fríggjadagur 30. oktober 1998síða 5

Nr. 206 — 30. OKTOBER 1998 Nyholm Debess 5 Aldan og onnur brot við úrvali av tí Nyholm Debess greiddi úr hondum Forløgini Sprotin og Nýlendið: Seks bøkur út Talan er um tekstasavn, bók- mentaligt leitorðaverk og fýra týddar skaldsøgur TURIÐ KIGLBRO Tað er um hesa tíðina, nakað fyri jól, at megin- parturin av bókunum, sum kemur út á hverjum ári, koma í splubúðirnar. Forløgini Sprotin og Ný- lendið geva í næstum ikk: færri enn fimm bøk- ur út. Umframt hesar fimm er ein longu kom- in. Tað er savn við vrk- ingum, søgum, greinum og rødum eftir Nyholm Debess, ið eitur Aldan og onnur brot. Martin Næs og Janus Mohr hava lagt til rættis. Savnið er ein lítil part- ur av tí, yrkjarin Nyholm Debess greiddi úr hond- um. Bókin er løgð til rættis í góðum samstarvi við sonin, Anfinn De- bess. savninum er grein, sum William Heinesen skrivaði í sam- bandi við 100 ára fød- ingardagin hjá Nyholmi í 1982, og minningarorð um Nyholm, sum Ed- ward Mítens skrivaði í Tingakrossi í 1952. Aft- ast í bókini er ættartalva hjá Debess-ættini, sum lavur Clementsen hev- ur lagt til rættis. Nylendid og Sprotin eru gingin saman um útgáv- urnar í vetur. Fýra eru skaldsøgur, og ein bók- mentaligt leitorðaverk. Skaldsøgurnar eru allar týddar úr svenskum og Jákup í Skemmuni hev- ur tytt. Tær eru skald- søgan Keisarin úr Portu- gáliu eftir Selmu La- gerløf, sum er ein veru- ligur klassikari. Brots- søgan Skortleysir mann- dråparar eftir Henning Mankell, sum varð heiðrað sum besta brotsøgan í Svgríki í 1991. Skaldsggan Blankan feld og sterkar labbar eftir Ingelu Strandberg. Hetta er ein sjáldsama innilig bók, sum varð gjørd til sjón- varpsfílm i Svgríki. í 1996: Omandottin eingil eftir svian Per Olov En- quist er fjórða skaldsøg- an. Hon er skrivað í 1991 og verður mett at vera tann sjáldsamasta í nýggjum norðurlendsk- um bókmentum. Fimta bókin, sum for- lógini geva út í næstum, er Hugtøk í bókmenta- fróði, sum er bókmenta- lígt leitorðaverk. Turið Sigurðardóttir, sum starvast á Føroyamåls- deildini, hevur lagt til rættis. Gongst sum ætlað verða bøkurnar á markn- aðinum í november. tíðindablaðið SOS) Lise Lyck, búskaparfróðingur: Ferðavinna bert gagn- liga avirkan á Føroyar — Týdningarmesta ávirkanin av eini ferðavinnu er, at Fóroyar koma á heims- kortið, og tað letur upp fyri nógvum møguleikum, sigur Lise Lyck, serkøn í oysk og grónlendsk ferðavinnuviðurskifti TurIÐ KJØLBRO Fyri tveimum vikum síðani varð eitt ikki sért skakandi álit um grønlendsku ferða- vinnuna lagt fram fyri al menningin. Sambært áliti num hevur grønlendska ferðaráðið Greenland Tour- ism eftir øllum at dóma blakað torvmold í eyguni á fólki og bilt myndugleikar og politikarar inn, at ferða- vinnan er eitt stórt íkast til grønlendska landshúsar- haldið. Er nidurstødan hjá teim- um trimum, ið hava gjørt álitið, tveimum hagtalsfrød- ingum og einum búskapar- frødingi rétt, vreingir Greenland Tourism veru- leikan og manipulerar við tólum. Tað hevur nevniliga sagt, at 1500 ársverk eru í grønlendsku ferdavinnuni, at ferðafólkini, ið koma til Grønlands brúka slakar 10.000 krónur hvør og har- við geva grønlendska sam- felagnum uml. 100 mill. kr. í inntóku. Sambært arbeiðs- bólkinum eru ikki fleiri enn 220 ársverk í vinnuni, og hvert ferðafólk brúkar ikki í nær námind so nógvar pengar sum Grønlendska Ferðaráðið vil vera við. Í ovfarakæti hevur Green- land Tourism mett, at 61.000 ferðafólk fara at vitja i Grønlandi år 2005 og at 2000 ársverk umframt 1500 onnur størv vera í ferðavinnuni tá. Og hóast hesi tól eru endurskoðað eitt sindur í seinastuni, vísir henda heldur pínliga stødan, at metingarnar hjá stovni- num byggja á gitingar og dreymar heldur enn veru- leikan. Kunnu vit samanbera? I samrødu í blaðnum í farnu viku vísti Annika W. Joen- sen, stjóri í Ferðaráð Føroya á, at tað ikki ber til at sam- anbera føroyska og grøn- lendska ferdavinnu bein- leiðis. Felagstrupulleikin hjå bådum er vantandi hagtøl og felagseydkennid er, at bædi føroyingar og grønlendingar arbeiða við sama málbólki. Lise Lyck, búskaparfráð- ingur og serkøn í føroysk- um viðurskiftum heldur, at tað bert ber til at samanbera ferðavinnuna í báðum lond- um í tann mun, at hesi eru í ferð við at fáa eina ferða- fólkavinnu í gongd. - Føroyar og Grønland eru bædi å einum byrjunar- stigi, tå ið tað snýr seg um leiðslu, strategi og skipan av ferðavinnu. Men tá ið tað kemur til bygnaðin í hesum londum eru tey ógvuliga ólík. Tí er ein samanbering meiningsleys, sigur Lise Lyck. Málrættað Ein tann størsta forðingin í arbeiðinum hjá Ferðaráði Føroya er, at eingi hagtøl eru. Stjórin i Ferdarådnum segði í farnu viku, at uttan hagtøl arbeiðir Ferðaráðið í blindum. — Øll lond, sum arbeiða miðvíst við ferðavinnu sakna nóg góð hagtøl. Men tá ið ferðavinnan framvegis er á einum byrjunarstigi hevur tað nógv stórri týdn- ing at gera eina miðvísa og málrættaða ætlan fyri alt øk- ið hjá Ferðaráðnum, sum eisini kann brúkast sum mátistokkur fyri, hvussu virksemið hjá Ferðaráðnum er, sigur Lise Lyck. Lise Lyck ivast ikki í, at ferðavinnan í Føroyum er og kann verða eitt enn stórri íkast til samfelagið og at hon kann fáa avgerandi tydning fyri framtidarstødu Føroya. - Ferdavinna er altid i fyrsta umfari ein fløga, men tydningarmesta åvirkanin av eini byrjandi ferdavinnu sæst ikki i beinleidis tølum. Hinvegin eiga fólk at hava í huga, at við eini ferða- vinnu eru fleiri fólk við til at rinda tænastuveitingar, hotellini og gistingarhusini, sum eru fáa meiri at gera, handlarnir sum eru selja meiri, landið fær gjaldoyra- inntøku, og tað tydningar- mesta av øllum er, at Før- oyar verða settar á heims kortið. — At Føroyar verða kend- føroyskum vidurskiftum, sum heldur at tað er meiningsleyst at samanbera før- ar úti í heimi førir við sær, at dyrnar verða latnar upp fyri møguleikunum hjá før- oyskum vørum á altjóða marknaðinum og tað ger, at føroyingar fáa eitt ummæli sum hevur týdning fyri handil og annað - Eg dugi ikki at síggja, at ferdavinnan í Føroyum kann hava nakra skaðiliga ávirkan soleiðis sum hon er háttað. Bornholm, sum er á stødd vid Føroyar og hevur sama íbúgvaratal sum Før- oyar, fær 500.000 ferðafólk um árið uttan at tað hevur nakra órógvandi ávirkan Ein tvífalding av ferða- fólkatalinum fer eftir mín- um tykki at hava gagnliga ávirkan á Føroyar. Altjóða merkingin av ferðafólka- vinnu sum fyribrigdi rúmar nógv annað og meiri enn ferðavinnu sum so, sigur Lise Í yck