leygardagur 3. oktober 1998síða 2

Økismenning - eitt | Suður-Vestur samtakið gott tiltak Oddagrein TAÐ var tann tíð, hetta var serstakliga í 70-unum og 80-unum, at hugtakið bygda- menning varð havt á nærum hverjum munni. Í hvussu er var eingin tjaksending og eingin tingfundur, uttan at bygdamenn- ingin var uppi í so ella so. TAÐ eru ymsar meiningar um, hvussu skilagott vit hava borið okkum at júst tá tað um bygdamenningina ræður. Nú hava vit so fingið eitt nýtt hugtak inn í málið, og tað er okismenning. Tað er tí rætt nú at spyrja, hvat lagt verður í hetta hugtakið. Soleidis at allar misskiljngar verða rudd- aðar av vegnum og harvið ikki sleppa at virka sum kilar í eini týðandi prosess. EFTIR okkara tykki er spurningurin um økismenning sera åhugaverdur, og tað er von okkara, at tann granskingarstovnurin, sum skjøtil nú verður settur á í Klaksvík, fer at fáa góða undirtoku. Ein kann spyrja, hvussu rætt tað er at spjaða granskingina til fleiri pláss, nú vit jú hava Fróðskapar- setrið! Latið okkum venda hesum spurn- inginum, soleiðis at vit fáa sjónarmið fram um tað. EIN kann spyrja, hví tað skal vera neyðugt at granska í økjum. Føroyar eru jú eitt so lítið oki, at tað skuldi ikki verið neyðugt at býtt landið upp í fleiri oki kundi verið spurt. Vit halda tað vera skilagott, um slíkir spurningar verða settir fram og svaraðir fyri harvið at geva teimum, sum eru stig- takarar til tiltakið, møguleika at sleppa í gongd, tí eingin ivi er um, at nettup við at byrja í tí smáa, nærumhvørvinum ber til at gera sær eina neyvari mynd av heildini. TAÐ er greitt, at granskingin fer eisini at fevna um Føroyar sum eki í mun til um- heimin. Hetta er sera áhugavert, og júst geografiska stoða okkara í tí ríka Atlants- havi ger tað so avgjørt relevant at taka málið upp. A henda hátt verða vit eisini meira greið yvir okkara egna geografiska identiet, og hvørjar postivar og negativar avleiðingar hesin hevur havt og fer at hava fyri okkum sum tjóð í framtíðini. Tað, sum skapar okkum sum fólk og tjóð, er bæði tað fysiska umhvervið og so tað sum menniskjuni saman við hesum umhvørv- inum hava skapt og vónandi skulu skapa víðari í framtíðini. VIT ynskja stigtakarunum til økisdepilin í Klaksvík góðan byrð. Sum blað vilja vit eisini fegnir vera við til at fylla tann karm út, sum tit nú hava sett út í kortið. Føroyar mugu ikki avmarkast til bara Havnina. Sosialurin gjørdist eitt Vestur samtak Í desembur 1996 skrivaðu kommunurnar í syðru helvt av Suðuroynni og komm- unurnar í Vágum og Mykinesi undir sáttmála um Suður-Vestur samtakið, og Suni á Dalbø bleiv settur sum oljuráðgevi felagsins. Nú hevur Suni á Dalbø nytt sam- bondini, ið hann hevur fingið gjógnum Suður-Vestur samtakið, til - saman við feløgum í Vágum - at seta á stovn P/F North Atlantic Provider JOHN JOHANNESSEN Dagur og Vika visti í vikuni at siga frá, at nú var enn eitt nýtt felag, ið skuldi vera til reiðar at gagnnýta eina komandi olju- vinnu, stovnað. Stigtakarin til hetta felag, ið ber heitið P/F North Atlantic Provider, var samfelagsfrødingurin Suni á Dalbø, ið eisini er stjóri fel- agsins. Suni á Dalbø er ikki heilt ókendur innan fyrireikingar- arbeiði innan eina komandi oljvinnu. Nei, Suni á Dalbø hevur síðani 1. desembur 1996 verið oljuráðgevi hjá Suður- Vestur samtakinum, ið hevur havt til endamáls at bjóða olju- feløgunum eina tænastu, har flogvøllurin í Vágum, Vágs havn og onnur feløg í Vágum og syðru hálvu av Suðuroynni eru knýtt at hvgrjum gðrum. Spurningurin er so, um tað enn ber til at knýta hentleik- arnar í báðum oyggjunum saman, eftir at Suni á Dalbø hevur vent arbeiðinum fyri Suður-Vestur samtakinum til egnan fyrimun. Hann segði sjálvur í UF, at sambondini úteftir, ið hann hevði fingið gjøgnum arbeiðinum fyri Suð- ur Vestur samtakið eru til stór- an fyrimun fyri nýggja felagið. Vit hava prátað við Jógvan Krosslá, býráðsformann í Vági, størstu kommunununi í syðru helvt av Suðuroynni, um hvat hann heldur, at Suður- oyggin hevur fingið burturúr samstarvinum og hvat hann heldur um støduna, sum hon nú er. Bíligast við einum oljuráðgeva Jógvan Krosslá sigur, at eftir at umboð fyri býráðið høvdu verið á onkrari oljuráðstvenu, sóðu teir, at tað skjótt kundi gerast rættuliga dýrt at senda fleiri býráðslimir uttanlands til tílíkar ráðstevnur og aðrar fundir, við tilknýti til oljuvinn- una. Samstundis væntaði býr- áðið ikki, at tað var so lætt at fáa eitt miðvíst arbeiði í gongd, tá ið tað ikki komu at vera teir somu býráðslimirnir, ið fóru til allar fundir og rådstevnur. — Tað er jú klárt, at ein mad- ur, ið burturav hevur til arbeið- is at luttaka á øllum fundum, ið hava við oljuvinnuna at gera, hevur nógv betri fortreyt- ir fyri at byggja víðari á tey sambond og tey tekin, ið hann uppfangar á einari oljuráð- stevnu. Tí valdu vit at seta ein oljuráðgeva. Og hesin oljuráð- gevi skal so hava verið við all- astaðni, har ið nakað tos um olju hevur verið. Flogvøllurin er ein tíðandi partur — Tá ið vit, umboðini fyri byr- áðið, fóru fyrstu ferð á olju- ráðstevnu í Aberdeen, tá lótu vit gera ein faldara um hent- leikarnar kring Vågsfjørd. Hendan faldara býttu vit so út á oljuráðstevnuni. Men útl- ensku feløgini søgdu okkum, at vit høvdu stadid sterkast, um vit eisni høvdu tilknyti til flog- vøllin. — Tad var eftir hesa ferdina, at Sudur-Vestur samtakið varð skapad. Eftir pråt vid Suna å Dalbø, id somuleidis metti tad vera tydningarmikid vid einum samstarvi millum Vågsfjørd og flogvøllin, byrjadi hesin at seta Sudur-Vestur samtakid saman. — Vit skrivadu undir fyrsta såttmålan um eitt Sudur-Vest- ur samtak tann 1. desembur 1996. Hesin såttmålin var gald- andi fyri teir næstu 13 månad- irnar. Í hesum samtaki vóru 9 kommunur. Tær vóru: Myki- nesar, Býggjar, Sørvågs, Mið- vågs, Sandavágs, Sumbiar, Vágs, Porkeris og Hovs kommuna. — Tað vóru hesar 9 komm- unurnar, ið saman valdu at seta Suna á Dalbg í starv sum olju- ráðgeva. — Tá ið sáttmálin var við at vera útliðin, vóru partarnir nøgdir við tað arbeiðið, ið var farið fram, og tí valdu vit at gera ein nýggjan tvey ára sátt- mála, ið varð undirskrivaður 3. desembur 1997. Hetta er sátt- málin, ið enn er galdandi. Goldið eftir fólkatali Hevur ein tílíkur ráðgevi ikki kostað kommununum nógv? — Jú, tað kostar at hava ein tílíkan oljuráðgeva. Hann skal jú ferðast nógv og honum nýt- ist eisini góða skrivstovuút- gerð. Men ein felags oljuráð- gevi fyri 9 kommunur kemur aldri at kosta so nógv, sum tað hevði kostað, um allar komm- unurnar skuldu sent hver síni umboð til allar fundir og ráð- stevnur viðvíkjandi oljuídnaði. Harafturat er eisini tann fyri- munur við einum oljuráðgeva, at hann stødugt kann byggja víðari á tær royndir, ið hann fær á teimum ymisku oljuráð- stevnunum. Men, hvussu hava kommun- urnar so býtt útreiðslurnar í- millum sín? — Vit hava gjørt á tann hátt, at allar útreiðslurnar eru býttar í helvt, soleiðis at tann vestari parturin av samtakinum hevur havt 50% av útreiðslunum og tann syðri parturin somuleiðis hevur havt 50% av útreiðsl- unum. Síðani hava tær eistøku kommunurnar í hesum báðum pørtum býtt útreiðslurnar ímill- um sín eftir fólkatali. Komm- unurnar í Vágum hava havt ein oljugrunn, ið hver kommuna hevur goldið í, alt eftir fólka- talinum í kommununi. Hesin grunnur hevur so goldið teirri hálvuna, ið vestari parturin av samtakinum eigur at rinda. Í syðru hálvu av Suðuroynni hevur Vágs kommuna umsitið allar útreiðslurnar og síðani býtt rokningarnar út til hinar kommunurnar, ið hava rindað eftir fólkatali. Hetta er sama skipan, sum vit hava viðvíkj- andi t.d. Vágs skúla. Vónsvikin, men ikki firtin Suni á Dalbø segði í samrødu við ÚF, at hann gjøgnum sam- takið hevdi fingið nógv sam- bond uttanlands, ið eru til fyr- imun í nýggja felagnum. Kennir tú teg, sum formann í størstu kommununi í syðru helvt, ið jú hevur goldið helvt- ina av kostnaðinum fyri hesi sambond, ikki sera vónsvikn- an av at tey verða nýtt til fyri- muns fyri gðrum enn Suður- Vestur samtakinum? — Sjálvandi er tað keðiligt, at maðurin sigur hetta alment, áðrenn greiða rættuliga er fing- in á viðurskiftunum okkara millum. Men vit hava jú goldið okkara part fyri allar upplýs- ingarnar viðvíkjandi oljuvinn- uni, ið Suni á Dalbø hevur fingið fatur á hesi árini, og sjálvandi fara vit at krevja at fáa hesi skjøl. — Hetta, við at Suni á Dalbø nú hevur stovnað egið virkið, kemur tó ikki óvart á okkum. Hann hevur fyrr kunnað okk- um um, at hann hevur havt hetta í kvittanum. Tískil er eingin orsøk beinleiðis at vera firtin inn á mannin. Er Suni á Dalbø hóast alt enn oljuráðgevi hjá Sudur- Vestur samtakinum? — Vit hava fingið eitt skriv frå Suna á Dalbø, ið er dagfest tann. 24. august í ár. Í hesum skrivi boðar hann frá, at hann fer í starv hjá P/F North Atl- antic Provider í viku 40. Og av tí, at maðurin hevur verið í fulltíðarstarvi hjá Suður- Vest- ur samtakinum, so ber ikki til at halda áfram við honum sum oljuráðgeva. Tískil hava vit eisini valt at steðga. Var eingin avtala um upp- sagnartíð í sáttmálanum tykk- ara millum? — Jú, sáttmálin gav báðum pørtum eina uppsagnartíð á 3 mánaðir. Er so ikki talan um sáttmál- abrot? -Í roynd og veru er talan um sáttmálabrot, men hetta hava vit valt at lata fara aftur við borðinum. Maðurin hevur kunnað okkum um, at hann ætlaði sær í annað starv, sjálvt um vit ikki vistu nær, so hatta ætla vit okkum ikki at gera nakað við. Eru sinnaðir at samstarva Spurdur um suðuroyingar eru sinnaðir at samstarva við fel- agið hjá Suna á Dalbø, svarar Jógvan Krosslá, at tað eru teir. Hann sigur, at fundur skal vera millum Suna á Dalbø og tað, ið kemur at vera fyrrverandi Suður- Vestur samtakið, í kom- andi viku. Á hesum fundi ætlar hann sær at gera Suna á Dalbø greitt, at Vågsfjørdur stendur opin fyri honum og tí n ggja felagnum. — Hesum vóni eg, at vit kunnu fáa nakað burturúr. Suni á Dalbg hevur, um eg minnist rætt, nevnt møguleikan fyri at beina skipum inn á Vågsfjørd. — Øllum hesum fara vit at finna útav á fundinum í kom- andi viku. Áðrenn tað ber ikki til at siga so nógv um hetta, men vit eru sinnaðir at sam- starva við nýggja felagið. — Verður einki samstarv, so hava vit aðrar møguleikar, ið vit ikki fara at avdúka her og nú, sigur Jógvan Krosslá at enda. t Kunngjørt verður fyri ætt og vinum, at kæri maður, pápi, ferfaðir, abbi og langabbi okkara MIKKJAL HAMMER (Minnurin) Tvøroyri andaðist á Landssjúkrahúsinum mikudagin 30. sept., 81 åra gamal. Jarðarferðin verður úr Tvøroyrar kirkju sunnudagin 4. okt. kl. 13.00. Fyri tey avvarðandi Hannefía Hammer Tey ið vilja minnast Mikkjal við blómum ella kransi, verða vinarliga biðin um at lata eina peningagåvu til Frelsunarherin í Vági