hósdagur 15. oktober 1998síða 14

14 tíðindablaðið S08S2aluN Nr. 195 — 15. OKTOBER 1998 Árbókin á flogu og Internetinum Fríggjadagin kom árbókin fyri Fóroyar 1998 á marknað- in. Fyri fjórðu ferð eru tað Skúlabókagrunnurin og Hag- stovan, sum samstarva um útgávuna, sum í ár ikki bara kemur út sum bók, men eisini sum fløga og á tå altumfat- andi Internetinum SVEINUR TRÓNDARSON Fríggjadagin í seinastu viku var tíðindafundur á Hag- stovu Føroya, har nýggjasta útgávan av ÁArbókini fyri Føroyar, tann fyri 1998, var almannakunngjørd Av ti at árið nú er so væl útliðið so eru diva fleiri sum halda, at henda útgávan kemur í seinna lagið, men orsøkirnar til taá eru góðar Vit liva í dag í eini teldu- tíð, har krøvini til upplys- andi tilfar gerast alsamt størri. Ein bók var nóg mik- ið fyri nøkrum árum síðani, men soleiðis er ikki í dag Í dag skal tað sum verður givið út, helst gevast út bæði sum bók og sum fløga At tað verður lagt út á Int- ernetið verður í flestu førum mett sum ein sjálvfylgja heldur enn nakað annað Og tað er júst hesum >syndromi<, sum Arbókin fyri Føroyar 1998 er rakt av Arbókin fyri Føroyar 1998 verður nevniliga givin út á øllum trimum miðlum og tað er ein sera góð tæn- asta til brúkararnar. Fjórða samstarvsárið Upprunaliga var tað Rikis- umboðið, sum gav út Ár- bókina fyri Føroyar. Tá var hon kallað Ársberetning for Færgerne, og tað var ikki fyrr enn í 1975, at Føroya Landsstýri fór við í útgáv- una av føroyska hagtalstil- farinum. Næstu tólv árini fram til 1987 samstarvaðu Lands- stýrið og Ríkisumboðið um útgávuna, men so varð hetta samstarv niðurlagt. Síðani tá hevur Ríkisumboðið ár- liga givið út ein >Beretn- ing< um Føroyar, men henda útgáva hevur serliga verið ætlað útlendskum les- arum Tað hevur sera stóran týdning fyri okkum sjálvi at hava atgongd til hagtalstil- far. Skúlar og vinnuvirki brúka slíkt tilfar rættiliga nógv, og tað er vissuliga ein missur, at slíkt tilfar ikki kemur út. Hagstovan mann hava sæð tørvin og teir royndu eisini í 1990 og 1991 at geva út Arbókina, men ikki fyrr enn í 1995, tá Skúla- bókagrunnurin og Hagstov- an fóru í samstarv um út- gávuna, er hon komin út regluliga. Eitt vala verk Tað er eitt vala verk í allar mátar, sum liggur á borð- inum. Bókin er væl uppsett við stórum og talvum, so hon er løtt at brúka og lesa. Hon er býtt upp í 22 kap- itlar, sum dekka hver sítt øki. Fyrsti kapittul hevur lyklatøl um Føroyar við sammetingartølum vid Danmark, sum okkum jú dåmar so væl at sammeta okkum vid. Hinir kapitlarnir í bókini snúgva seg um gll onnur viðurskifti í okkara samfel- ag og við teksti og talvum geva teir okkum eina greiða innføring í samfelagsvidur- skiftini. Fløgu- og Netútgáva Tað er ofta ein trupulleiki við bókum, at tær eru tor- førar at avrita. Hjá blad- fólki, sum undirritaða merk- ir tað oftast, at ein talva, sum skal brúkast í blaðnum skal setast upp av nýggjum tí hon ikki er til at avrita. Hesum trupulleika hava útgevararnir nú hjålpt okk- um við. Teir hava nevniliga verið so uppfinnsamir, at teir hava givið Arbókina fyri Føroyar 1998 út á fløgu eisini. Fyri at kunna lesa fløgu- útgávuna er tað ein treyt, at tú hevur eitt lesiforrit. Eisini hetta hava útgevararnir hugsað um, tí hevur tú ikki forritið, so hevur tú møgu- leika at taka tað av fløguni. Útgevararnir hava nevniliga Fyri fyrstu ferð nakrantíð er ein fóroysk útgáva komin á fløgu. Her vísir Hans Pauli Stróm almenninginum eitt eintak lagt eitt avrit á fløguna við. Í ødrum londum er tað vanligt, at geva slíkt tilfar út, men her heima er tað meria óvanligt. Hetta er nevniliga fyrsta útgáva av sínum slag í Føroyum og má tí sigast at verða slóg- brótandi í so máta. Árbókin er eisini givin út á netinum. Sum flest allar fyritøkur og stovnar i dag hevur Hagstovan eisini fingið sær heimasíðu á Int- ernetinum og har er eisini møguligt at finna fram til Arb6kina. Heimasidan hjå Hagstovu Føroya eitur http://www.- hagstova.fo og har inni eru (Mynd: Jens Kr. Vang) tilvísingar sum vísa leiðina til netútgávuna av Arbókini. Árbókin er 449 síður til støddar og kostar 150 krón- ur. Flóguútgávan kostar 300 krónur, men verða báðar út- gávurnar keyptar, so er kostnaðurin 400 krónur. — Onnur lond øvunda okkum Niels Petersen, frá Skúlabókagrunninum hevur samskipaða útgávuarbeiði. Hann sigur, ut aðrastaðni øvunda tey okkum tað góða samstarv sum tað er millum framleidara og útgevara Mynd: Jens Kr. Vang) Sigur Niels Petersen, frá Skúlabókagrunninum, um Ár- bókina fyri Fóroyar og um undirvísingartilfari, sum er knýtt at Árbókini SVEINUR TRÓNDARSON Sum nevnt aðrastaðni sam- starvar Hagstova Føroya við Skúlabókagrunnin um útgávuna av Arbókini fyri Føroyar. Hetta samstarv hevur virkað í fýra ár nú, og ikki kann sigast annað enn at samstarvið er fyrimyndar- ligt. Tað hevur í hvussu er givið sera stórt avkast, um ein kann kallað tað so. Tí úrslitið av samstarvin- um er ikki bara, at Arbókin fyri Føroyar er komin á gøt- una. Nei, eitt annað úrslit er, at føroyskir skúlanæm- ingar hava fingið frálæru- tilfar, sum fylgir uppseting- ini í Arb6kini. Niels Petersen, frá Skúl- abókagrunninum, sum hev- ur samskipað útgávuna av Arb6kini sigur, at vit å hes- um øki eru sera framma- laga. Tað er vanligt aðrastaðni at geva årbøkur út, men tað er ikki vanligt, at útgevarin av hagtalstilfari samstarvar so tætt við útgevaran av frá- lærutilfari, og tí eru ofta broytingar í frá ári til ár. „ Hjá okkum er tað gðrvísi. Árbókin er í sjálvum sær gott frálærutilfar, men aft- urat tí gevur Skúlabóka- grunnurin eisini út frálæru- tilfar, sum er gjørt í bein- leiðis samanhangi við Ar- bókina. Byrjað er í einum enda av bókini, so at siga. Fyrsta hefti, sum varð givið út bar heitið »Lyklatøl um Føroy- ar«. Annað hefti var kallad- ist »Ibiigvavidurskifti« og tey eru komin f jåst somu raðfylgju sum kapitlarnir í bókini. Eisini meiri enn hefti Tó so, tað eru nú ikki allar útgávurnar, sum kunnu kall- ast fyri heftir. Einki frálæru- tilfar var til taks um før- oyska arbeiðsmarknaðin, og tí fekk høvundin ríkiligt at takast við tá hann fór í holt við ta uppgávuna. Hefti um arbeiðsmarkn- aðin gjørdist ístaðin til eina bók um tað sama upp á uml. hálvtannaðhundrað síður, sum sostatt eru til taks hjá teimum ymsu skúlunum at brúka í undirvísingini. Niels Petersen frá Skúla- bókagrunninum metir tað hava sera stóran týdning, at hesar bøkur verða givnar út. — Sjálvandi kunnu øll læra at lesa hagtøl við at brúka Árbókina, men frá- lærutilfari fer meira í dýpd- ina við evninum enn tað er møguligt í Arbókini. Tað skal tó leggjast afturat, at »okkara« Arbók er nógv frammanfyri aðrar hagtals- årbøkur í ødrum londum, hvat innihaldið viðvíkur. - Vit hava fingið at vita úr ødrum londum at vit eru sera heppin at vit eru so væl fyri á hesum øki, sigur Niels Petersen. i