fríggjadagur 30. oktober 1998síða 2

Eiríkur Í denskor Fíggjarleiðari: Tingmenn - lurtið eftir ávaringunum! Oddagrein So hendi tað aftur. Enn einaferð uppliva vit ein landsstýrismann hjá Sjálvstýris- flokkinum, sum letur úr hondum eitt illa fyrireikað mál, sum hevur so ómetaliga stóran tydning fyri okkum oll. Hesaferð er tað málið um arvagransking, sum er komið á tingborð - illa fyrireikað. Vit upplivdu tað eisini við fyrrverandi lands- stýrismanni Sjálvstýrisfloksins, sum var so imponeraður av eini ávísari verkætlan um Kirkjubømurin, at hann tók avgerðina sjálvur, uttan at neyðuga fyrireikingarar- beiðið varð gjørt, og uttan at viðkomandi myndugleiki nóg væl varð eftirspurdur. Á sama hátt kunnu vit nevna Skotlands- siglingina, sum sami landsstýrismaður formøbladi. Hóast staðiligar åvaringar, so tók hann avgerðina - og úrslitið var, at siglingin datt niðurfyri. Síðani hevur hann angrað, men tað hjálpir so lítið, tá skaðin er hendur. Helena Dam á Neystabo tykist at vera eins imopnerað av nýggju toknifroðini, sum ger, at vit við at granska okkum sjálv og arvaeginleikar okkara kanska kunnu bæsa týnandi sjúkum, sum eitt nú krabba- meini. Jú, hetta er avgjort spennandi, og sjålv- andi eiga vit at gera okkara til at menna vísundina - við tí í hyggju at bæsa sjúkum og líðing. Men Helena Dam á Neystabø eigur ikki blankt at avvísa ávaringarnar - og geva seg upp í hendurnar á einum lækna, sum heldur tað verða rætt nú upp á standandi fót at lata hesar týðandi upplýsingar til ávísan íslendskan privatpersón, sum so- leiðis fær einkarrættin. Tað var Kristian Magnussen, fyrrverandi landsstýrismaður í heilsu- og almanna- málum, sum fyrstur var frammi við ávar- ingunum - og fyrr í vikuni tók helmingurin av tingsins limum undir við honum. Í dag verður síðsta orðið sagt í hesum máli - og skal týðandi avgerðin takast: Skulu vit - púra ófyrireikað - lata av hondum hesar upplýsingar til onkran í Íslandi, ella í Sveis? Siðsemisnevndin ávarar. Læknar åvara. Prestar ávara. Sjúkrasystrar ávara. Tingmenn! Takið ávaringarnar í álvara. Tað skaðar einki, um vit bíða eitt bil og fyrireika neyðuga lógarverkið. Sosialurin Sveinur Tróndarson Niclas Johannesen Emil L. Jacobsen Jens Kristjan "Vang Álvur Haraldsen rgjavegur 26, Argjum Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post esosialurin.fo SEV - eitt felagskommunalt gullegg Munur er á roknskapunum hjá SEV í dag og fyri smáum 10 árum síðan, tá kommunala lutafelagi var um at kollsigla. Pr. 31.12.1989 var skuldin 802 mió. og eginognin 74 mió. Inntøkan í 1989 var 253 mió. SEV skylda í sostatt meira enn tríggjar „álíkning- ar“ í 1989. Hyggja vit at roknskapi- num fyri 1997, síggja vit heilt onnur tel. Skuldin pr. 31.12.1997 var 392 mió. og eginognin 125 mió. Inntøkan í 1997 var 204 mió. SEV skyldar sostatt í dag væl minni enn tvær „álíkningar“. Ta er m.a. hendan rokn- skap umbo snevndin hjá SEV skal taka stø u til á ársfundi- num fríggjadagin 30. oktober. Á ársfundinum í 1997 varð roknað við einum úrsliti í 1997 uppá góðar 21 mi6., men gjørdist hetta stivliga 5 mió. meira. Hetta hóast av- gjørt varð at lækka prísirnar við 6 oyrum í 1997. So SEV hevði kortini fingið tað ætl- aða yvirskotið, sjálvt um prísirnir tå høvdu verið lækk- aðir við 10 oyrum, sum summir umbodsnevndarlimir skutu upp Umbodsnevndin skal eisini taka stóðu til rakstrarætlani- nar fyri í ár og komandi ár. Fyri einum ári síðan varð roknað við einum ursliti 1998 uppá smáar 20 mió, hó- ast avgjørt varð at lækka el- prísirnar við 3 oyrum. Í dag verður væntað, at úrslitið verður smáar 37 mió. Hetta merkir, at SEV kundi havt sett prísin niður við 10 oyrum afturat í 1998 og kortini fing- ið tær ætlaðu 20 mió. í avlopi Men umbodsnevndin tók ikki undir við einari stórri lækk- ing Í rakstrarætlanini fyri 1999 verður skotið upp at lækka prísirnar við 10 oyrum. Ein varislig útrokning sigur tá, at úrslitið í 1999 verður 32 mió Vanliga fylgir umbodsevndin tilmælinum frá stýrinum, men hon hevur sjálvsagt mk fyri at lækka prís rnar uppaftur meira. T.d. við 10 oyrum aft urat Hetta hevði 3 på 16k 10., ikanum í £ id ri veruie Streymprisirnir kunnu lækka 20 oy ru Nú kunnu vit øll gleðast um, at tað gongur v æl hjá SEV Men spurningurin er, um tað er neyðugt. at tað gongur so væl. Ein vinmaður mín mál- bar seg á hendan hátt: „Tað er lætt at fáa yvirskot, tá ið tú sjálvur ásetur prisin, og øll kortini noyðast at keypa tína veru“ SEV er ógvuliga væl fyri. Lánini verða niðurgoldin skjótt og væl. Vatnorkuút- bygging á Eiði, ið er ætlað at kosta 111 mió. kann fíggjast yvir byggigrunnin og við tí lånupptøku uppá 40 mió., sum umboðsneyndin hevur loyvt Eftir mínum tykki hevur SEV óneyðuga høgar prísir. Um SEV setur prísin niður við 20 oyrum í 1999 ístaðin fyri við 10 oyrum, so verða kortini 15 mió. eftir í byggi- grunninum 1.1.2000, og hevði hetta ikki nervað ta av umbodsnevndini samtyktu figgingina av vatnorkuiit- bygginingini. Stór ábyrgd liggur á SEV Umboðsevndarlimirnir eiga at geva gætur, at einkarrætt- urin hjá SEV eisini kann mis- nýtast. Tíverri er tað soleiðis, at landið eisini hevur ein á- huga í, at prísirnir hjá SEV ikki lækka. Lækka teir, missir landskassin MVG-inntøku. Landsstýrið skal annars á hverjum ári góðkenna streymprísirnar, men neyvan fer tað at blanda seg, hóast SEV í 1999 ætlar sær ein metvinning uppá 32 mió. Og hesin vinningurin Kann lætt- liga gerast væl stórri, tí bygt verður á varisligar útrokn- ingar. Roknað verður t.d. við 5% hægri oljuprísum og ein- ans 1% stórri sølu i 1999. Skrivliga årsfrågreidingin er seinnu árini vorðin greiðari og meira fullfíggjað. I 1996 var hon serliga rågvismikil, hetta tí SEV fylti 50 ár. Tað gleðir meg, at fleiri av yvir- litunum aftur hava fingið inn- tvist í ár. M.a. tað, sum vísir tær útgreinaðu iløgurnar. Að- ur var ógjørligt hjá umboðs- nevndini at sig ggja, um leiðsl- an hevði fylgt tí av umboðs- nevndini samtyktu fløguætl- an. Hetta er sjálvsagt neyð- ugt, tí annars fær umboðs- nevndin ikki havt eftirlit við, um leiðslan ger, sum um- boðsneyndin sigur. Vatnið og vindurin Tó sakni eg eina frágreiðing um vatnorkuútbyggingina. Av roknskapartølunum sæst, at figgjarætlanin man fara at halda. Men hvussu gongst annars vid hesum arbeidi? Heldur tíðarætlanin? Verður framvegis roknað við, at út- byggingin fer at geva 14,4 mió. KWh? Og hvussu er við umhvørvisårinunum, sum mær vitandi skuldu kannast samstundis við at útbygt varð? Verður tilrenningin í fjørðin nóg stór, og varðveita funningsmenn sína vek ru á? Vónandi fáa vit s ar uppá hesar spurningar á ársfundi- num, tí vit vóru fleiri, ið vóru ímóti hesi útbygging. Í øllum fórum áðrenn kanningar av gðrum møguleikum og av umhvervisávirkanini vóru gjørdar. Eisini varð hildið, at útbyggingin var alt ov dýr 111 mi6. fyri 14,4 mió kWh er sera sera nógv. Lukkutíð sær tó ikki út til, at útbygg- ingin gerst dýrari enn hetta, tí so hevði verið heilt galið Td. hevði borið til at út- vegað somu nøgd av orku við at bygt einar 7 stórar vind- myllur (sum hvør hevði verið tríggjar ferðir sterkari enn tann, sum nú er), og tað heyði helst ikki kostað meira enn einar 40 til 50 mió., atlso minni enn helvtina av vatn- orkuútbyggingini. Fyri nøkrum døgum síðan stóð í Dimmalætting, at um- bodsnevndin á ársfundinum skuldi viðgera vindorkuna. Hetta undraði meg ikki sért, tí einki verður grett um hetta í innkallingini. Umboðs- nevndin fær sostatt neyvan møguleika at taka støðu til nakað stórvegis í hesum máli, tá ið tað ikki stendur á skránni. Helst verður tað sum vanligt. Leiðslan sigur, at hon hevur hesar ella hasar ætlan- inar, og so ger hon annars bara, sum henni lystår, 6- bundin av umbodsnevndini. I øllum fórum ber til at stað- festa, at leiðslan til í dag ikki hevur havt áhuga fyri vind- orkuni. Orkufelagið SEV Í ársfrágreiðingini sigur stýr- ið, at „tíðin helst er komin at taka stóðu til, hvønn leiklut SEV skal hava í framtíðar oljuvinnu í Føroyum”, hetta vísandi til at SEV í veruleik- anum er eitt orkufelag í víðari merking. Eg havi áður hildið hendan spurning verið sera áhugaverdan. M.a. mælti eg til, tá ið farið var ígongd við at útbyggja á Eiði fyri 111 mi6., at peningurin fór betur, um hann varð nýttur til at leggja lunnar undir eitt al- ment føroyskt oljufelag, ið kundi skjóta pening inn, um landsins myndugleikar sóu ein fyrimun í hesum og kanska settu tað sum eitt krav til tey útlendsku feløgini. Tó átti at verið borið so í bandi, at vandin var sum minst, men kortini við útliti til, at ágóði fekst burturúr, varð olja funn- in. Kommunurnar eiga jú SEV, so í síðsta enda erui tað vit øll, ið eiga SEV og harvið ein møguligan ágóða. Tó var - og eri - eg ivandi, tá ið tað kemur til stýringina av einum tílíkum felag. Ikki minst tí royndirnar við SEV-leiðsluni er so vánaligar, og tí felagið er so afturalatið Men møgu- leikin er avgjørt verdur at umhugsa, hóast SEV íkki longur hevur tær 111 miíó., sum eftir mínum tykki fóru til eina óneyðuga vatnorku- útbygging. Sera varliga má tó farast fram í hesum máli. Fjarhitin SEV eigur helvtina av ti nýggja fjarhitafelagnum, kortini hoyrist einki um hetta felag á ársfundi SEV's. Hetta hóast eg og onnur fleiri ferðir hava biðið um, at ein lítil frá- greiðing verður givin á árs- fundinum. Hvussu gongst við nýggja felagnum? Eru útlit til eina útbygging, nú meira verður brent, og fólk aftur eru farin at byggja í Hoyvíkshag- anum? Fáa hesi viðskiftafólk- ini eins góðar sømdir sum onnur, nú tey eru tvingað inn í hesa skipan? Tá ið fyrra felagið fór á húsagang, og landið átók sær Klæmint Olsen, limur í umboðsráðnum hjá SEV at gjalda 70 mió. av undir- skotinum, skeyt eg upp, at gl! viðurskiftini vórðu kannað, men slapp uppskotið um eina kanning ongantíð til atkvød- ugreidslu å umbodsnevndar- fundunum. Í dag er stór gøla i Danmark, tí tað vísir seg at vera svikað við prísunum á fjarhitarørunum Endur- gjaldskrøv eru ikki bara kom- in úr Danmark, men eisini úr hinum Norðurlondunum Meg hevði lyst at vitað, um eisini føroyingar eru vorðnir lumpaðir í hesum máli. Rør- ini komu mær vitandi úr Dan- mark, og vóru tey ógvuliga dýr. Attu vit eisini at kravt endurgjald? Opnir umboðs- nevndarfundir SEV verdur mangan sagt at vera eitt afturlatid felag. Og tað er púra rætt. Hóast SEV må sigast at vera høvudstil- rættisleggjarin av føroyskum orkupolitikki - tí landspolit- iskt er so eidasørt vid orku- politikki - so verdur almenn- ingurin útihýstur frå umboðs- nevndarfundum. Frå fundum, har landsins orkupolitikkur er til umrødu og tydandi av- gerðir verða tiknar, ið við- víkja hvørjum tí einasta hús- arhaldi í Føroyum Er tað rætt? Eg haldi tað ikki. Tí verður uppskot sett fram á ársfundinum, um at umbodsnevndarfundirnir framyvir verða opnir. Hetta á sama hátt sum í býráðunum, har tað sjálvsagt ber til at hava stongdar fundir, um av- gerð skal takast í persónlig- um málum ella stóða skal takast til eitt nú ein sáttmála Umstødurnar kunnu tó gera, at pláss ikki verður fyri øll um, og tá mugu fjølmiðlarnir sjálvsagt hava fyrsta rætt Hóast stýrið hevur mælt frá at samtykkja uppskotið, so er tað mín vón, at ein meirluti í umboðsneyndin tekur undir við, at fundirnir í umboðs- nevndini skulu vera opnir, ti Føroya fólk hevur krav uppá at fáa at vita, á hverjum grundarlagi avgerðir verða tiknar um t.d. at hækka ella lækka streymprísin, at út- byggja vind- ella vatnorkuna 0.S.fr. Klæmint Olsen SEV- umbodsnevndarlimur