hósdagur 7. januar 1999síða 14

14 Viðmerking tíðindablaðið Nr. 3 - 7. JANUAR 1999 Móri at seta upp moti r 23 a rovndum, hetta NEN TIK P s KK S " } INN Be "Hi ks un bæði y h sk R var I { , tr 3 g u c IVI = -— t % > 0 vg etur starvsfe ti el s Q d Skal nú onnur eyka ráð- Í í loyndum ella í t stødan ong og lík henni, ið torvuni tók seg ies1. tå Jóhann . før frá fyn Ju. við veti av sjonleik k stri ber væl til at lát- en ábyrgdin verður tá for- sk ; eiðarin bert á lønarsedl- tað er nú so við til eins og ber ikk ð teldutøkni at flyta so di vitan úr einum ir í annan bara við 1 manns stól meira til annag zongdi ma wevur verið løgd føstum asbeiðs- vønn mánadag við indsverkfrødinginum sum fundarleidara og skrivstov- Jstjoranum sum skrivara i støduni å sin- 1USØKI soleiðis at greitt varð frá. hvussu stóð við teimum málum ella projektum. sum vóru í gongd. hvørjt problemini g hvorji uppskot vóru nillum til loysnir Nýgg má voru latir etta deildarleiðaranum til rælis til næsta fund. um ru stórmál og høvdu ey storan skund komu tes As viðgerð á sama ferð vórðu t 5 utur ometa ) hevur ika I cknisk Á ns FIONA TOFICIR ur Henn g JacoDSse na. á I af hann kennir hvorja detalju føroyska samfelagnum uttan kanska júst tað, sum i tyriferst í dagsins Tinganes, sum fyri leikmann og lærd- an tykist mær ein sera aftur atin fyritóka, sum ongin politikari. eg hu ivi tosad vid, kennir nakað stórvegis til Nevndu vikufundir hava á so mangan hátt gagnað samstarvinum av ti at prát að var tvørtur um borðið. Ikki bara um egið mál. men kanska við skila hugskotum um hini eisini — hvor visti av øðrum at siga — eg vildi kallað tað ein opnan stovn Lv-stovnurin tey riku årini Tey fyrstu mongu árini lógu arbeiðini bakk harðastu vetr armánaðirni ir og farið varð ikki í gongd aftur. fyrr enn skapi ypirnar vóru mann- aðar og farnar út um tang- al Smáu jaltanirnar svar- du als ikki til politisku imtyktirnar ella ul tær ipphæddir, Landsverkfrød ) síni erfaring frá. at arbeiðið fór politisku int vórðu ikki minkað av teirrt orsøk og mátti tí eykajáttan til á hvørjum ári at kalla. Av hesum fekk Landsverkfrødingurin uttan tmælisorð kovrilin í tjólmiðlunum. hóast hann urin VÍK Kosta: men KFØVY en K ættliga kundi víst á upp- runaligu kostnaðarætlanir- nar everybody happy gloymt og endurtøkuna og so var tað goymt til næsta ar Sum árini gingu. figgjarstødan, jåttanirnar vuksu = samsvarandi og landsvegakervið vaks ikki bara millum bygdir. men eisini oyggjanna mill- um við byrgingum og ugV, ferjuleg um og ferj- um ikki at forgloyma alt varandi virði, Landsverk- frødingurin setti í verk sam- bært teim politisku sam- tyktum vega- og havna- nevndin hevði lagt upp til, fyri tað mesta í samráð við Landsverkfrødingin, ti hetta var tað. hann í 1948 arð settur til at gera Henda tíðin undir Mikkj- ali var sera hugalig og er stuttligt at minnast aftur á. Hóast hann við hvort kundi vera strævin, var arbeiðs- lag og arbeidsklima innan- og uttandura hitt allarbesta. Um ikki so hevði verið. heyði eg heldur ikki ferð eftir ferð tímað runnið aftur á blóðið. hverja ferð eg hevði verið burturi batnaði hr Lv-stovnurin hesi raku árini Men so kom kreppan beint eftir leiðaraskiftið á stovn- inum. tá figgjarstødan gjørdist beint hin øvueta Einki skuldi gerast. at kalla oll nýgerð steðgaði og folk máttu til hús Hetta gjørdi. at uppgåvan tjá Henningi menniskjans iga gjørdis ] Orvis 1 cn ku 1 P ndi oo € í i } tast jønt. laka undir við. at Henning Jacobsen megnaði niðurskurðin í játtanum og fólkatali uttan at mær vit- andi ilt orð varð talað, hetta hóast Henning bæði kann vera snarsintur og bersegin. tá neyðugt er. Her haldi eg. tað vildi verið ógvuliga for- stáiligt, um hann í hesi sera truplu og ørkymlandi tíð o kt tíð kom sær i hólm- gongu við sínar arbeidsgev- arar, men tað veit eg so einki um. eg var burturstaddu 3-4 tey ringastu árini; men las tó blødini Afturkomin kundi eg bara konstatera, at góða samar beiðsklimaið á stovninum til fulnar var varðveitt. hóast tólkatalið nú var komið nið- ur í eimi 40% og játtanin niður í eini 20%. um roknað verður frá tindinum i 1988 Her var ikki talan um 2-sifi að. men 3-sifrað millionatøl I sparingum um árið, og utt- an at ein einasta jåttan mær Vitandi var farin útum mark. Afturat hesum liggur dastið av teirri vitan. vunnin er hesi árini. enn eftir í húsunum Eg droymdi um. at henda vitan — ikki bert av havna- og vegadeildini. men úr oll um krók-um hetta okkara >know-how < tey kalla. framvegis og í nógv størri mun kundi givið okkum valuta burturi í lond- um. Fer fólkið nú av stovnin- um liggur ikki dastid, men heldur bert dustið eftir, og skal nøkur virðilig og reiði- lig loysn fáast á hesum land- sins skaðamáli mugu ting- menn bera so í bandi. at sami maðurin kemur aftur í gamla sessin. Annað er 6- hugsandi. um talan er at varðveita virði landsins. bóta um ta landaskomm. her er farinfram og eisini at bóta um trúvirði tingmanna manna millum her á landi Arini, eg havi arbeitt í Fóroyum. kom eg at kenna nógv fólk kring oyggjarnar og hava tey, sum vera man. ringt og spurt, hvat nú hetta er fyri nakað og hava tey uttan undantak endað sam- røduna við, at »nei — nú veit eg onki« ella »torir tú sjålv- ur, sum skilið nú er, atkvøda fyri fullveldi?« — so i so máta hevur tað eydnast landsstýrismanninum væl at forkoma fullveldisætlanini og at styrkja sambandið. Haldi bara, tað kundi ver- ið gjørt á onkursvegna minni mannminkandi og meira mannsligan hátt. Nei. takið tykkum um reigg], tingmenn — fáið tykk- um tey rættindi aftur, sum eftir øllum at døma heilt eru gloyppin tykkum av hond- um og setid habila nevnd at kanna, hvat er galið og hvussu tað á sømiligan hátt kann betrast. stovnsins 10-15 landsmilliónir blakaðar burtur Umframt oll tey áðurneyndu landsvirði. sum ilt er at gera upp í krónum og ovrum. hevur Føroya fólk goldið í 23 ár fyri ta vitan og før leika. Henning í dag liggur inn við. Nú minnist eg ikki løn rgongdina: men í 98-kronum mátti tað akkumulativa virðið í Henn- rættili gd ingi ligið um einar 10-15 milliónir í turrum tølum. Væl hevur landið longu fingið góðan valuta fyri peningin. men henda fløga landsins kundi, um heilsan var, verið brúkt eini 17 ár aftrat. Kanska er tað innan fyri lógarinnar karm, men tað man helst fara at nærkast markinum soleiðis at hand- fara landsins virði og blaka 10-15 milliónir av fólksins ogn á bláman, tí sama um hann fekk okkurt frímerki at sita og sleikja úti í Tinga- nesi, so hevði í ollum fori landsvirði í hoinum verið farið Uppsagnar orsøkirnar Eg må, sum sagt, bert end- urtaka. at eg í ongum føri kenni aftur hesar ódygdir Landsverkfrødingurin — og við honum stovnurin og alt starvsfólkið — er befongdur við Væl er Henning hvorki automatiskur ja-sigari ella rædd nikkidukka og sleisk ur er hann tibetur heldur ikki. hvorki upp ella niður- eftir: men skuldi hann í ber- søgn havt traðkað onkran á tærnar. so gongur hesin longu frammanundan í ov trongum skóm til at klindra sær upp í ráðharrasess. Annars veit eg onki meir um tað at siga og lurti ikki eftir tånatost, sum í tílíkum føri ofta tekur seg upp. Demokrati Fyri at venda aftur til nýggj- årsrødu hennara håting, so sýnir hon, hvussu langt vit eru komin á leiðini. at drotningin — henda ímynd av fyrrverandi einavaldin- um — í réðu til alt fólkið for- manar okkum at verja dem- okratisku styrisskipanina, sum tó krevur ábyrgd og hégv av hvørjum einasta fullførum borgara — eisini teim fólkavaldu. Spurning- urin er bara, um vit eru nóg nógv í tali til at fáa nóg mik- ið av skilagóðum fólki at standa við styrisvølin, tí sum er minna hesar fyrstu royndirnar í fullveldi 6- hugnaliga nógv um tann 6- trúliga primitivitet, eg og mangur føroyingur við mær, hevur sæð á fjarleið- um — hetta við »eg«, »meg«, »mær« og mitt egna ego — sektin liggur å landi og folki. Vælsignadi løgtingsfølk takid tykkum um reiggj! og við hesi áheitan vóni eg at kunna ynskja øllum Føroya fólki eitt gott nýggjár. Heini Olsen Frá Sambandsflokki- num til pensionistin Aðrenn valið lovaðu flestu flokkar at fólkapensiónirnar skuldu hækka munandi. Vit i Sambandsflokkinum høvdu fund um hesi vidur- skiftir áðrenn valid, og var semja um at pensiónirnar nú skuldu/ áttu at hækkast. Penstónin var/ er afturút- sigld. Tað er eitt av okkara aðalmálum at tryggja okk- ara eldru eina sømiliga til- veru, tá ið tey røkka pensi- ónsaldri og fara av arbeiðs- marknaðinum. Sambandsfloksins uppskot: Vit settu tí (saman við javn- aðarflokkinum) fram upp- skot um at hækka pensión- irnar til tey sum bert liva av fólkapenstónini. við 1300 kr. um mánaðin hjá støkum og 1700 kr. um mánaðin hjá hjúnum. Hetta hevði verið ein munadygg ábót. ið veruliga hevði hjálpt. Tað hevur kosta góðar 40 milliónir. Havandi í huga at fólka- pensiónirnar eru íroknaðar blokkinum, og somuleiðis hava verið prístalsreguler- aðar í ríkisveitingini oll árini, har allar reguleringar hava verið settar úr gildi í Føroyum, er hendan upp- hædd í veruleikanum alt ov lág. Hon átti at verið hægri. og tí hevði Sambandsflokk- urin av øllum flokkum á Tingi, besta tilboðið til pensionistarnar. Og tað eru vit ernir av Loysingarsamgongan feldi uppskotið um at hækka pensiónirnar: Men samgongan (fólka- flokkurin, tjóðveldisflokk- urin og sjálvstýrisflokkurin) vilja at Føroyar skulu isoler- ast i Norðuratlantshavi. Utt- anfyri rikisfelagsskapin. Uttan rikisveiting. Tá verð- ur helst ikki ein króna til nakran pensionist og ti held- ur ikki til nakra hækking. Ti feldi samgongan hetta uppskot uttan drål. Føgur orð áðrenn valid - men ein óhugnalig gerð beint eftir valið. Teirra jólagáva til pensionistin var uml. 160 kr./mdr. Og tað munar sera lítið, tá ið vit vita at keypi- orka teirra er minka við 25- 30%. Ein prístalsregulering er ikki ein hækking. tí hon kompenserar bert príshækk- ingar. Hví sigur samgongan ikki veruleikan? Hví kunnu teir ikki upplýsa føroyingum veruleikan: at um teirra politiska eksper- iment við Føroya fólki fer at eydnast, gerst óliviligt/ ( wiviligari hjå stórum parti av Førova fólki millum annað pensonistunum ) Hvi kunnu teir ikki upp Ht pensionirnar og fella burtur Hví ikki upplýsa at skattit lækka ella og avgjøld fara at hækka? Tað er loyvt at hava eina stóðu í einum demokratisk- um samfelag, men tilvita at fjala hvor konsekvensurin av førda politikkinum verð- ur fyri veljaran, er ein brots- gerð. Og teir vita konsekv- ensin - longu nú. Nevniliga at vælferðarsalagið fer í knús. Eitt skal vera vist. Sam- bandsflokkurin hevur ikki eloymt pensionistin. Vit fara aftur at gera eina roynd at bóta um teirra viðurkiftir. Innan rikisfelagsskapin, ið hevur givið og gjørt Føroy- um so nógv gott. Tað eru framhaldandi óteljandi møguleikar at menna og styrkja Føroyar innan Rík- istelagsskapin. Til gagn fyri førovingar allar og eisini penstontsun. Samband og samstarv er loysnin fyri Foroyar Sambandsflokkurin hevur eina nýtiliga loysn at bjóða føroyingum. Tað samfel- agsskipan vit hava í dag - við áhaldandi og neyðugum ábótum. Tað halda vit er betri og meiri reelt enn skriviborðssamfelagið hjá samgonguni. Tað samfelagsskipan vit hava í dag, við samstarvi innan ríkisfelagsskapin, virkar í verki: Sjálvt samgongulimir eru ernir av, hvussu væl tað gongur i Føroyum innan Ríkisfelagsskapin í dag. Vit skulu bert stýra við ábyrgd, sum m.a. Sambandsflokk- urin hevur gjørt seinastu árini. Tiverri orkaði Fólka- flokkurin ikki meira at føra ábyrgdarfullan = politikk, eins og í seinastu sam- gongu. Nú skal enn einaferð (eins og í 80unum) exper- imenterast og gamblast við fullveldi og framtíð føroy- inga. Hví eiga føroyingar milli- ardir uttanlanda? Hví verð- ur ikki investerað í Føroy- um? Tí experimentera verð- ur við einum føroyskum fullveldi. Hetta skapar ótryggleika og heldur fløg- um burtur - bæði nú og framyvir. Heyði Sambandspolitikk- ur verið førdur høvdu vit havt meira av íløgufúsum kapitali í Føroyum. Og Før- oyar gjørdust meira sterkar å vinnarabreytini enn sum nú, har vit fara akandi niður eftir hálu og ótryggu tap- arabreytini. Ikki tykist hetta at vera ábyrgdarpolitikkur - eins og viðferðin av pensiónistun- um tíverri heldur ikki sýnir. at samgongan kennir sær torvegis ábyrgd av ti ald- »bolki. ið hevur slitið seg p fyrr hetta land Vinarliga Marjus Dam, løgtingsmadur