týsdagur 24. november 1998síða 2

SOSIGIUFiN Internet: www.sosialurin.fo hj Erie líndenskov Fíggjarleiðari: Landgrunnsmarkið Oddagrein HÓAST tað er ógvuliga avmarkað - fyri ikki at siga einki - hvat kemur út alment um gongdina í marknatrætuni millum Før- oyar og Bretland, so hevur ein varhugan av, at vit eru við eitt týðandi vegamót i hesum sera sera drúgvu samráðingum. Kortini vita vit enn ikki, um hetta málið enn einaferð verður jólatrell. At menn eru varnir við at úttala seg er kanska væl skiljandi, tí tað er hent fleiri ferðir undan- farin ár, at tá tað sá út til, at avtalan var komin í hús, so glapp kortini. Tað hevur alla tíðina verið stoðan hjá landsstýri og Uttanlandsnevnd, at ein avtala við Bret- land skal tryggja okkum tað vit meta eru okkara rættindi til ikki bert møguligt ríki- demi í undirgrundini men eisini til ríki- dømiå í havinum. Hóast vit og bretar hava havt eitt fiskimark tó við tí undantaki, at har eru grásonu millum, so má ein siga, at tað hevur gingið væl at liva við hesi „hálvu“ loysn. Hinvegin kann ein siga, at miðlinjan nú hevur fingið hevd sum mark og spurningurin er bara eftir, hvussu vit definera grundlinjupunktini, tvs. tey pláss á landi, sum skulu gera av, hvar ein mið- linja skal ásetast út frá. TAÐ hevur ligið á orðið, at ein avtala um landgrunnsmarkið er við at koma undir land. Samtíðis hevur verið víst á, at tá tað kemur hartil, tá kemur eisini spurningurin um endaliga at áseta fiskimarkið. Bretar mugu vita, at hóast tað er avymarkað, hvat grásonan kann geva av fiskimøguleikum td. sammett við eitt møguligt oljurikidømi, so hevur fiskimarkið ein slíkan politiskan symbolskan týdning í Feroyum, sum gongur út um tað reint búskaparliga virðið, ið kann hugsast at verða í gråsonuni. UM tað er so, at partarnir nú eru komnir hartil, at tað einasta, sum skilur teir, er ekið millum tær báðar versiónirnar av miðlinju, so má sigast, at tað er komið langt. Tí nettup hetta hevur alla tíðina verið kravið frá foroyskari síðu, nevniliga, at tað einasta, sum í veruleikanum er at stríðast um, er økiå millum tær báðar miðlinjurnar. Tað, sum er farið, er farið, men vit vilja kortini minna bretar á teirra fullkomiliga órímuligu krev frá byrjan av. Høvdu før- oyingar tá ikki staðið saman sum ein maður, tå sá hetta kanska nógv ødrvisi út. Tað er greitt, at bæði bretar og vit hava brúk fyri eini avtalu, soleiðis at oljuleiting kann byrja. Út frá hesum skuldi ein trúð, at báðir partar kundu gjørt okkurt slag av avtalu, og vilja vit aftur her minna á eina meguliga joint ventureavtalu, sum kann gera, at oljuídnaðurin sleppur í gongd við at leita í ollum økinum. Sosialurig So upplivdi man tað Jóannes Eidesgaard finst at Heina O. Heinesen, sum á tingsins róðarapalli hevur skírt Jóannes Eidesgaard landasvíkjara - enntá uttan at verða átalaður av for- manninum, Finnboga Ísakson Er kjakið í eini undantaks- stóðu? Mangt er uppi í hesum døgum, sum ikki er, sum tað annars plagdi at vera. Mest av øllum minnir tað um støduna, tá ið grinda- boðini fóru um bygdina, og menn meira ella minni mistu tamarhaldið á sær sjálvum. Tá var tað ein und- antaksstøda, sum loyvdi øllum ti, sum annars ikki var vanligt. Grindabodini settu vanligu spælireglurnar år gildi. Tå tad um fullveldid ræð- ur, so er likt til, at vanligu mannagongdirnar ella sidir- nir ikki longur galda i kjak- inum. Tå kunnu hampa- menn loyva sær at skifta ham, og fólk, sum ikki eru við í kórinum, sum syngur um fullveldið, tey kunnu lættliga verða skírd bæði líkt og ólíkt. Mildasta dóm- in fært tú, tá tú bert verður lagdur undir at vera ósak- ligur. Men vit vita eisini, at >landasvíkjari< nú eisini hoyrir til vanliga orðavalið hjá ávísum fullveldismonn- um. Tingmaður skírdur sum landasvíkjari Fíggjarlógin fyri 1999 var til viðgerðar 7. og 8. ok- tobur. Ég var tá staddur á danatingi í arbeidsørindum og hevði tikið farloyvi frå løgtinginum, og varamaður mín Mikkjal Sørensen úr Porkeri hevði tikið sætið. Men hetta forðaði ikki formanni í tingbólki tjóð- veldisfloksins at leggja í vaðið og skíra meg landa- svíkjara. Fyri rættleikans skuld skal sigast, at, Heini O. Heinesen, sum ve góði tjóðveldismaður hánn er, brúkti orðið "landsforred- ari". Og hetta fekk hann eisini loyvi til frá løgtings- formanninum, tjóðveldis- manninum Finnboga Ísak- syni. Men lat teir báðar eiga skommina. Heini O Heinesen helt seg hava funnið teir vísu steinarnar, tá hann legði meg undir at hava lýtt danska forsætismálaráð- harranum í oyra, hvat hesin skuldu siga um ríkisstuð- ulin í skiftistíðini í samband við fullveldisætlanina. Antin leggur Heini mær ótrúlig evnir til, at eg so lætt skal kunna ávirka ein for- sætismálaráðharra til at siga tað, sum eg kanska skuldi ynskt. Annað er, hví skuldi eg ynskt hatta svarið. Um tað gerst veruleiki, at blokk- urin verður munandi skerdur, so komi eg eins væl og onnur at kenna sviðan av tí. Tað verður neyvan bert Heini O Heinesen og aðrir tjóðveldismenn, sum fara at kenna sviðan. Triðja er, at Heini O Heinesen neyvan tilleggur Poul Nyrup Rasmussen serlig evni, um hann so lætt skuldi dansa eftir mínari pípu og latið seg ávirkað. Hvat siga aðrir danskir politikkarar? Tá tingmenn høvdu fund við Nyrup á tinghúsloftinum 11. septembur, varð hann tríggj- ar ferðir spurður spurningin, um hvussu teir vildu stilla seg til ríkisstuðulin í skift- istíðini. Fyrst spurdi Bjarni Djurholm, eg meini hann spurdi tvær ferðir, og síðan spurdi Kristian Magnussen. Men allar tríggjar ferðir gleið Nyrup av spurningi- num, sum vit vanliga taka til. Síðan nevndi eg, at eg sama morgun í Berlingara- num hevði lisið tað, sum Frank Áen úr Eindarlista- num, Peter Duetoft úr CD og Pia Larsen úr Vinstra høvdu sagt. Tey søgdu sum í ein munn, at jú størri sjålv- stýri, jú minni fíggjarligur stuðul úr Danmark. Tá fyrst- ani svaraði Nyrup, har hann eisini brúkti myndina við pallettini. Hevdi Jóannes Eides- gaard kanska eisini lagt orð- ini í munnin á hesum trim- um politikkarunum, sum ikki hoyra til danska javn- aðarflokkin? Síðan hevur Vinstrafor- maður Anders Fogh Ras- mussen verið og vitjað. Tá var eg ikki staddur í Føroy- um. Men hansara svar eins- ljóðandi við tey fyrru. So Heini O Heinesen og annars teir, sum stuðlaðu honum í tinginum handa dagin, mugu nokk læra seg at liva við, at hatta er ein vanlig donsk politisk upp- fatan av hasum viðurskiftu- num. Eg eigi so ongan lut í henni. Eg kann í hesum sam- bandi siga Heina og hansara monnum, at næstseinasta fríggjadag stóð eg á Fólka- tingi og vardi blokkstuðuls- avtaluna, sum sjálvstýris- landsstýrið gjørdi 10. juni, har tit so meistarliga hava tryggjað okkum óskerdan blokk til og við ár 2001. Hvar var hin árvakni og eftiransni n? Eitt er, hvat Heini O Hein- esen sigur, men annað er, at tingformaðurin góðtók hetta orðaval og hesar ákærur utt- an so mikið sum at lata eitt tað einasta orð fella. Á sama fundi, eins og hann ger á hvørjum fundi, átalaði hann annars til høgru og vinstru. M.a. fekk Vil- helm Johannesen átalu fyri at skíra taluna hjá Heina O Heinesen fyri ”mjørkatos”. Sjálvur eri eg átalaður fyri at siga, at hetta var ein av teimum góðu gomlu "par- anoidu” tjóðveldisróðunum. Og kemur tingmaður í gá- loysni at gloyma at nevna annan tingmann við eftir- navni, so verður hann straks átalaður. So seint sum fyrradagin varð eg sjálvur átalaður fyri ikki at byrja viðmerking mína við at siga "harra formaður". Og hetta er uttan iva í lagi, men so má alt annað eisini telja við. Eg eri ótrúliga skuffaður og vónsvikin av tingfor- manninum, at hann ikki megnar í slíkum at vera ob-- jektivur. Hann hevði alla góðar grundir til at steðga has: ákæruni. Hatta var ov vánaligt, harra formaður. Fyri tað fyrsta, tí hon var so ótrúliga langt úti og so púrasta burturvið. Eins væl og Heini O. Heinesen og Finnbogi Ísakson eru valdir til at arbeiða fyri hesum landi, so havi eg eisini ein flokk og eina veljarafjøld, sum velur okkum til sama endamál. Fyri tað næsta, so hevur tað altíð verið góður ting- siður, at fólk, sum ikki fáa vart seg, skulu ikki við navni viðgerast frá tingsins Stuðlafelagið Glottin Jóannes Eidesgaard, for- maður Javnaðarfloksins rødarapalli. Og eingin var nærri til at vita, at eg ikki var f tinginum henda dagin enn løgtingsformadurin, ti hann hevði persónliga mót- tikið umsókn mína um far- loyvi. Senda kæru til n Eg skal her til seinast boða frá, at eg fari at senda for- mansskapinum í løgtingi- num eina kæru um hetta málið, tí eg vil fegin hava at vita, um hetta skoðsmál- ið, sum Heini O Heinesen her gav mær, eisini er eitt skoðsmál, sum formans- skapurin er samdur í, og um hetta er nakað, sum for- mansskapurin framyvir fer at góðtaka. Av givnum grundum fari eg at senda skrivið til allar fýra tingmenninar í for- mansskapinum. Jóannes Eidesgaard legtingsmaður