hósdagur 29. oktober 1998síða 14

14 Viðmerking: Tey fyra stigini Ordaskiftid í bløðunum um fullveldi og framtidarstødu Føroya hevur verid rættiliga ivligt seinastu vikurnar Fleiri sjónarmið eru løgd fram um búskaparliga týdn- ngin av blokkstuðlinum og avleiðingarnar av at minka blokkin burtur. Hesin partur av orðaskiftinum er at fegn- ast um, tí hetta er jú eitt heilt nýtt orðaskifti, har serfrød- ngarnir eru ýmsir á máli Tað. ið danskir politikarar føra fram, skal eg ikki gera viðmerkingar til Talan er jå um, at vit skulu i samråd- vid Danmark. Har verða tveir partar, sum út frá ítóki igum grundgevingum og sKkulu semjast SKap Meir Tað snyr seg ikki um persónar sum bert hava snúð g persónligar atfinn- ngar móti mær Tað má eg hóast beinleiðis sannindir um mína fortíð eru ferd fram, og hóast mini rå og mínar meiningar verða skeivt endurgivin. Ongin orsøk er at spilla meira tíð og orku uppá slíkt Tey, sum vilja viðgera mín persón, eru vælkomin at tosa við meg beinleiðis, ella at tosa við fólk sum kenna til mína fortíð og mítt ar- Seiði sum politikari higartil. Kunna tola - ruleiki mar meg ”ordémar os f % tykist at sskiljinga 1leidis skeivt Y ava eftir KI dugað g væl at greitt frá ætlan- Sjålvt royndir løgtings- nenn, sum ppskotið hjá g fingið alla fra hetta í iðgjert samgonguni upplýsingar. is eina etlan um at kvetta og leypa bláman. Framvegis verður igt, at samgongan ikki rðir meiningarnar hjá and- støduni, og at tingid verður tt uttanfyri zongdina. Ja nkur tosar um ein “eina- rædismeiriluta” og onkur innar um landsstýrið ella undirritaði) villeiðir Íkið. Framvegis verður agt, at landsstýrið ikki vil ðgera tær skaparligu vleiðingarnar og at væl- erðarsamfe skal offr- st. Hóast veljara inning vís Jan meir- uta fyri full so verður imvegis talan er ert um "n jar nati onalistar”, sum vilja kvetta sína ætlan igjøgnum Og løgmaður skal nú eitast at ivast í fullveldinum. Hó- ast hann bert sigur tad, sum samgongan frå fyrsta degi hevur sett sær fyri. Spurn- ingarnir verda framvegis settir út frá ti fordómi, at tjóðveldismenn eru villir nationalistar sum vilja kvetta, kubba og bróta niður Hetta hevur sjálvandi onki hald í veruleikanum, og kanska høvdu vit funnið ta breiðu semjuna, um hesir fordómar vórðu sleptir Hvat? Ti vil NT eg her enn einaferð a at lýsa ætlanirnar hjá samgonguni, so vit kunnu beina allar misskiljingar av vegnum og fáa eitt veruligt Spurni urivera fullveldi er sum so rættiliga nfaldur. Fullveldi - suver- - snýr seg um, hver hevur evsta valdi ð og harvið evstu ábyrgdina í For royum Í letuni liggur fullveldið yv- ir Føroyum hjå donskum myndugleikum og hjá danska fólkinum. Tað verð- ur ført fram, at fullveldi hevur onki at siga í veru- leikanum. Men so hevur tað jú heldur onki at siga fyri Danmark. Og so skuldi tað verið lagað manni at fingið eitt gott samstarv millum tvey suveren lond Samgongan hevur sett sær fyri at fáa staðfest í ein- m nýggjum sáttmála við anmark, at evsta valdið og íbyrgdin í Føroy um liggur oyskun dugleik- enttetur F E Í 15 t liggja hj im sjålvum 'g vit mugu gera ætlanir fyri, hvussu vit skulu menna nvussu Vit tryggja eitt føroyskt felag Hvi? Grundgevingarnar fyri hesi 1 hava onki við nation- % HH lismu, átrúnað. illusiGnir ella illvilja móti dønum at royndir, vit hava gjørt okk- um i Føroyum og å eina å- sannan av teimum avbj6d- ngum, ið standa fyri framman. Royndirnar eru a. hesar vit hava havt eitt ógreitt gdarbýti millum dansk- føryskar mynduglet k- rliga í búskaparli "gjarligun Aurskift- tíðindablaðið ir heimastýrisskipanini * at vit hava ongar tryggar karmar um eitt føroyskt vælferðarsamfelag, tá vit hvert ár skulu dúva uppá, at danska fólkatingið játtar okkum ein blokkstuðul * at bert tá avgerðir, ábyrgd og avleiðingar fylgjast, kunnu skilagóðar avgerðir takast * at vit kunnu ikki rokna við, at danskir myndugleik- ar skulu tryggja okkara á- hugamál í heiminum. Ikki av illvilja móti føroyingum - men tí at áhugamálini eru ymisk * at danir eru í holtur við at endurskoða teirra egna væl- ferdarsamftelag út frå teirra fortreytum. Tað sama mugu vit gera at føroyska samfelagið endurskodast og fåa na nýggja byrjan undir greiðum politiskum og bú- skaparligum kørmum Ti siga vit: Lat okkum nú staðfesta, at vit vilja hava åbyrgdina av hesum landi- num. Lat okkum gera av- talur og ætlanir, sum kunnu gera okkum sjålvbjargin og lat okkum samstarva, har tad er til gagns fyri bådar partar. Til tess at røkka hesum, hevur landsstýrið sett eina ætlan upp, sum er í fýra stigum 1. stig: At seta sær politiska málið: Landsstýrið valdi at leggja eitt uppskot fyri tingið til rr samtvktar Upp skotið greiddi frá etlanum lands- stýrisins og bad tingið um heimild at fara undir allar neyðugar fyrireikingar og at taka upp samráðingar við donsku stjórnina um ein nýggjan sáttmála millum londini Sáttmálin skal skipa Før- yar sum eitt land við full- veldi og áseta framtíðar- samstarvið við Danmark á javnbjóðis føti - altso mill- um tvey sjålvstødug lond. Landsstýrið skjýtur upp, at sáttmálin fevnir um trý fel- agsøki millum Føroyar og Danmark: Felags kongshús, felags gjaldoyra og eina skipan við felags rættindum fyri danskar og føroyskar ríkisborgarar í báðum lond- um Hartil skal cin av tals ger- ast um eina skiftistíð, har blokkstuðulin verður ME aður burtur eftir 10-20 ár- um. Og avtalur skulu gerast ! rum týð- . 18 at fåa eina politiska og al- menna viðgerð av spurning- inum og at royna at finna eina breiða semju á tingi um politisku málini. Uppskotið varð samtykt við 18 atkvød- um fyri og 12 ímóti - t.v.s. at 60 % av tinginum at- kvøddu fyri. Tingið skoytti uppí uppskotið, at innan farið verður til samráðingar við donsku stjórnina, skal landsstýrið leggja ein frá- greiðing um allar fyrireik- ingar fy ri tingið til aðalorð- askiftis. Vónandi verðir undirtøkan á tingi enn størri, tá málið kemur aftur á ting- borð. 2. stig: Kanningar, útgrei- ningar og fyrireikingar: Landsstýrið setur nú ser- frøding zab6lkar at gera allar neydugar HH + Ein búskaparbólkur skal lysa tydningin av blokk- studlinum og hvat krevst i okkara egnu fram- leiðslu fyri at viga upp fyri einum minkandi blokk- stuðli. Hartil skal bólkurin gera uppskot til langtidar- fíggjarlógir og buskapar- politik í eimi skiftistíð og í einum sjålvberandi føroysk- um buskapi ly sa * Tey einstøku stýrini í landsumsitingini skulu lýsa hvønn tydning samstarvið vid Danmark hevur og hvussu vit kunnu gera før- oyskar skipanir å teimum økjum, sum danir umsita í dag + Ein sáttmálabólkur skal lysa tey rikisrættarligu vid- urskiftini og hvussu farast kann fram, tå broytingar | 1 onnur nd hava gjørt og gera upp- skot til ein sáttmála og eitt samráðingargrundarlag k IVUSSU iu gerast * Og ein grundløgarnevnd skal setast at gera uppskot til grundlóg fyri Føroyar. 3. stig: Samrådingar: Tå allar kanningar eru lidn- ar, verður ein frågreiding løgd fyri tingid og upplýst verður um øll viðurskifti, sum bólkarnir hava vid- gjørt. Allir flokkar fåa tå eitt betri grundarlag at vidgera framtidarstøduna og and- stødan kan tildømis koma vid broytingaruppskotum til samrådingarnar, um hon ynskir tað. Samrådingarnar byrja å embætismannastigi fyri at avgreiða allar tekniskar spurningar, og síðani kunnu politiskar samráðingar fara fram millum stjórnina og landsstýrið um ein nýggjan sáttmála 4. stig: Demøkratiska av ge rðin: Nr. 205 — 29. OKTOBER 1998 —— Høgni Hoydal, landsstýrismaður vid sjálvstýrismálum ger viðmerkingar til kjakið um fullveldi, sum verið hevur í bløðunum seinastu tíðina Hann vísir eisini á tey fýra stigini, målinum skulu ávíkavist fólkatingið og iøgti ingið góðkenn: t Satt- málan. Tá hann er góðkend- ur skal hann leggjast til folkaatkvødu í Føroyum og fær hann meiriluta kann hann fyrstani setast i verk. Verður såttmålin góð- kendur og settur í gildi, skal tingid eisini góðkenna upp- skotið til eina føroyska grundlóg og hon skal eisini til fólkaatkveðu. Ein trygg og demokratisk gongd Hetta eru tey formligu stig- ini í ætlan landsstýrisins, og onki verður sett í verk uttan at allar avleiðingar eru væl og virðiliga lýstar og bæði tingið og fólkið góðkennir tað Sjálvsagt verða tey bú- skaparligu vidurskiftini av alra stórsta týdningi fyri, hvussu stóra undirtøku ein sáttmáli um fullveldi fer at fáa. Hesi viðurskifti verða lys! væl og virðiliga í tí út- iningararbeiði, sum nú zarnar av at minka blokk- stið nr rs nen eisini krøvini sjålvstødugan før- VSKUN buskan hann heldur vit skulu taka til tess at náa Virding og samstarv Eitt føroyskt fullveldi er ongin loysn uppå allar tær stóru avbjóðingar, sum standa fyri framman. Men eftir samgongunnar tykki er tað fortreytin fyri at menna eitt sjålvberandi føroyskt samfelag. Um vit ynskja at standa å egnum beinum og studulin millum flokkar og fólkið er nóg sterkur, so kunnu vit sjálvsagt fáa eina góða av- talu við Danmark og skapa nýggja menning í Føroyum. Men halda vit fram at skíra hvønn annan óðar menn, sum vilja skaða land og fólksins vælferð og um vit leggja ætlanirnar skeivt fram fyri danskar politikar- ar, so fáa vit eina vána sam- ráðingarstøðu og eitt stríð í Føroyum. Og so kunnu vit flóta áfram undir somu skipan, sum eftir mínum tykki bara skapar eitt ótrygt føroyskt samfelag og skaðar y area millum Føroy- r og Danmark. Høgni Hoydal, landsstyrismadur A á |