fríggjadagur 18. september 1998síða 2

ge rknaðarleiðari Niclas J r Telefon: 311820 Ábyrgdarblaðstjó = 4 Johannesen Út ri, uppseting og pren n: | Jan + a Hammer ítróttarskrivari: Sp Sosialunn Telefax. 314720 Blaðstjóri: Blaðfólk: Emil L. Jacobse Bústaður: Eirkur Lindensk Dagny Joensen, me, A 2. Mm El osdluin 5 Í . 110 Tórshavn Tvinga vit ikki tankan fram - verður ikki javnstoða Oddagrein Feroyar hava í ár verið - og verða eisini komandi mánaðirnar - rættuliga ovaliga á breddanum, tá tað snýr seg um javnstoðu - í ellum forum, tá tað snýr seg um at tosa um javnstoðu. Í mai-juni í ár skipaði norðurlendska ráð- harraráðið fyri eini kvinnuráðstevnu um javnstødu í Føroyum. Í dag verður sett ein ráðstevna, sum eisini er um javnstoðu, um hvussu vit kunnu fáa javnstoðu inn í gerandisdagin, og næsta ár skipar Ting- mannaráð Útnorðurs fyri eini kvinnuráð- stevnu - fyri at:bota um tilvitanina um javnstoðu millum kynini. Hetta ljóðar alt ófart. Men hvussu er stoð- an í Føroyum, tá tað snýr seg um javn- stoðu? Tann, ið hevur áhuga í at javnstoða skal verða millum kynini má viðganga, at stoðan als ikki er góð. Borið saman við støduna í grannalondunum, so eru vit eftirbátar við lít. Vit minnast øll orrustuna um javnstoðulógina á sinni - og varð hon tó samtykt í skerdum líki tann 15. apríl 1994 Men hví eru vit so aftarliga á hesum oki? Eru okkara kvinnu minni at sær komnar, ella eru tað menn, ið ikki vilja hava kvinnur upp á sama stoði? Spurningarnir eru avgjørt viðkomandi, men svarini eru vit neyvan oll samd um. | øllum forum mugu vit viðganga, at okkara hægsti myndugleiki hevur ilt við at fylgja somu lóg, sum hann sjálvur hevur samtykt fyri bara fýra árum síðani. Bera vit saman okkara politisku skipan við hana í grannalondunum, so eru nógv fleiri kvinnur at síggja bæði í tingum og í stjórnum. Í Noreg hevur verið siður, at eins nógvar kvinnur hava verið millum ráðharrarnar sum menn, og í Stórtinginum hevur verið rættuliga góð javnvág í. Sama er i Danmark og í Svøriki. Just javnstoðulógin hevur tað kravið i sær, sum eitt arbeiðaraflokkurin í Noreg hevur brúkt fyri at fáa kvinnur framat - kyns- kvotering. Har er ásett, at býtið millum kvinnur og menn ikki má verða størri enn 40%-60%. Kynskvotering er eitt amboð, sum verður brúkt til tess at skapa tilvitan um javn- stødu. Fleiri meta hetta sum ódemokrat- iskt, ti ein fólk við kvalifikationum verður sett til viks vegna kyn. Nakað kann sjálv- andi verða um tað, men eftir stendur, at Í Føroyum skulu føroyingar ráða og ikki danskir sosialistar! Soleiðis skuldi táverandi sambandshøvdingin Andras Samuelsen taka til, tá ið sosialdemokratiskur flokkur meira sum deild av tí danska var stovnaður seinast í 20-árunum og var við at taka seg upp í før- oyskum politikki. Hesi orðini runnu mær í hug, tá ið danski forsætis- málaráðharrin Poul Nyrup Rasmussen herfyri aftur var á vitjan í Føroyum, ferð- aðist um landið, klappaði okkara børnum um kjálkar- nar, streyk politikarum eftir hårinum, og listilærdur, sum slíkir harrar kunnu vera tað, í fjølmidlunum vissaði um, at hann fór ikki at leggja seg út í okkara avgerðir um framtíðar politisku stóðu Froya, samstundis sum hann gav til kennar, hvat hann mælti til og hvørjar fylgjurnar kundu gerast, um vit ikki fylgdu hansara råd- um. Føroyski Javnadarflokk- urin hevði um sama viku- skifti landsfund, har tvin- ingurin millum breðra- flokkarnar báðar, tann før- oyska og tann danska, var eitt aðal fundarevni. At ein brødralig samanrenning av sjónarmiðum um okkara tjédskaparstødu er farin fram á hesum fundi, Nyrup var heiðursgestur og annars við hetta vitjannarhøvi hjá danska forsætisráðharran- um, man lítið vera at ivast í. Javnaðarflokkurin, sum var fyri álvarsligum bak- kasti í sambandi við fíggjar- kreppuna, hevur, væl skilj- andi, lagt alla orku í til tess at koma sær politiskt fram i ljósið aftur. Sosialideolog- iskt kunnu vit ynskja hon- um tillukku við, at so væl hevur gingið framá. Men tá ið flokkurin egnir við agni, sum ikki er úr hansara polit- isku goymslu, og fiskar á leiðum, sum ikki er hans- ara heimasjógvur, gerst framferðin meira ivasom.. At flokkurin er komin sær upp í rasshaft av vallyftum, sum vóru opportun upp undir seinastu fólkatings- og løgtingsval, men sum seinni komu floksins leiðslu í eina tvistødu millum givin lyfti og tað, sum meira er flokkinum íborið, kunnu vit smírast at. Men skal Javn- adarflokkurin, sum seinnu årini eisini hevur spælt upp á tjóðskaparligar streingir, nú royna at markera seg við at tvihalda um eina serstødu í staðin fyri at taka hendur saman við teimum, sum við hógv og skili leggja kós fram móti sjálvræði, sjålvs- ábyrgd og sjálvvirðing, kann hann valla annað enn missa av sínum politiska trúvirði millum manna. Ólavur Hátún Norðmenn økja um bústað- armøguleikarnar - meðan føroyingar minka landið Meðan norðmenn við sínum velduga landi økja um båmøguleikarnar vid ferj- um, brúm og tunnlum, og gera umhugsaðar iløgur, fer peningurin hjá føroy- ingum til rakstur, sum hevur sentraliserað og avlagað landið til vánaligt kappingarfóri Tá eg sá teir fýra eysturoy- ar politikararnar í sjónvarp- inum hetta kveldið, har teir mótmæltu at rutan Tórs- havn-Skålafjørdin sjóvegis varð nidurløgd, kendi eg aftur hetta fyribrigdið, at >hvat tú gert, ert tú við und- irlutan< Hóast Skålafjørdurin í dag ikki beinleiðis kann sigast at vera nakar útjað- ari, men altíð hevur verið tætt — kanska ov tætt — knýttur at sentraliseringini til høvudsstadin, er einki yvir at dylja, at stødan hjá teimum gerst nú alt meira og meira álarslig. Er tað tilætlað frá almennu fjølmidlunum Sjónvarpsfólkið Katrin Pet- ersen — haldi eg tað var — hevði henda spurningin til Tá ið løgmaður kom aftur við undirskrivaðu avtaluni millum danska ríkið og Før- oyar, spurdi útvarpsmaðurin Helgi Jacobsen nakað so: »Anfinn, ert tå nú sikkur í, at peningurin ikki verður brúktur til tunnlar og ann- að<. Hava tunnlar, brýr og vegir og fyri alt tað havnir verið ein vanlukka fyri hetta landið, sum almennu fjøl- miðlafólkini gera tað til! Lat meg gera va: við, at norðmenn vaksa um sítt stóra land við bæði ferjum, brúm og vegum út til ytstu stóð við smáum bygdum. Føroyingar minka um landið í stórum, og heldur lata peningin — sambært hagtíðindi — fara í umsiting av sær sjálvum. At niðurleggja allar rutur, | } Í | | | Jógvan við Keldu, løgtingsmadur henda, hóast hesar rutur geva rakstrarligt avlop, at hava verið vitni til nógv fleiri túrar um fjørðin fyrr. Hóast gkini úti um landið bera uppi vinnuliga og har- við búskaparliga, minka møguleikarnir at arbeiða har. Nidurstøda Vit eiga at gera okkum greitt, at »har sum ein byr, verður hjartað eisini«, og tå ið bæði almennu fjølmidla- fólkini og embætisfólkini undir landsumsitingini og fleiri politikarar skora undir í so stóran mun eina sen- traliesring av hesum lítla landi, er torført at vinna uppfyri aftur. Skulu vit venda gongdini, so vit kunnu sleppa undan avlagingini og at vit vinnu- liga fáa kappingarførid aftur í samfelagið, verður neyð- UM A ; PN steðu igjøgn- Sámal Petur í Grund (nakað = ið geva hall, tað er sjålv- har hagtølini siga frå tårum ugt vid sterkum lúti verður i javnstoða. soleiðis): »Er tað nú aftur = andi ein háttur at fáa avlop. á degi við ov lítlum fólki, Sosialurin fýrsini vit skulu uppliva við I Vestmannasundi og mugu hesar leggjast niður. Jógvan við Keldu, tunnlum og gðrum<! Leirvíksfirði kann tað Hetta hava vit sæð, tí vit løgtingsmadur