðgerð — og svarta afturhaldið Oddagrein Í oddagrein í gjár viðger Dimmalætting m. a. tiltakið hjá Sosialinum seinasta sunn- udag, tå Høgni Hoydal sat á Sosialinum og svaraði spurningum um telefonina. Sum vera man speirekur Dimmalætting hetta tiltak - og ikki minni landsstýrismann- in og politikk hansara. Men hvussu er og ikki, so fer Foroya Log- ting í dag undir viðgerðina av fullveldis- uppskotinum, og tá batar lítið hjá teimum politikarum, sum eru ósamdir við lands- stýrið at sita og bína, gera gjøldur og flenna býtt. Sambandsmenn og málgagn teirra eiga eisini at viðgera hetta mál í tí álvara, tað krevur. Tað er hóast alt Foroya framtíð, ið skal avgerast - seks fornerm- aðir sambandsmenn, sum tvíhalda um aldargamla afturhaldið, eru Føroyum so- leiðis til lítlan sóma. Men tað eru tíbetur bara sambandsmenn, sum tykjast vilja varðveita gamla og tvor- liga sambands/sjálvstýrisstríðið, ið síðan 1906 hevur hildið aftur neyðuga framburð- inum. Javnaðarflokkurin hevur síðani 1981 tos- að um eina sjálvstýrislóg, ið hevur til enda- máls at geva foroyingum fult vald á ollum økjum, men ikki fyrr enn nu tykist ljóð verða vunnið fyri hesum sjónarmiðum. Tjóðveldisflokkurin hevur sannað, at vilja teir fora praktiskan politikk, so varð flokk- urin noyddur at >bloyta< loysingarpoli- tikkin soleiðis, at hann kundi samstarva við aðrar flokkar um eina felags kós. Hvussu tingviðgerðin í dag endar, er ilt at spåa um. Men staðfestast kann, at Høgni Hoydal hevur kagað í uppskotið um setan av stjórnmálanevnd hjá Javnaðarflokki- num og viðmerkingum tess, tí viðmerk- ingamar í fullveldisuppskotinum líkjast ikki sert uppskoti Javnaðarfloksins. Hinvegin kann hugsast, at Javnaðarflokk- urin aftur fer at leggja fram uppkotið um stjémmålanevnd, ti flokkurin hevur fleiri ferðir borið fram, at hann vil hava røttu kronologiina, sum at enda skal fora til fult sjálvstýri á ollum økjum - tó innan fyri ríkisfelagsskapin. Loysingin sum so er ikki endamálið. Loys- ingin kann verða eitt úrslit av sjálvstýri- num. Sosialurin Hóp fráflyting væntandi, tá ið Ríkisveitingin heldur uppat Um eitt meðal ársverk er 200.000 kr., skal sama árs- verk, eftir at farið verður úr Ríkisfelagsskapinum, vinna 472.000 um árið fyri at gjalda tað, ið ríkisveitingin rindar i dag. Tað svarar til, at inntøkan hvønn mánaða skal økjast frå 16.667 kr. til 39.333 kr. pr. månada. H6ast øll arbeida 19 timar dagliga, fer tað ikki at bera til. Samgongan fer ómetaliga lætt um sannleikan, um hon noktar, at livifóturin ikki lækkar niður á nærum óliv- iligt stødi. Margháttligt, at samgongan roynir at fjala veruleikan fyri fólki. Ríkisveitingin er til sjálvsteðugu tjóðirnar í ríkiseindini Ríkisveitingin er ein árlig veiting, sum er sjålvsøgd í Ríkisfelagsskapinum, har grundlógin tryggjar øllum borgarum í rikinum nøkur rættindir, ið eru nevnd i grundlógini. Hendan veit- ing hevur onga meining utt- an fyri ríkisfelagsskapin, har onnur grundlóg er gald- andi. Ríkisveitingin fellur tí sjálvsakt burtur, tá loyst verður. Hendan veiting er í 1998, íroknað Statens Ud- dannelsesstøtta áleið 1360 milliónir krónur árliga. Tað vil siga at vit koma at missa hesa veiting - um fullveld- isørskapurin eydnast. Um ríkisveitingin skal gjaldast um skattin, verður talan um so ógvusliga skattahækking, at tað snøkt sakt ikki ber til at liva í Før- oyum. Hópfráflyting, négva ferðir stórri enn tann, ið var um at forkoma okkum sam- felagið fyri góðum 5 árum síðani, verður úrslitið. Um vit siga, at 20.000 ársverk eru her á landi, skal hvert ársverk gjalda 68.000 kr./ár eyka. Ella 5.667 krón- ur eru meira at gjalda um mánaðin hjá hvørjum års- Lesarabrøv - verki. Tá skatturin er uml. 50%, skal meðal inntgkan fyri hvert ársverk, hvønn mån- aða gkjast við 11.333 krón- um um mánaðin ella 136.000 krónum árliga. Allur lønarmassin skal gkjast við 2.720.000.000 milliónum krónum (sløkum 3 milliardum krónum ár- liga). Um vit siga, at helvtin av ársverkunum eru privat og hin helvtin almenn, so skal inntøkan koma frá tí privata partinum. Tad vil siga, at hvørt einstakt privat årsverk skal gjalda 11.333 kr. meira um månadin i skatti, ella forvinna 22.666 kr. meira um månadin, svarandi til 272.000 krénur um årid, afturat nåverandi inntøku. Eg skal her nevna, at eg i dómi minum roknadi eina meðal årsinntøku at vera 200.000 kr./ár. T.v.s. at fullveldis-loys- ingin vil krevja at tann pri- CCTÉTTUE Fjalda rokning samgongunar (1) vati, sum idag vinnur 200.000 kr. pr år., eftir suv- erenitetin skal vinna 472.000 krónur, fyri at gjalda rokningina fyri mistu ríkisveitingina. Ella rokna um í arbeiðstíð, skal arbeiða 19 tímar um døgnid, í mun til 8 tímar ídag. At slíkt er nidurbindan av føroyska borgaranum og ikki frælsi, munnu flestu vera samt um. At hetta ikki bert er eitt seinasta farvæl til vælferð- ina, men somuleidis til flestu føroyingar, ið ikki kunnu liva undir slíkum korum, er eyðsýnt. Eg meti ikki at nevnda dømi er svart - heldur real- istiskt. Men eg skal vidganga at útlitini eru kolasvørt. Nevnda dømi fær hugs- anina um einar fólkatómar Føroyar at vera realistiskan. Marjus Dam, løgtingslimur sambandsfloksins Forfylging Enn einaferð eydnadist tað Birgir Sondum at oyði- leggja ein 1. deildar dyst, hetta hendi sunnudagin í Runavík. Sami dómari hev- ur nú í trimum teimum síðstu dystunum sent heili fimm KI leikarar av vøllin- um við reyda kortinum, har hann hevur dømt im6ti Kl, og ein hevur næstan ikki tal å gulum kortum, sum hesin sami dómari hevur givið sama felag. Einasta ein kann siga um hendan mann- in er, at hann miðvíst for- fylgir KÍ og átti hetta at fingið fylgir fyri viðkom- andi Í Runavík var undirritaði og hugði. Fyrsta kortið kom longu tá ið 9 min. vóru leiktir, bólturin kom í lærið hjá Arnoldi Joensen og dømdi Birgir Frispark til NSí, Arnold sparkar bóltin til NSI, men bleiv revsadur við gula kortinum. Løtu seinni gjørdi ein Klari eitt grovt friospart, har hesin vid knoppinum fremst rakti beinið á einum NSlara, hes- in bleiv liggjandi, men Kl- arin bleiv ikki revsaður og ikki ein gang bleiv fríspark dømt (legið). Í seinna hálvleiki, beint tá ið GI hevði javnad í Gøtu, og áskoðarnir róptu út á vøllin í Runavík at nú var 1-1 í Gøtu, bleiv Zoran út- vístur, hetta hendi á miðjum velli, bólturin sprakk upp í hondina hjá Zoran og bólt- urin endaði hjá einum NSI- ara, men Birgir Sondum gav Zoran reyða kortið, heilt ófatuligt. Løtu seinni segði liðformaðurin Harley Bertholdsen við dómaran, at linjuverjin hevði flaggið uppi, og at nú m;tti hann fáa tamarhald á dystinum, men tað skuldi hann ikki sagt, tí hann bleiv revsadur beinanvegin við gula kort- inum. Nú gingu 10 min. og Harley fór í eina takling í vinstru síðu, har ein NSÍari ætlaði sær ígjógnum, bólt- urin lá ímillum og NSlarin var um at fara um koll, men hendingin førdi við sær, at Harley fekk reyða kortið og mátti út. Nú vóru Klarnir bara níggju mans og dyst- urin var oyðilagdur av ein- um dómara, sum als ikki er sína uppgávu vaksin. Sera spell, at ein dómari skal kunna vera so partískur og ferð aftaná ferð oyðileggja dystir, har hann miðvíst leggur eftir KÍ. Teir Kl-arar, ið hava fingið reyða kortið frá honum í teimum trimum dystunum eru: Símun Høg- nesen, Jan Joensen, Kurt Mørkøre, Zoran og Harley Bertholdsen. Onki løgid er f ti, at åskodarar og leikarar eru í ødini inn á dómaran, men mín áheitan til áskoð- arnar og leikarar er, at ikki geva Birgir Sondum møgu- leika at gera skaðan enn stórri, tí tað er tað hann er úti eftir. KÍ skuldi sent kæru inn til Fótbóltssambandið, tí tað kann ikki vera rætt, at ein dómari skal við mið- vísari viðferð leggja eftir KÍ dyst aftaná dyst. Símun á Høvdanum P. S. Annars hevði Birgir Sondum úttalað seg til Kl- leikarnar næstseinasta sunnudag, tá ið KÍ leikti ímóti TB, at vit síggjast um eina viku og »tå skulu tit fáa at síggja<. Hetta játtaðu Kl-leikarnir eftir dystin, tá ið undrritaði tosaði við teir umborð á Dúgvuni. Hvat er meiningin, er tað so galið, at ein dómari skal hótta leikarnar áðrenn dystir, ella hvat vil Birgir Sondum við hasum orðunum? tí sjón er fyri søgn, at hann fekk tveir Kl-leikarar útvístar í Runa- vík og gav hann KI fleiri gul kort afturat. Heilt ófatu- ligt, tí eftir mínari meining, átti Birgir Sondum ikki at sloppið at dømt dystir hjá Kl í framtíðini, tí hann er partískur. Tað kann ikki vera rætt, at fimm ymiskir Kl-leikarar skulu rekast av velli í trimum teimum síðstu dystunum, sum Birgir Sondum hevur dømt ímóti KÍ, men rætt skal vera rætt, av teimum fimm kortunum var eitt reytt komið í ordan, men gll hini kortini hava ikki verið rgtt.