mikudagur 7. oktober 1998síða 22

24 Nr. 189 — 7. OKTOBER 1998 USA brúkar mannarættindini sum sjálvtókuborð talan er um at mannarættindi um allan em, heldur USA seg vera fremsta undangonguland megnar USA verki í sínum egna landið ella uttanlanda at liva upp Í tey mest grundleggjandi mannarættindini Hetta er oðskapurin hjá Amnesty nternational, sum í dag fer undir eitt átak, hvers enda- verja Hóast hetta mál er, at bóta um manna- rættindini í USA og at skapa stórri virð e Ívri hugsa r m alt 3% " % g r urning nna KICIKUTU Á Sø y æ g g aksáar in eir folk a sé a se g Amne er e 3 % Í kisp er Ju Klultu S evo, tå 10 dá E u Sar YKI, á KK ð gland ljan, landið nú hevur at lata altjóða samfelagið viðgera mannarættinda viðurskiftini í USA. Hetta sama ósamsvarið ger seg eisini galdandi, tá ið USA setur gðrum londum mannarættindakrøv, sum landið ikki sjálvt megnar at liva upp ul. Pierre Sané sigur: "USA hevur, sum heimsins stórsta vápnaframleiðslu- og útflyt- aratjóð, ein avgerandi leik- ut í píning, politiskum drápum og gðrum manna- rættindabrotum, ið stjórnir og vápnaðir bólkar um allan heim fremja, tí nógv av am- boðunum, sum verða brúkt til at fremja hesi brot, koma úr USA." Tað slagið av elektro- sjokkvåpnum, sum USA framleiðir, verður javnan nýtt til I at pína offur um allan heim Hesi vápn eru nú bannað í fleiri londum a Evropa og Kanada Amboð, sum USA útflytir og sjálvt nýtir, so sum bein- leinkir, tumlajørn, elektro- sjokk våpn og piparspræn- ur, føra lættliga til, at fólk verða pind "USA ger ov litid fyri at tryggja sær, at ambodini ikki verða nýtt til manna- Tær lógir, sum ru galdandi á økinum, eru ikki nøktand sigur re >ane ør K K K r erik k k K ØK sdu bæð erju g egiunil lav c eildir nytt riflur granatkastarar tyrlur sum tær hava fingið úr USA. Hesar serligu deild- irnar verða javnan åkærdar tyri at standa aftanfyri po- litisk dráp, hvervingar og píning undir trýst av Min ere i lum vápna- Turks lands, rágreiðingar lja verða við, at útflytarar ava fingið loyvi at senda til Turkarlands aftur. Ein amerikonsk fyri løka var í april 1998 í sam gvað, at iggreglan javn an pínir fangar við elektro lá hugsað verður um leiðandi støðuna, USA hev ur á alheims vápnamarkn- aðinum, skuldi tað verið upplagt, at USA syrgdi fyri, at allur våpnahandil kom fram í ljósið. Landið kundi eisini tikið stig til, at nakrar reglur vórðu settar í verk við tí endamálið, at byrgja fyri, at lond, har vit vita at píning fer fram, fáa fatur í vápnunum." Sané legði dent á, at "allur handil verð- ur steðgaður beinanvegin, um útlit eru fyri, at hann er partur í mannarættinda- brotum." USA skjótt at fordøma Amnesty International finst eisini harðliga at ti håttin- um, sum USA fordømir mannarættindabrot i ødrum londum. “Amerikansku nyndugleikarnir er altíð kvikir at finnast at manna- rættindabrotum í londum, sum verða hildin at verða mótstýðulond hjá USA Verri gongst, tá talan er um eitt land, sum er sameint við USA, ella har politisk ella fíggjarlig áhugamál hjá USA kunnu verða í vanda", segði Pierre Sané Nøkur dømi um hetta er manglandi viljin hjå ameri- kansku stjórnarmyndug- leikunum at átala álvarsligu nannarættindabrotini, sum narættind CY sum USA hevur bundið seg til. og uttanrikispoli- tikkin. hevur USA heldur ikki heima í sínum egna landið megna at liva upp til tey mannrættindini, sum landið hevur bundið seg til. Sambært Amnesty Inter- national versnar mannarætt- indastødan i USA alsamt Hendan versnandi stødan verður væl lýst í umfatandi frágreiðingini hjá Amnesty, sum felagsskapurin gevur út í samband við, at farið verð- ur undir hetta átakið. Í frá- greiðingini verður dentur m.a. lagdur á Umfatandi legreglu- harðskapur: Nú er løg- regluharðskapur vorðin ein so stórur trupulleiki í USA, at fleiri milliónir hverjum ári verða latnir til fólk, sum eftir øllum at dóma hava verið offur fyri hesum harðskapi. Frágreiðingar um, at løgreglan er farin verri við svørtum ella ødrum minnilutabólkum, eru vanligar, t.d. sær tað út til, at tað serliga eru svørt, sum hava verið á- kærd fyr: okkurt smærri brotsverk, sum verða off- ur fyri løgregluhardskap- inum. Serliga verður klagað um, at løgreglu- menn hava verið harðligir í samband vid handtøkur, húsarannsóknir, og tá bil- ar verða steðgaðir. Hetta kemur serliga ofta fyri í miðbýunum, har stórir minnilutabólkar búgva. dollarar á Mong varðhaldsfongslaði lata lív, meðan tey eru bundin niður. Hetta kem- ur serliga fyri, tá løgregl- an bindur øklar og handl- ið saman. Hesin hátturin verður í USA nevndur “hogtie", og er nú bann- aður í fleiri stóðum, men aðrastaðni verður hann framvegis nýttur. 2.Umfatandi kropsligur og kynsligur ágangur á fangar: Fyri tíðina svarar USA vaksandi kriminali- tetinum aftur við at áseta harðari revsingar. Úrslitið er, at USA í dag er millum tey londini í heiminum, sum hevur flestar fangar. Í onkrum fongslum kem- ur tað ofta fyri, at fangar leypa á hvgnn annan. UNITED STATES or AMERI ts for all Human rights in the ited States of America Onkuntid leggja fanga- vørdar upp til hendan harðskapin, og aðrar tíðir gera teir onki fyri at forða fyri honum. Tað kemur eisini meir enn so fyri, at fangavørdar hava bart fangar av og framt kyns- ligan ágang ímóti teim- um, m.a. neyðtikið teir. Ein serliga skakandi gongd er vøksurin í tøkni- liga framkomnum fongsl- um, har fangar, og teirra millum eisini kvinnur, sum eru við barn, verða sett íisolatión. Tað kemur ofta fyri, at fangar verða amnesty internationa settir í mekaniskar leikjur í fleiri tímar og heilar dagar. Mangan eru menn- ingartarnaði teirra mill- um. Sambært altjóða samtyktum er tað bannað at leikja fangar. Hóast hetta, verður leinking nógv nýtt í USA, ma verða fangar fluttir við leikjum um beinini. Í nøkrum stóðum er tað eis- ini komið fyri, at kvinnur við barn hava verið leinkjaðar. Allir partar av samfelag- num eru tó ikki líka hart raktir av hesum manna-