leygardagur 29. august 1998síða 2

—— = = — Blaðfólk: : Útgevari, uppseting og prent: | 110 Tórshavn Dagny Joensen, ljóns Kisan ristian Vang Sosialurin Telefon: 311820 i Bertholdsen, Telefax. 314720 Emil L. Jacobsen Lysingar og søla: Bústaður: : Sveinur Tróndarson Jonhard Hammer Argjavegur 26, Argjum e-mail: - | Turið Kjølbro Postadr: Postsmoga 76, poste sosialurin.fo Sjálvstýri í felagsskapi Oddagrein Dagurin í gjár var ein søguligur dagur - tí tå fór Foroya Løgting fyri fyrstu ferð undir at viðgera framtíðarstoðu Foroya. Higar til dags eru tað bara einstakir flokkar, ið hava borið uppskot í tingið, sum hava við framtíðarstoðu Foroya at gera. Hesa- ferð er tað eitt samlað landsstýri - tí kunnu vit loyva okkum at taka málið í storri álvara - samd ella ósamd. Í skrivandi stund er tingviðgerðin ikki kom- in nóg langt áleiðis, at vit beinleiðis kunnu draga eina niðurstoðu. Men sum væntað setti Sambandsflokkurin seg uttanfyri, meðan Javnaðarflokkurin og Miðflokkurin konstruktivt sogdu seg vilja arbeiða víðari. Landsstýrismaðurin í sjálvstýrismálum, Høgni Hoydal fegnast um framsøgurød- una hjá Jóannes Eidesgaard, formanni Javnaðarfloksins, sum m. a. boðaði frá, at Javnaðarflokkurin aftur fór at leggja fram uppskotið um setan av stjórnmála- nevnd - um enn í nakað broyttum líki. Logmaður vísti í tinginum í gjár á, at hann fegin vil hava eina so breiða útmelding frá tinginum, sum yvir høvur gjørligt. Hetta er sjálvandi at fegnast um, og bendir á, at landsstýrið ikki ætlar sær í óðum verkum til Keypmannahavnar at samráðast við einum teprum meiriluta av tinginum aftan fyri seg. Hinvegin, so mugu bæði løgmadur og landsstýrismaðurin í sjálvstýrismálum gera sær greitt, at tað må vera legtingið, sum stingur út í kortið - tað er íkki rætt, at landsstýrið einsamalt fær heimild at fara til Danmarkar at, hvat danir hava at bjóða! Initiativið må koma úr Føroyum, og tað er ikki meira enn nátúrligt, at tað er logtingið, sum ger hesa kós av. Formaður Sambandsfloksins, Edmund Joensen mælti til eina fólkaatkovðu, til tess at vita, hverja kós fólkið ætlar sær. Við allari virðing fyri fólkaatkvoðum, so tykist henda stoða Sambandsfloksins ikki at vera annað, enn kávalótir. Nógv áhugaverd sjónarmið koma uttan iva fram, áðrenn 1. viðgerðin einaferð í dag verður liðug. Men, sum vit á hesum stað fleiri ferðir hava nevnt fyrr, so bendir nógv á, at vit fáa ein nýggjan sáttmála Danmarkar og Føroya millum. Úrslitið - ella miðloysnin, kann verða hon, at hetta verður innan fyri ríkisfelagsskapin - umenn kanska í ødrum líki... Sosialurin CTS Fjalda rokning samgongunar (2) 19 tíma arbeiðsdagur og skatturin fleirfaldaður Hví ikki royna at fáa teim- um arbeiðsleysu arbeiðs- møguleikar? Tað skulu nógv arbeiðs- pláss afturat teimum núver- andi, at kasta alla hesa upp- hædd av sær. Og tað skulu nógvar milliardir invester- ast í privata sektorin, fyri at fáa rentablu vinnurnar til vega, ið skulu geva hesi ar- beiðspláss. Væntandi er, at politiski instabiliteturin og mangl- andi álit á politikki sam- gongunar, fer at halda mongum frå at gera fløgur, ið annars vildu verið sann- líkar um skilagóði politikk- urin, ið førdur var seinastu árini, helt fram. Vildi ikki verið meira rímiligt, at fingið so mikið av arbeiðsplássum til vega, at tey, sum ídag ganga ar- beiðsleys, fingu møguleik- an at fáa eitt arbeiði? Somu- leiðis at tey sum vórðu noydd at flyta, fingu møgu- leika at koma aftur til Før- oya at arbeiða og liva - ikki trælka, tí so flyta tey aftur av landinum saman við mongum gðrum. Mangur føroyingur er óttafullur um fullveldisætl- anina - og tad er væl skilj- andi Føroyingar ynskja full- veldi har pipari grør. Undan valinum var velj- arakanning, ið sýndi at uml. 75% av føroyingum vildu vera innan rikisfelagsskap- in. Samgongan ger tí heilt greitt ímóti fólkaviljanum við sími ætlan. Føroyingar ynskja at vera innan Ríkis- felagsskapin - tó við meira sjálvstýri innan hendan. At ætlan Landsstýrisins fær mangan føroying at rista við høvdinum, er ikki at undrast á. Talan er um dik- tatoriskan máta at fremja hesa ætlan. Eg ivist ikki eina løtu í, at hesaferð - um kósin ikki verður broytt - megna teir at oyðileggja Føroyar heilt. Og tað má ikki henda. Neyðugt er, at Føroyar á øllum økjum eru minst sama stødi sum grannalond okkara. Tað verður tað ikki við toppskatti, hopuppsøgn- um og hópfráflyting. Sambandsflokkurin vil broytingar Í Sambandsflokkinum eru vit ikki ímóti at broytingar verða gjørdar innan Ríkis- felagsskapin. Men einhver broyting skal vera til bata. Hví eru broytingar ikki longu gjørdar? Seinastu árini hevur hetta ikki verið gjørligt, orsaka av at Føroyar eru vanstyrdar, fóru fallit og bankakanning- in skuldi afturum. Sambandsflokkurin ynskti ikki at manningin skuldi mála mastrar, tå ið skipið var við at søkka. Vit vóru noydd at nýta alla orku, saman við føroying- um gllum, fyri at bjarga skútuni - og tað eydnaðist væl. Men eingin broyting skal gerast, bert tí tað stendur í eini stevnuskrå, at Føroyar skulu gerast Tjóðveldi. Ella tí at íslendingar syngja ein sang. Tað gevur okkum ikki livimøguleikar idag, men kann sum nevnt omanfyri, oyðileggja alt tað, ið er bygt upp í gldir. Í Sambandsflokkinum ynskja vit at hava eina før- oyska loysn, nevniliga Rík- isfelagsskapin saman við Danmark og Grønlandi. Hesa loysn meta nógvar aðrar tjóðir so skilagóða, at tær ynskja at nýta líknandi skipan, sum vit hava ídag. Vit mugu ongantíð gloyma okkara søgu, hvorki hana fyri 1000, 100 ella 10 árum síðani. Vit liva í nú- tíðini, men eiga at líta fram- eftir við áræði og beta og broyta, har tað er neyðugt. Ongantíð gera sama skaða aftur, sum gjørdur var av nøkrum fyri uml. 10 árum síðani. Tað skuldi søgan lært okkum. Broytingar skulu gerast, um vit heilt greitt kunna ávísa, at tað er til gagn fyri hvønn einstakan føroying. Tað er okkara krav - hvørki meira ella minni. Sambandsflokkurin megnar væl at styra hesum landi innan Rikisfelags- skapin - vid lækkandi skatti, hækkandi pensiónum, hækkaðum útbúgvingar- stuðli, betri heilsurgkt, betri vinnumøguleikum og lækk- aðum arbeiðsloysi. Oneydugt er at spilla milliónir til eina, fyri Før- oyar, skaðiliga fullveldis ætlan. Latið heldur hesar milliónir fåra til heilsu- røktina, har fólk í dag ikki, orsaka av sparingum, vera ansa á sømiligan hátt. Men tridupultur skattur og 19 tima arbeidsdagur: NEI TAKK. Tað er óneyð- ugt. Marjus Dam, lýgtingsmaður Sambandsfloksins Nú er ovboðið Nei, nú er ovboðið, hetta ber ikki til; hvat er tað, sum ikki ber til. Jú, tað er heima- hjálpin í Føroyum. Vit fingu at vita, at tá heimahjálp og heimasjúkra- systrar vóru lagdar saman í ein bólk, so fór alt er vera betur, men ak og ve, tað hevur bara gingið gvugtan veg. Vit, sum heimahjålpir, eru bara skerdar og skerdar, hóast vit altíð hava klárað okkum við tað játtan, okk- um varð latin. Her í Eysturoynni er hvørki stuttligt ella gott at blíva gamal, tí næstan eing- in heimahjálp er eftir. Vit eru vitandi um fólk, sum eru frå 83-85 til 94-95 ára gom- ul, ið íkki fáa hjálp, vit spyrja, hvat hetta endar við. Ein annar spurningur er, hvat er røkt og hvat ikki. Tað hevur verið trútta í okk- um, at reingerð er ikki neyð- ug. Álvaratos, tit sum stíla fyri, hugsi tykkum um. Høvdu tit sjålvi viljað sitid dag eftir dag, viku eftir viku, månad eftir månad og eingin gjørdi reint. Vit hugsa ikki tit høvdu verið glad. Nógv eru einsamøll, onnur eru brekað, tey fáa ikki gjørt reint. Tað var ein Óbótagerð at leggja saman, tí tað er ongantíð gott, at bara lærd fólk skulu stýra, tí tey flúgva alt ov høgt og síggja bara tað, sum stendur á einum pappíri og ikki menniskja aftanfyri. I útvarpinum hoyrdist nú um dagarnar, at løgtings- menn skuldu hava meira løn, ja ikki minni enn einar 30.000 kr. um mánaðin. Ein heimahjálp fær sjálvdan meira enn einar 8.000- 10.000 um mánaðin. Teir sum búgva langt frá Havn- ini fáa umframt einar 90.000 kr. um árið skatta- frítt. Vit eru nógvar, sum ikki tjena so mikið um árið, álv- aratos hugsi tykkum og far- ið fram við varsemi. Tá ein arbeiðir sum heimahjálp og hevur gjørt tað í fleiri ár, og í arbeiðnum hevur fingið at vita, alt tað ein skal hjálpa teimum gomlu, einsamøllu og sjúku við (undantikið nøkur få ting, sum vit ikki máttu) tá hevur ein sum oftast verið nøgd við arbeiðið, tí at tú hevði gjørt tað, sum tú kundi. Nú er vend komin í, síðan samanleggingina og navna- broyting til heimargkt, so versnar fyri hvønn mánað, sum gongur. Fleiri hava mist alla reingerð, og tíðin hjá brúkaranuer í mongum fórum settniðu rí ein 1/2 tíma. Langt er millum hús- ini, tú verður hóttur við, at tú skalt yvirhalda tíðina, ert tú ikki liðugur, so skalt tú fara avstað atlíkavæl. Tit, sum eru sett at stýra okkum, eiga at skilja, at tað eru ússalig, óhjálpin fólk vit arbeiða hjá, tað er ikki sum at arbeiða fisk ella annað. Tey gomlu eru bangin og ótrygg og fáa ikki tað hjálp, teimum tørvar. Vælsignaðu fólk, sum ráa fyri borgum, latið vera við at seta toppar oman á iopp- ar, húsið koppar av tí. Gevið teimum í Eystur- oynni, sum mist hava sína heimahjálp hana aftur, so tey eru líka fyri sum fólk aðrastaðni í landinum. Vit vita, at tað er bara ber, tað er skert so nógv. Vegna heimahjálpirnar Signa Skoradal