hósdagur 17. september 1998síða 10

tíðindablaðið & ÆGIR Nr. 175 — 17. SEPTEMBER 1998 Jógvan Mørkøre á søgu- og samfelagsdeildini á Fróð- skaparsetri Føroya hevði í seinastu viku eina grein við heitinum "Fair play, takk", sum vóru hansara viðmerk- ingar til tað, sum eg í sam- réðu við fjølmiðlar havi ført fram um seinastu veljara- kanningina. Eg havi í teimum sam- rødum, sum hava verið við meg um hesa góðu kanning, m.a. sagt, - at eg ikki helt kanning- ina vera eftirfarandi - at man hevur framleitt seg til eitt ávíst úrslit - at nógvur veljarar verð- ur stýrdur inn í ein bás, har teir ikki hoyra heima - at spurningarnir ikki dekkadu spektrið av sjónarmiðum - at kanningin haltaði fak- liga - at kanningin var mani- pulerandi Eg kann geva Jógvani Mørkøre rætt í tí, at júst hetta seinasta er at ganga hansara fakligu æru ov nær, men tað var ein viðmerking, sum kom í forleingilsi av atfinningunum. So at siga, at hon var manipulerað, tað vil eg viðganga, at tað var kanska at taka ov grovan til, men sanniliga haltaði kann- ingin fakliga nógv. Í mínum aftursvari havi eg nakrar fakligar og nakrar politiskar viðmerkingar. Eg skal tó gera vart við, at mítt fakliga innlit avmarkar seg til leiklutin hjá einum leik- manni. Um vit nú fyrst taka tann fakliga partin, so er mítt aft- ursvar hetta: Vit hava síðan 1984 havt veljarakanningar, sum hava vidgjørt spurningin um okk- ara ríkisrættarligu støðu. Spurningarnir og termino- logiin hava stórt sæð verið eins øll árini. Tað hevur so ført vid sær, at tann spurdi er fortróligur við tað, sum hann verður spurdur um. Ein onnur avleiðing er, at tað hevur borið til at gjørt samanlíkningar = millum ymsu kanningarnar, tí sub- Tekna teg su haldara nu 50 tú $ostali inum Tíðindablaðið ÓKEYPIS Sosialurin rindar postgjaldið sosialurin Box 76 110 Tórshavn Undirritaði teknar seg sum haldara av Tíðindablaðnum Sosialinum, og fái blaðið 5 ferðir um vikuna. Restina av hesum årsfjordingi fái eg Sosialin ókeypis! Nú eru tíggju ár liðin síðan seinasta og einasta skotið ljóðaði, í samband við gerð av fasta Sambandinum um Vestmannasund. Maskinurnar standa klár- ar. Fíggjarstovnar eru fúsir at gera hetta fyri alt Føroya land so góða projekt. Frá Kollafirði verða um- leið 15-20 minuttir til flog- vøllin. Ung kunnu búgva í Våg- um og ganga í skúla á meg- ingkinum. Fólk báðumegin sundið kunnu arbeiða og virka uttan at sundið av- markar hesum, eins og idag Fyri okkum, ið búgva á DD Haldarar í Føroyum: 240,-/årsfj. [0 Haldarar i Danmark: 425,-/årsfj. [0 Haldarar i Føroyum, Viðmerking: Aftursvar til Jógvan Mørkøre stansurin í kanningunum hevur verið tann sami. Og fyri tað triðja, so haldi eg, at í teimum spurningum, sum settir vóru tá, bar til hjá llum teimum spurdu at finna ein svarmøguleika, sum lå teirra uppfatan nær. Tey vóru ikki noydd ella stýrd til annað svar. Nú tá tit velja at broyta innihaldið av kanningini um ríkisrættarligu viðurskiftu okkara, so vat tað minsta man kundi kravt, at tit í ein- ari presentasjón søgdu frå, hví mannagongdin og inni- haldið var broytt. Men tað, sum er fyri meg rættiliga prinsipielt er, at man spyr fólk uttan at hava givið fólki svar upp á , hvat fullveldi merkir fyri gongd- ina í samfelagnum. Ikki eitt orð um, hvgnn møguligan prís eitt fullveldi fær. Hetta kunnu tit av góðum grundum ikki svarað teim- um, tí tit vita tað eins lítið og vit onnur. Men at full- veldið fær fylgjur, tað vita vit. Men í spurninginum hjá tykkum er spurningurin meira ella minni romanti- seraður. Er tað so yvirhøvur fakliga rætt at seta ein slíkan spurning? Er tað ikki ov tíð- liga at koma við slíkum spurningum í einari kann- ing? Tá tú sigur, at tað ikki ber til at spyrja fók, hvussu tey vilja atkvøda við eina fólka- atkvødu um ein sáttmála, tí tey ikki kenna innihaldið av sáttmálanum, so er tað skil- agott. Men tey kenna heldur ikki innihaldið av fullveld- inum. Har haltar tín argu- mentasjón. Fert tú út á vegin og spyr fólk, um tey ynskja skatta- lætta, so svara øll sjálvandi ja. Men spyrt tú tey, tá tú fyrst hevur greitt teimum frá, at skattalættin eisini merkir ein niðurskurð av al- mennum tænastum, so vilja neyvan eins nógv svara ja. Tverturímóti. Annars er ein grundregla innan hagfrødi, at um eitt úrslit víkir alt ov nógv frá ti, ein hevdi væntað, so må Lesarabrøv hesi stóru og góðu oyggj tykist alt at taka sera langa tíð - alt ov langa tíð - tá bøtast skal um vidurskift- ini her á oynni, eins og ødrum útjaðaragkjum. Arbeiðsloysi er enn her á landi. Fólk, ið hava exper- tice kunnu fara til verka. Hetta mál hevur nú tikið so langa tíð, at vágafólk eins og hver einstakur flogferð- andi nú av sonnum er gísli í hesum vanlukkuliga spæli, har ov lítið hendir - orsaka av at myndugleikar okkara ikki taka tað heilt einføldu avgerð: at byrja arbeiðið nú! Føroya Løgting samtykti tann fakligi leiðslubólkurin kannað eftir, um nakað skeivt er farið fram. Tey 20% til 24%, sum tóku und- ir við loysingini, er nú vorð- in 54%, sum ganga inn fyri fullveldi. Er metodikkurin skeivur, ella er spurningur- in, sum settur er, skeivur? Ella eru fortreytirnar fyri røttum svarum til staðar. Tí hevði tað uttan iva eis- ini verið rætt við einari fak- ligari viðmerking frá tykk- um, tá ið úrslitið varð fram- lagt. Eingin ivi um, at tit áttu at kunna funnið faklig fyrivarni. Men tey hoyrdu vit einki til, hví? Taka vit síðan tann polit- iska partin, so eru viðmerk- ingar mínar hesar: Tú sigur í greinini, at pol- itiska soldingin er farin fram, og tí er bert relevant at spyrja um tað, sum er ætlan landsstýrisins. Hetta má sigast, at vera ein rættiliga grunn og 6- demokratisk nidurstøda. Tad liggja i løtuni i tingi- num tvey uppskot. Full- veldisuppskotið hjá lands- stýrinum vid møguliga 18 atkvødum aftanfyi seg, og uppskotið hjá Javnaðar- flokkinum við møguliga 14 atkvødum aftanfyri seg. Hvør er tad, sum skal solda onnur uppskot frå. Er tad samfelagsdeildin ella er tað Føroya Løgting? Í løtuni fara tingingar fram millum landsstýrið og andstøduna um møguleik- arnar fyri einari semju, og f løtuni fer fram i uttanlands- nevndini eisini ein viðgerð, sum í fyrsta lagi roynir at finna fram til eina semju. Men semjan krevur, at partarnir flyta seg. Men við veljarakanningini brýtur tú inn í eina parlamentariska og demokratiska prosess, tí tú soldar frá, áðrenn polit- ikararnir eru komnir til somu nidurstødu. Og velj- arakanning ger, at sam- gongan styrkt av úrslitinum er munandi minni kompro- missgkjandi, enn hon ann- ars vildi verið. Hví skulu teir slaka fyri andstøduni, tá í 1988 at undirsjóvartunnil skuldi gerast. Nú er sanniliga tíð uppá at arbeiði verður byrjað og gjørt liðugt í ein fart. Vit hava bíðað ov leingi eftir hesum framstigi. Vit nokta at bíða longur. Avgerðin má takast av Landsstýrinum, at gera hetta arbeiði nú. Nóg leingi hava okkara ungu og vaksnu verið noydd at flyta av oynni, vegna manglandi virkis- fýsni myndugleika okkara, at gera hetta framstig. Ég vil heita á Landsstýr- ismannin í Samferðslumál- um um at gera alt tað, sum Jóannes Eidesgaard svara aftur Jógvani Mørkøre, samfelagsfrødingi, teir hava 54% vid sær? Kanningin hevur givid landsstyrinum ein falskan tryggleika.Og hetta kann føra til tad, sum m.a. Høgni Hoydal hevur ávarað ímóti, nevniliga at vit fáa aftur tveir blokkar í hesum máli Tí átti spurningurin tit settu fólki at verið munandi meira opin, enn hann var. Tit skuldu sjálvandi givið fólki møguleikan at fingið ein svarmøguleika, sum lá teirra svarið nógv nærri. Ein svarmøguleika, sum er í tráð við politiska viðgerð- arstigi. Tí eitt er vist, at í- millum tey 54%, sum siga seg taka undir við fullveld- inum, har eru nakrir sam- bandsveljarar og nógvir javnaðarveljarar. Og í okk- ara flokki, har vilja fólk hava stórri sjálvstýri innan fyri ríkisfelagsskapin. Tey nógvu av teimum svara tí ja, tí tey halda, at tað liggur nærmast, meðan sjálvandi onnur so hava sagt nei. Veit ikki-svarið er ikki tað, sum fellur fólki fyrst fyri at svara. Annars vil eg fegin taka av tilboðnum um at luttaka í einum opnum kjaki um veljararakanningar, soleiðis sum tú mælir til Tað vil eg fegin venda aftur til. Jóannes Eidesgaard Fasta sambandið um Vestmannasund eigur at byrja nú gerast kann fyri at fáa hend- an samferðslutrupulleika loystan skjótast gjørligt. Um arbeitt varð við mál- inum nú, kundi arbeiðið far- ið ígongd fyrst í komandi ári. Um trý hold arbeiddu, varð fasta sambandið um Vestmannasund liðugt eftir stuttari tíð - til gagn fyri øll. Vit krevja, at hetta arbeiði fer í gongd nú! Vinarliga Marjus Dam, løgtingslimur Sambandsfloksins | | | |