týsdagur 15. desember 1998síða 23

Nr. 238 — 15. DESEMBER 1998 tíðindablaðið SOS) Viðmerking Við tað at sóknarpresturin í Fuglafjarðar prestagjaldi í viðmerking síni í Dimma- lætting 12. desember 1998 ikki viðger grundarlagið, sum eg havi tikið stóðu á í nevndu málum, veri eg noyddur at koma við enn eini viðmerking. Tvær ferðir havi eg loyvt kvinnuligum prestum at prædika í Fuglafjarðar kirkju, og í báðum fórum hevur tað verið gjørt sam- bært $ 3, stk. Í í >Lov om kirkers brug, sognebánds- løsning m.m.< Og hetta hevur sóknarpresturin báðar ferðir fingið skrivlig boð um við tilvísing til hesa grein í lógini. Kortini við- ger hann málini, sum var henda grein ikki til. Greinin ljóðar so: >Der- som een eller flere af et sogns eller sognedistrikts til folkekirken hgrende bebo- ere begærer, at der gives en anden præst i folkekirken end den eller de ved kirken ansatte lejlighed til at be- nytte kirken i noget af de i $ 1, stk. I nævnte øjemed, og sognepræsten eller præsten ved distriktskirken, jfr. $ 2, stk. 4, samtykker deri, er berettigelsen derved tilvejebragt. Den vedkom- mende præsts samtykke må søges, hver gang kirken ønskes benyttet på for- nævnte måde. Nægter den vedkommende præst sit samtykke, kan sagen fore- læggges biskoppen eller kirkeministeriet til afgør- else«. Og $ 1, stk. 1, sum víst verður til, ljóðar so: >Sognepræster, residerende kapellaner og andenpræst- er har ret til lige sável pá søgnedage som pá søn- og helligdage at bruge de kirker, ved hvilke de er ansat, til gudstjeneste í sæd- vanlig form (undirstrikað av mær), til kirkelige handling- er samt til gudelige forsaml- inger, kirkelige møder o. lign....< Rættur sóknarprestsins hongur saman við skyldum hansara. Hann hevur skyldu at halda gudstænastur í kirkjum sínum, og tí hevur hann eisini fyrsta rætt at brúka kirkjurnar. Men $ 3, stk. Í gevur eisini ødrum prestum í fólkakirkjuni rætt at brúka hesar kirkjur, um sóknarpresturin ella ein ella fleiri fólkakirkjulimir í sóknini ynskja tað. Sóknar- presturin kann tí lata gðrum prestum í fólkakirkjuni kirkjur sínar til gudstænast- ur uttan at spyrja nakran. Og soleiðis hevur tað verið her á landi ivaleyst í øldir. Vildu fólk í bygdini fegin hoyra ein ávísan prest, orðaðu tey tað við prestin, og hann syrgdi so fyri, at viðkom- andi prestur kom og hevði gudstænastu har. Serliga væl læt hetta seg gera í føstutidini. Og soleiðis verður framvegis gjørt í øll- Hans J. Joensen, bispur um prestagjøldum í landin- um uttan í Fuglafjarðar prestagjaldi. At sóknarpresturin skal geva sítt samtykki hongur saman við skyldu og rætti hansara at brúka kirkjur sínar. Ætlar hann at hava gudstænastu í viðkomandi kirkju tann sunnudagin, fremmandi presturin annars skuldi koma, má fremmandi presturin bíða til næsta sunnudag, tá sóknarprestur- urin hevur gudstænastu í eini aðrari av kirkjum sín- um. Og hvat hesum rætti sóknarprestsins viðvíkur, hevur hann verið virdur í báðum ådurnevndu fórum. Lógin talar um prestar í fólkakirkjuni, og sjálvsagda fortreytin er, at teir læra samvarandi trúgv og læru luthersku fólkakirkjunnar; annars vóru teir ikki prestar har. Hetta sæst týðuliga av, at noktar sóknarpresturin kirkjuna, kann málið leggj- ast fyri Kirkjumálaráðið. Kirkjumálaráðið tekur ikki stóðu í lærispurningum, men lærispurningum tekur biskupurin sær av. Tí kann sóknarpresturin bara sýta ødrum prestum í fólkakirkjuni kirkjuna, um hann sjálvur ætlar at hava gudstænastu har ella longu hevur latið ødrum presti í fólkakirkjuni hana. Tá sóknarpresturin í Fugla- fjarðar prestagjaldi sýtir prestum kirkjur sínar við teirri grundgeving, at tær eru kvinnur, er tad brot å »Lov um Kirkers brug, sognebånds løsning m.m.« og å »Lov om Adgang til Præsteembeder i Folke- kirken«. Og tå ið s6knar- presturin í prestalyfti sínum hevur lovað at halda kirkju- ligar lógir og fyriskipanir, er tað eisini brot á hetta lyfti, við tað at hesar lógir longu vóru í gildi, tá hann undirskrivaði prestalyftið. Men kann hann ikki annað, er bara eitt at gera, og tað er at fylgja sínum egnu ráðum og melda seg inn í eina kirkju, har reglurnar samsvara hansara egnu sannføring. Vinarliga Hans Jacob Joensen, biskupur = Lovlig ret Biskoppen skriver: >At fólk nýta teirra lógliga rætt at fáa annan prest at hava guds- tænastu í kirkjuni, tá ið prestur teirra hevur guds- tænastu aðrastaðni, hvorki kunnu ella skulu eg og sóknarpresturin forða fyri<. Kommentar: Det er lidt uforståeligt, at biskoppen skriver således, da der naturligvis ikke er nogen, der har lovlig ret til at få en anden præst til at holde menighedens ordinære gudstjeneste, når menig- hedens egen præst prædik- er et andet sted. Lovlig ret har f.eks. fem familiefædre, enker eller personer med egen husstand til at arran- gere en såkaldt tilkalde- gudstjeneste, når kirke- rummet ikke er i brug. Men denne ret har man altså ikke ønsket at benytte, og bis- koppen har heller ikke ønsket at henvise til denne ret. Det er jo netop derfor, at man har haft brug for en biskop, der var villig til i den forbindelse at tilside- sætte menighedens egen præst, hvilket, så vidt vides, er et helt nyt fænomen inden for Den Danske Folkekirke og kun sket i Fuglefjord præstegæld. Guds Ord og samvittigheden Biskoppen skriver: »Fyri ikki at særa samvitsku hans- ara var ein av mínum fyrstu gerningum sum biskupur at bjóða honum mína hjálp í teimum førum, har slíkt kundi koma fyri. Men tað var ikki ein møgulig sam- vitska, ið var trupulleikin hjá sóknarprestinum, og tí hevði henda hjálp ongan á- huga<. Kommentar: Det er korrekt, at biskoppen i brev af 28. juni 1991 skriver, at >sam- bært kirkjulógum er tað sóknarpresturin, sum hevur ábyrgdina av, hvat ið fer fram í kirkjunum og hvørj- um loyvt verður at prædika harh og siden foreslár han, at jeg, í stedet for at nægte kvindelige præster at præ- dike, overlader det til ham, om de skal have lov til at prædike. Videre skriver biskoppen: >Sigur hann (biskoppen) ja og átekur sær ábyrgdina av kirkjuni og henni, ið har skal gera prestatænastu ein ávísan dag, so viðurkennir tú av- gerð hansara. Tá er ábyrgd- in fyri, at kvinnuligur prest- ur ger tænastu í tínum kirkj- um ikki longur tín, men biskupsins<. Netop fordi det er sogne- præstens ansvar, bl.a. hvem der skal prædike ved men- ighedens ordinære guds- tjenester, sá var mit svar til biskoppen: >Min konklu- sion er í al sin enelthed: Det vil være forkert at løbe fra det ansvar, der er blevet pá- lagt mig som præst (og dermed den byrde, der følger med ansvaret). Det ansvar løber jeg fra ved dit forslag. Frivilligt beder jeg en anden tage ansvar for noget, jeg selv mener er for- kert. Men da er ansvaret stadig mit. Det har jeg ikke samvittighed til. Men det primære er ikke min sam- vittighed. Det primære er det ansvar, jeg har fået på- lagt af Gud og mennesker og påtaget mig i forhold til de seks menigheder i Fugle- fjord præstegæld. Det er dem, jeg svigter ved at følge dit forslag«. (Brev af 1/7- Peter O. K. Olofson 1991). Problemet var ikke pri- mært min samvittighed men at Guds Ord siger nej til det, biskoppen siger ja til. Hver gang biskoppen vil føre vranglære ind i menig- hedens forsamling, er det naturligvis min pligt og mit ansvar at sige nej. Derfor er det dybt tragisk, hver- gang biskoppen hindrer en præst i at værne menighed- en imod vranglære ved dens gudstjenester. Peter O. K. Olofson Sogneprest, Fuglefjord præstegæld Tad er ikki heilt beint, tå ið Jó Sundstein sígur í Soslalinum I gjár, at F- oyar ikki eru neyndar í og støda Føroya verða neynd bæði í $ 58 og í 8 32 í grundlógini. Hóast allur toppurin av danska politiska valdi- num hevur fingið tað skeivt í hálsin, so er ikki neyðugt at broyta donsku grundlógina, um Føroyar fáa stødu sum sjålvstød- ugt land. Sambært styrisskipan- arålitinum er hetta ikki neydugt, og heldur ikki var tað neyðugt, tá ið Ís- land í 1918 gjørði sín sátt- mála við donsku stjórn- ina. Danska grundlógin sig- ur í $ 19: "Uden folke- tingets samtykke kan han (kongur) dog ikke fore- tege nogen handling, der forgger eller indskrænker rigets område.” Hetta merkir, at kongur, og tað er stjórnin, ikki einsamøli kann gera av at økja ella avmafað. ríkis- ins øki, men at mál hesum viðvíkjandi skal leggjast fyri fólkatingið til avgerð- ar. Øvugdømi av grein 19 er gt at heimilað of at skilja ein av ríki- num frá hn uttan grundlógarbroyting. Fólkatingið viðger eitt tílíkt mål sum uppskot til samtyktar, ið fær tvær viðgerðir, Síðani verður ið háveldisstað- fest, og hevur tá gildið úm grudlógina. $1 í grundlógini stendur, at hon er gald- andi fyri alt Danmarkar ríki, men tá kann hon jú ikki vera galdani fyri Før- oyar, tí tær eru uttanfyri danska ríki. Tað sum ikki er í danska ríkinum, er grundlógin íkki galdandi fyri, og tí detta hinar áset- ingarnar um Føroyar, sum eisini eru í grundlógini burtur. Fólkatingsmenninir | verða í $ 32, stk. 5 valdir | við serligari lóg, har ásett er, nær hon kemur í og nær hon fer úr gildi. At samtykkja, at føroyingar ikki skulu hava nakran fólkatingsmann stendur sostat dønum frítt fyri utt- an at broyta grundlógina. Vísandi til hetta, sum ma. ér umrøtt stýrisskip- anarålitinum er so eisini stórsti parturin av røduni, sum formaðurin í Vinstra, Danir og grundlogin Hergeir Nielsen, løgtingsmadur að og farið í stumpar og stykki. Hann royndi at billa sambandsmonnum inn, at tað kravdi eina grundlóg- arbroyting um Føroyar jørdust suverenar. rsta lagi kann hetta vera okkum førovingu líka- mikið, og í lagi er tað ósatt. Ft et at $ I sigur, at er galdandi fyri alt Dan- markar riki, men hann lat vera vid at síga, at fólka- honest eftir $ 19 kann 2 at skilja sin OG um frå restini uttan pin kd Rætt er eisini, sum hann segði, at eftir $ 28 eru 2 fólkatingsmenn valdir í Feroyum og 2 Gronlandi, men hann lat vera við at síga, at sam- bært $ 32, stk. 5 kann fólkatingið samtykkja at strika hesi mandatini. Tå tad í grundlógini eru ásett, at tað eru bara hesi mandatini, ið fólkatingið kann striíkað, so er tað ein | týðilig undirmeting av kunnleikastødinum hjá | føroyingum, i3 formadur in í Vinstra gjørdi seg sek - an í, tá ið hann duldi í veru- leikan, og bar hesi svika- boð inn í sjålvt hjartað á | sambandsmonnum å teirra árliga landsfundi. Ikki at siga allan sann- leikan er sum kunnugt at lúgva, og tað mátti verið eitt ússaligt grundarlag | undir tí nýggja ríkisfel- agsskapinum, ið hann royndi at strika upp við hetta høviåd. Hergeir Nielsen