hósdagur 17. desember 1998síða 2

Tríggjar tjóðveld- isprovokatiónir Dádamein Á hesum stað í gjár viågjørdu vit svarið, sum fíggjarmálaráðharran hevði til kravið frá Starvsmannafelagnum um lønarkrøv- ini. Hann avvisti blankt, at talan yvirhøvur fer at vera um at fáa eina einastu krónu í lenarhækking. Ein provokatión móti fakfelagsrørsluni og lentakarunum sum heild. Blaðið var ikki meira enn farið í pressuna, tá ein annar tjóðveldismaður trínir fram á løgtingsins rødarapall við uppskoti frá for- mansskapi løgtingsins: Ikki hissini lønar- hækkan, ið her var talan um - eini 55% meira í løn til okkara kosnu menn og kvinnur. Vit hava á hesum stað fyrr viågjørt ting- mannalønimar, ið vit ikki hava hildið verið á nóg høgum stødi - men tá løgtingsfor- maðurin júst nú kemur við uppskoti um so stóra hækkan - samstundis sum parta- maður hansara í fíggjarmálastýrinum við hond og fót stríðist fyri at halda lønar- krevum fólksins niðri - tá er talan um vantandi situationsfornemmilsi so tað rungar. Hví skal fólkið brynja seg við toli, tá ting- menn ikki gera tað? Ein provokatión móti Foroya fólki. Týskveldið upplivdu við so ein triðja tjóð- veldismann trína fram við sínum boðskapi: Feroyingar, sum lesa í Danmark, skulu ikki hava sama lestrarstuðul, sum teirra samlesandi danir. So fingu vit tað staðfest, at vælferðin lækkar, tá vit fáa fullveldi. Signar á Brúnni segði tað so greitt: — Hví skulu vit endiliga hyggja eftir donsku stuðulsskipanini? Hví ikki hyggja eftir teirri svensku, norsku, íslendsku ella finsku? spurdi landsstýrismaðurin. Danska stuðulsskipanin er heimsins besta. Tað eru hinar norðurlensku skip- anirnar ikki. Men tann danska skal íkki brúkast sum fyrimynd, heldur onkur »verri« og »biligari«, sum >hóskar til okk- ara stødi«, heldur landsstýrismaðurin. Tað er at fegnast um, at tjóðveldismenn nú eru farnir at siga fólki, at livistoðið fer at lækka, tá vit fáa fullveldi. Men tað er samstundis eitt krav, at Foroya fólk fær greitt at vita, hvussu vælferðarskipanin verður - áðrenn fólkaatkovðumar. Fólkið skal ikki taka stødu út frá herrópum - men frá veruleikanum... Sastafurin Keypið »Beskytteren« Myndugleikar okkara eru løgnir. Þeir seldu »Olav Halga< og sita nú eftir við bara >Tjaldrinum<, sum einsa- malt ikki megnar at røkja vaktar- og bjargingarskyld- urnar. Fiskarin er tann, sum lýðir undir hesum sum so mangan. Teir leigaðu »Nim«, sum ikki kundi brúkast, og teir keyptu >Nólsoyar Påll« úr Frak- landi, sum síðan varð seldur av landinum aftur fyri lítið og lætt. Breti keypti >Nóls- oyar Páll<, sum heldur seg hava gjørt stórt kvettið. Hver ið ongantíð ger kvettið, tað eru vit føroy- ingar. Tað er næstan, sum tá ið myndugleikar okkara seldu italiumonnum > Teist- an< fyri nærum minni enn tað, ið tað hevði kostað at gera hann søluklåran. Teir, ið keypa frá okkum, halda sge altíð gera kvettið. Okk- urt má vera galið hjá okk- um. Politikkararnir hava verið ídnir eftir at givið Jóan Carl Høgnesen skuldina, men nú er tað prógvað, at tað var ikki Jóan Carl, sum keypti >Nólsoyar Påll«, men Ívan Johannesen, tá- verandi landsstýrismaður, sum hevur skrivað undir keypsáttmálan saman við Kaj P. Mortensen, fiski- vinnustjóra og sostatt hægsta embætismanni fyri Vaktar- og Bjargingartæn- astuna. Nú í seinastuni er komið undan kavi, at tað stendur okkum í boði fyri eina ferð skuld at gera kvettið og fáa danska sjóverjuskipið >Be- skytteren< sera lagaliga til leigu ella til keyps. Men nei, okkara menn vilja ikki gera kvettið. Teir skulu byggja nýtt og dýrt, sjálvt um vit als ikki hava ráð til tess. Mítt tilmæli til tykkara er, at tit hava av hesum danska tilboði, keypa og manna »Beskytteren« við góðari føroyskari manning, tí eitt er vist, tað er ikki manning- unum, nakað er galið við. Onkur sigur, at tað ganga fleiri manningar og bíða frá tí, tit seldu Ólav Halga. Við >Beskyttaranum< verður kanska ein annar trupulleiki eisini loystur. Tá ið kreppan leikaði harðast á Føroya og Danmarkar millum um bankamálið, vóru kanónirnar tiknar í land av føroysku verjuskip- unum. Tey hava síðan siglt sum skerdir fuglar. Við at fáa fatur í »Beskytterinum« fæst kanska onkur kanónin við eisini, sum ger føroysku vaktarskipini aftur til tað, tey eiga at vera. >Tjaldrið< fær betri møguleikar at røkja verju- og bjargingarskyldur sínar inni á sjónum til gans fyri útróðrarmenn, um >Beskyt- teren« sum føroysk skip við føroyskari manning kann taka sær meiri av skyldun- um åti å havinum og longri burtur, tå ið tað er neyðugt. Vælsignaðir menn! Takið nú av danska tilboðnum og keypið >Beskytteren<! So kunnu tit byggja nýtt skip, tá ið ráðini verða betur. Lat- ið nú vera við at halda før- oyska fiskimannin fyri tað turra spott! Frits Olsen, útróðrarfelagsform, Klaksvík Lækkið meirvirðisgjaldið Nú meirvirðisgjaldið hevur verið í gildi í fimm ár, er mín meining tann, at tíðin er komin at vit lækka meir- virðisgjaldið, ístaðin fyri at gera skipanina uppaftur meira trupla at umskipa, við at onkrir vinnubólkar fáa frítt mvg og onnur ikki. Sjálvandi hevur hetta hjálpt bólkunum, sum sleppa und- an meirvirðisgjaldinum og teir bólkar, ið hava fingið frítt mvg stuðli eg av fullum hjarta, men nú haldi eg at Legtingið eigur at fara víð- ari, tí tað kann ikki vera rætt, at Føroyar hevur verð- ins hægsta meirvirðisgjald og tað hevur havt 6bøtandi skaða fyri smáhandlarnar í Føroyum og nógvir av hes- um handlum eru farnir á húsagang og eru als ikki til í dag. Vit at lækka meir- virðisgjaldið kemur tað øll- um bólkum til hjálpar og tað kann eisini fýra til at nakrir av teimum smáhandlum, ið eftir eru, klára at yvirliva. Skipanin má gerast einfaldari Ein annar stórur trupulleiki er tollingaråheitanir, hvør kennir ikki til at fylla toll- ingaråheitanir út, har ein í timavis må leita eftir hvat fyri nummar tann og tann veran eigur at bólkast undir og tá ein so er komin til tað rætta vørunummarid, ja so hevur tollstovan eina aðra fatan av vøruni og ein verð- ur sektadur vid eykagjaldi. Eg kann taka eitt dømi inn- an amboð, har ein fakturi hevur fleiri sidur av ymisk- um vørum, sum hvør skal b6lkast fyri seg. Taka vit skråvublød og skiftilyklar, hava tey hvør sitt nummar og ein fastur lykil og ein ikki fastur lykil, skulu undir hvør sítt nummar, men báð- ar vørurnar hava sama toll- sats, soleidis kundi ein bliv- ið vid at tikid dømir upp, har tydningarmikil tíð verð- ur brúkt óneyðugt, tí Hag- stovan skal vita hvussu nógv skvúrublgð, skiftilykl- ar, fastir lyklar og annað verður innflutt. Mín áheitan á Løgtingid er tann, at hví ikki bólka øll amboð fyri amboð, so ein kann sleppa frá at brúka dagar at fylla tollingaráheit- anir út, hetta hevdi spart nógva tíð hjá handlum og ikki minst hjá Tollstovuni, tí hon skal tasta alt innaftur av nýggjum og eftirkannað alt. Í longdini við at gera skipanina einfaldari hevði handlar og Tollstovan kunna brúkt eyka tíðina til meira týdningarkmikil ting enn at fylla tollingaráheit- anir út. Vónandi taka tit hendan spurningin upp, tá ið tit nú eru í ferð við at endurskoða alla skipanina, tí hetta hevur stóran týdning, bæði fyri handilslívið og Tollstovuna. Símun á Høvdanum Klaksvík, 15.12.98. Altjóða Astmadagurin 11. des. 11. des. var altjóða Astma dagur og temaði 1998 er astma hjá børnum. Astma hjá børnum er ein stérur trupulleiki, og kann 6vidgjørt vidføra stórar vansar, sum t.d. mistrivnad og varugt mein. Hjá børnum í aldrinum 1- 2 ár, hava uml. 30% astma líknandi symptomir. Man roknar við, at uml. 8% av teimum eldru børnunum hava astmu, og hettar talið er vaksandi. Tað er ein ógvuliga alv- orligur trupulleiki hjá teim- um børnum og familjum, sum eru útsett fyri hesum kroniska sjúkdóminum, men tað er eisini eitt 6gvu- liga álvarsligt samfelags problem. Astma hjá børnum krevur nógv av sunnheits- sektorinum, og astma bron- kitis er tann størsta årsakin til at børn vera løgd inn å sjúkrahús. Hendan sjúkan er viðvirkandi til nógvar sjúkradagar, og fráveru frá skúla, og hevur soleiðis sera óhepnar fylgir við sær. Góðu politikarar - vit mugu gera nakað við hesar trupulleikar. Vit mugu inn- rætta okkara samfelag, so at vit sleppa undan hesum trupulleikum, í so stóran mun sum møguligt, vit hava ikki ráð at lata vera og vit kunnu ikki loyva okkum, at lata okkara børn blíva sjúk óneyðuga. Tað eru nógv umráðir, har vit kundu hjálpt um støðuna hjá býrnum við astma. Til dømis kann nevnast, at skjótari diagnosan astma verdur sett, jå betri eru møguleikarnir at fyribyrgja varugt mein, sum t.d. nið- ursetta lungnafunktión. Tað eru foreldrini, sum hava ansvarið fyri sunnheit og at børnini trívast, men tað eru politikarnir, sum skulu tryggja, at teir neyð- ugu meguleikarnir og børnunum og teirra foreldr- um, við at prioritera sjúk- dómin astam. Tað kann ikki vera rætt, at nú vit nærkast ár 2000, hava vit ein fólkasjúkdóm sum astma, sum er í vøkstri uttan nakað munagott verð- ur gjørt við tað. rammur eru til staðar. Astma/allergifelag Føroya Góðu politikarar - hjálpi Sosialurin um jólini Av somu orsøk 22. desember. desember og mikudagin 30 va okkara f yri jól verður mikudagin 23. desember. Í hesum blad verður se Nova Nå kk við lm De hendja dagin þes | og ýmir koma * vit út týsdagin 29. . desember i nógv jólatilfar. hest | |