hósdagur 17. desember 1998síða 23

1562 atkvødum, ið er Nr. 240 — 17. DESEMBER 1998 tíðindablaðið S0812/u 23 >. Á føroyskt, persónligt met til løgtingsval. Og hann kom úr einum sjónvarpsstarvi, har hann lips, kringar politikarar og flott sminkaðar roknskapir Mynd: Jens Kristian Vang grin úr Hoyvík bevist! Eg veit væl, hvussu 6- royndur eg eri í interna politiska umhvørvinum. Og eg må við- ganga, at eg ofta føli meg sum ein smádrong, tá tað snýr seg um formellu skyldurnar hjá einum politikara. Eg hati at ganga í slipsi og vera til lunsj hjá kongi — eg orki ikki fyri sovorðnum. Nei, tað er ikki við vilja, um eg havi spælt alfadir- ligur. Ok. Lat okkum siga, at handa yvirskriftin var ein kiksari á prenti. Hvat annað enn fullveldisætl- aninar hava Tjóðveldisflokkurin og Fólkaflokkurin til felags? — Tað er rætt, at hesir báðir flokkar eru hugsjónarliga funda- mentalt ólíkir. Fyritreytin fyri einum kompromissi í politikki er tó, at flokkarnir greitt definerað, hvat teir vilja, og hvussu teir vilja reka eitt samfelag. Tjóð- veldisflokkurin og Fólkaflokkur- in vita, hvat teir eru samdir — og ikki minst hvat teir eru ósamdir — um. Her er ongin ivi, og tí ber eisini til at samstarva, tí sam- gongan er samd um nøkur felagsmál. — Samstundis vil eg siga, at nakrar av teimum hugsanum, Fólkaflokkurin hevur um eitt nú almenna sektorin og vælferðar- samfelagið, kann eg í ávísum fórum taka undir við — eitt nú hetta her við, at borgarar í sam- felagnum blíva klientar undir tí almenna, at tað almenna ikki longur er til fyri borgaran, men at borgarin er til fyri systemið. ér kann eisini bliva keddur, fólk leggja eftir mínum persóni, og eg kann hava hug at svara aftur í sama tóna ... Okkurt einstakt lesar- abræv, sum eg veit hevur verið beinleiðis lygn, hevur irreterrað meg av h... til< Her eri eg nokk so samdur við Fólkaflokkinum. Vit síggja í danska vælferðarsamfelagnum, hvussu staturin í mongum fórum heldur fólkinum — klientunum í einum beinleiðis ófrælsi. Stat urin er ikki verjin hjá einstak linginum. Staturin stýrir honum Júst her hevur vælferðarsamfel- agið kollrent seg sjálvan. Tað er farið yvir gevind. Vit kunnu taka útgjald til barnaansing sum dómi. Her verður kekkur sendir til øll, bæði familjuna, ið tjenar fimm milliónir krónur um árið, og so einligu mammuna, sum kanska akkurát fær endarnar at røkka saman við at arbeiða á flakavirki. Her trúgvi eg fult og fast upp á, at loysnin er eitt solidariskt samfelag, har tú nýtir eftir tørvi og letur eftir evnum. — Haraftrat er trupulleikin í Føroyum, at vit so at síga hava fotokopierað donsku vælferðar- skipanina — síðu fyri síðu — og harvið hava somu brek at stríð- ast við. Ja, í fleiri fórum enn tá stórri brek, tí okkara samfelag er so nógv minni. Framleiðslutólini megna rætt og slætt ikki at bera stóru umsitingina. Tað er jú synd, at fólk púra óneyðugt skulu liggja og se um stovnarnar, bara tí arlagið nda brøv imill innfl Politisk barnaminni Men Høgni er altso ikki fólka floksmaður. Tað visti hann longu gum arum heilt tíðliga, at hann var ikk havnarmaður, men hoyvi Hetta havi eg altíð lagt st an dent á. Tað gangi eg framvegis høgt uppí. Og sum hoyvikingur havi eg gjøgnum mínar barndómsvinir eisini fing ið nakað av bygdamentan í bein ið. Og tað eri eg glaður fyri. Eg minnist aftur á ein ótrúliga góð- an barndóm við bæði plantasju og fjørdu. — Politiskt havi eg altid verid loysingarmadur, sigur Høgni, sum eisini minnist, at longu í barnaskúlanum var politikkur frammaliga í hansara hugi. Sam- felagsmál hava altíð havt stóran áhuga. — Samfelagsmál vóru eisini nógv frammi heima hjá okkum kring køksbordid. Påpi (Kjartan) var fiskifrødingur og mamma (Gunnvør) undirvísti á HF og Studentaskúlanum og seinni á Fiskivinnuskúlanum í Vest- manna. So eg minnist væl til kjakið um EEC fyrst í 70'unum, keglið um Ráfiskagrunnin og orðaskiftið, tá Fiskimarkið varð flutt út. Eg minnist eisini, at eg var harmur um at blíva settur í bás, bara tí abbin var tjóðveldis- maður (Karstin Hoydal, blðm.). Annars haldi eg, okkara ættarlið var ikki serliga flokspolitiskt. Eg vil heldur kalla tað a-politiskt. Tað var mest ball og ballada. Politikkur var fyri tað mesta undirhald, og Kalda Kríggið var størsta keldan til ósemjur á pol- itiska pallinum í Føroyum at kalla øll 80'ini. — f so måta er eg eitt sindur bilsin av ungdóminum í dag. Tey ungu virka ómetaliga búgv- in, havi eg lagt til merkis, tá eg eri úti á politiskum fundum. Tey himprast ikki við at seta kritisk- ar spurningar. a ung Kuldin frå Nyrup Lúrurin á Tórshavnar Skipa- smiðju hevur ljóðað. Klokkan er farin av tólv. Høgni prátar fram- vegis við eldhugi. Og meðan teir, sum byggja skip fara til døgurda, minnist Høgni, hvussu hann sigldi sum ungur dekkari tvey ár við Ólavi Halga, og hvussu hann ætlaði at fara stýri- mansvegin, áðrenn hann tó valdi it fara á HF og síðan endaði á Roskilde Universitets Center (RUC), har hann las samfelags frødi Nu er hann sum sagt lands styrismadurin vid fullveldi um hendi. Hann kom å løgting vid einum søguligum braki — vid 1562 atkvødum, ið er føroyskt persónligt met til løgtingsval Og hann kom úr einum sjón varpsstarvi, har hann skjótt markeraði seg og sítt talent fyri at síggja veruleikan, ið ikki altíð er so lættur at fáa eyga á aftan fyri talandi slips, kringar politik >Har var onkur keðiligur spenningur í luftini ... Mog- ens Lykketoft var við til at bróta ísin, tá hann segði okk urt um, at “eitt kundi man siga um bankamálið, at t hevur givið tykkum báðum hesum ikk: altíð s skurk-hetju sessinum Ja, Høgni. Hvussu var tað nú brádliga at skula samráðast vi Poul Nyrup Rasmussen? Er tit blivnir vinir í dag — Eg haldi ikki, eg fari at út tala meg, sigur Høgni heldur tøvandi Men hann velur so kortini at siga frå um ferðina til Dan markar, tá landsstýrið skuldi samráðast við donsku stjórnina beint eftir løgtingsvalið — Ja, tað var ein pinlig støda fyrstu ferð vit hittust, nú tå eg var blivin landsstyrismadur. I var onkur keðiligur spen luftini, má eg viðganga. Men sjálvsagt Nyrup er professi nellur í so máta, og eg minnist at danski fíggjarmálaráðharrin Mogens Lykketoft var við til at bróta ísin, tá hann segði okkurt um, at “eitt kundi tú siga um bankamálið: Tað hevur givið tykkum báðum eitt gott val." Tá var líkasum sloppið. Men, eg trúgvi ikki, at persónligu viður- skiftini okkara millum eru ser- liga góð. Tað er heldur onki at ivast i, at hetta spælir inn. Men tað må bara ikki fáa ávirkan á endaliga úrslitið. Og tað er eisini soleiðis, at tá vit hittust á fundi í Noregi, so kom Nyrup yvir til mín og spurdi, hvussu tað gekst í Føroyum, og vit fingu eitt prát. Tað sama fingu vit. Við landsstýrismannin, sum við ætlanunum um fullveldi umsitur helst størsta politiska málið í Føroyum hesa øldina. Í skjúrtu og slipsi. 1 stólinum næstu ferð: Jórn Astrup Hansen