fríggjadagur 2. oktober 1998síða 6

tíðindablaðið Nr. 186 — 2. OKTOBER 1998 Sambandsflokkurin kann undir ongum umstødum taka undir við uppskotinum hjá samgonguni um fullveldi, siga limirnir hjá flokkinum í uttanlandsnevndini í sínum minnilutaáliti SVEINUR TRÓNDARSON Uppskot:3 hjá landsstýrin Kvur ver uttanlands- hud var in kundi > = Cc nesi Eidesgaard stendur at esa aðrastaðni í bladnum, men vit hava kaga í áliuð hjá sambandstingmonnun- um í uttanlandsnevndini og teir eru Edmund Joensen og Heðin Mortensen Niðursteðan teir koma til er, at Sambandsflokkurin undir ongum umstødum kann taka undir vid upp- skotinum hjå samgonguni, 'g grundgevingin hjá teim- um er, at uppskotið hjá sam- gonguni er alt ov víðgongt at sambandsflokkurin kann taka undir við tí Teir føra í álitið s 'æinum fram, at Sambandsflokkurin altíð hevur havt sum aðal- mál at virka fyri at menna føroysku tjóðina bæði and- aliga og vinnuliga, og at flokkurin altíð hevur virkað fyri hesum málið Teir føra eisini fram, at tann gongd, sum føroysdka samfelagið hevur verið í- gjøgnum alla ta tíð, Sam- bandsflokkurin hevur verið til, bendir á, at teirra pol- itikkur hevur verið meir enn á rættari leið, og at tað er samstarvspolitikkurin inn- anfyri karmarnar av rikis- felagsskapinum, sum hevur skapt framgongdina i hes- um landi góður karmur Hóast tað uttan iva skulu gerast broytingar til Heim- astýrislógina, so siga Edm- und og Heðin í sínum áliti, at tað er júst í tíðarskeiðnum meðan henda lóg hevur ver- ið í gildið, at tað hevur verið størst framgongd í samfel- agnum — Henda lógin hevur tryggjað okkum møguleikar fyri sjálvi at menna vinnu- lívið og harvið búskapin eft- ir okkara egnu fyritreytum Henda menningin hevur so við og við skapað fyritreyt- irnar fyri, at vit sjålvi hava verið før fyri at åtikid okk- um fleiri og fleiri uppgávur, sum fyrr lógu undir dansk- ari fyristting Víðari siga teir báðir, at Sambandsflokkurin í síni stevnuskrá ikki hevur nakra háfloygda áseting um, at flokkurin skal røkka einum endaligum máli til ta tíð Tíansheldur at hann hevur eina skipaða skrá fyri nøkr- um fullveldi. Sambands- flokkurin leggur heldur dent á í dagliga arbeiðinum at virka fyri, at betra livium- støðurnar hjá fólkinum, sum býr í hesum landi. Teirra nidurstøda er, at tess fleiri øki føroyingar yv- irtaka frå dønum, tess betri hevur politikkur Sambands- floksins eydnast Heimastyris- rådstevnan Fyri hålvum ødrum åri sid- ani setti Sambandsflokkurin fram uppskot um eina råd- stevnu í sambandi vid, at Heimastýrislógin = hevði virkað í 50 ár. Men hetta uppskotið fekk onga undirtøku frá hinum flokkunum. Í formansskap- inum hjá løgtinginum var tað bert umboð Sambands- floksins, sum tók undir við uppskotinum Ætlanin hjá flokkinum var, at fáa altjóða serfrød- ingar at gera sínar metingar um hvussu Heimastýrislóg- in hevði virkað í síni víðastu merking Edmund Joensen og Heð- in Mortensen siga í sínum áliti, at ætlanin við ráð- stevnuni var at hon skuldi verða fyrsta stigið í eini til- gongd, har stjórnarviður- skifti Føroya vórðu tikin upp til viðgerðar — Hetta hevði verið ein náttúrligur máti at farið undir at gjørt tær broytingar, sum neyðugar eru fyri at nútímansgera stjórnarviður- Uppskot landsstyrisins fyri alt mark uttan yy -— % — Sambandsflokkurin kann undir ongum umstødum taka undir við uppskti landsstýri- sins, tí tað er ov víðgongt, siga Edmund Joensen og Heðin Mortensen, sum umboða Sambandsflokkin í Uttanlandsnevnd løgtingsins skiftini, verður sagt í álitin- um Sambandsflokkurin vil gera broytingar Teir báðir sambandsmenn- inir í uttanlandsnevndini gera vart við, at Sambands- flokkurin hevur nærkast hinum flokkunum í løgting- inum, men at alt tekur tíð. At broyta Heimastýris- lógina er Giva rætt siga teir, men tað skal serast varis- liga, og uttan at taka ov nógv fyri, tykist verða reyði tráðurin í álitinum. Sambandsflokkurin stendur við síni lyfti um at gera broytingar, men krevur at tey skulu tæna Føroya fólki best. Flokkurin ynskir, at før- oyingar framhaldandi verða í ríkisfelagsskapi við Dan- mark, og at ein nýggj stjórn- arlóg tí eigur at taka út- gangsstødi í tí — Uppskot landsstýrisins lýkur ikki undir nøkrum umstødum hesar treytir, ti at taðframmanundan bindur til loysing og fullveldi og har við eisini egnu grundlóg, og tí tekur Sambandsflokk- urin ikki undir við. Hinvegin helædur flokk- urin, at uppskotið hjá Javn- aðarflokkinum um setan av eini stjørnarskipanarnevnd er meira opið og tryggjar eina betri demokratiska gongd í hesum málið og tí vísa teir til álitið í tí máli- num Uppskotið skal aftur fyri tingið Tað kemur ikki óvart á, at samgongutingmenninir í Uttan- landsneyndini eru fyri uppskotinum hjá landsstýrinum um fullveldi, men fyri at verða við í meirilutanum setir Jenis av Rana ta treyt, at úrslitið av fyrireikingum landsstýrisins verður lagt fyri tingið áðrenn samráðingarnar byrja Sy EINUR Tri INDARSON At samgongutingmenninir Uttanlandsnevndini hjá løg tinginum taka undir við full veldisætlanum landsstýris ins kemur neyvan nakran, men at tað skuldi enda við einum meiriluta- álitið kom kanska Uttanlandsneyndin var nevniliga skipað so, at and- stødan hevði meirilutan í nevndini, so var hugsandi at »samgongunevndarlimir- nir< vóru í minniluta Men so varð ikki. Sum vit hava hoyrt í útvarpinum, so hevur Jenis av Rana gjørt 'vart a av at taka undir við upp- skótinum, treytað av, at landsstýrið leggur úrslitið av fyrireikingunum fyri løg tingið til aðalorðaskiftis áðrenn samráðingar verða tiknar upp við donsku stjórnina Og tað er júst henda broyting, sum meiriluytin í Uttanlandsnevndini skjýtur upp fyri løgtinginum Finnið út av um tað ber til Í innganginum til áliti sigur meirilutin, at tað, sum vitu- lig er, ikki ber til at koma til nakra endaliga niður- stóðu hvorki politiska, bú- skaparliga ella løgfrødis- liga, men kortini er einki er einki komið fram undir við- gerðini av málinum, sum kann sannføra samgongu- ungmenninar um, at tað ikki skal bera til at skipa Føroyar sum eitt politikst og búskap- arligt sjålvstødugt fullveldi. Heldur tvørturim6ti, sigur meirilutin Fýra bólkar skulu kanna Ætlan landstýrisins um broytingar í ríkisrættarligu viðurskiftunum er bólkað í fýra partar Tann fyrsti er ein sátt- málabólkur, sum skal kanna ríkisrættarligu og fólkarætt- arligu viðurskiftini fyri at Føroyar kann gerast full- veldi. Hann skal m. a. kanna umsitingarligu og búskap- arligu viðurskiftini millum Føroyar og Danmark í søg- uligum høpi, og so skal hann eisini hyggja eftir isl- endska modellinum, sum brúkt varð í 1918. Annar bólkurin skal gera eina búskaparlýsing av við- urskiftunum millum lond- ini, og tann bólkurin far, sum verða mann ríkiligt at hyggja at. Hann skal m.a. hyggja at øllum ríkisútr- eiðslunum i Føroyum, og so skal hann eisini gera met- ingar um hvat krevst fyri at mótvirkað ta at blokkurin hvørvur. Triði bólkurin skal ar beiða við teimum umsiting- arligu viðurskiftini og hsein bólkurin skal arbeiða við at lýsa krøvini til lóggávu, fyr- isiting, fígging og sam- starvsavtalur tå Føroyar skulu åtaka sær hesa tættir. Bólkurin skal m. a. gera tíðarætlanir og málsetningar fyri eini sjålvstødugari um- siting, íroknað tey umsit- ingargki, sum danir í dag hava. Gruntlsfarból ólkurin Fjórði bólkuyrin í uppskotið landsstýrisins verður grund- lógarnevndin, sum verður sett sambært løgtingslóg. Hesin bólkurin skal sjálv- sagt hava umboð úr gllum flokkum samstundis sum serfrødingar eisini skulu hava umboð í hesi nevnd Hesin bólkur far eina sera tydningarmikla »rollu«. Hann skal gera uppskot um føroyska grundlóg við ásetingum um valdsbyti millum lóggevandi, útinn- andi og dømandi valdið. Eisini skal grundlógar- nevndin arbeiða vid mill- umtjóða viðurskiftum, mannarættindum og eini føroyskari rættarskipan. Má aftur fyri tingið Meirilutin í Uttanlands- nevndini hevur fest seg við, at grundlógin verður tað einasta ksum skal fyri aftur í tinginum og heldur ikki at tað er rætt. Tí heldur ein breiður meiriluti í nevndini, at tingið skal hava møgu- leika at gjøgnumganga úr- slitið hjá arbeiðsbólkunum. Eftir hesum leisti fær tingið fylgt við í arbeiðinum alla tíðina, og tað má vera tað rættasta heldur meiri- lutin, sum tí skjýtur upp at tikið verður undir við ætlanum landsstýrisins við fyrr nevndu broyting