mánadagur 6. desember 2010síða 2

Mánadagur 6. desember · Nr. 168 mánadagsblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tað er mikið áhugavert at hoyra kjakið í sendingini Álv­ar­atos í Kringvarpinum fríggj­a­dag. Har viðger pan­ el­ið ym­iskt, sum hevur verið frammi í fjølmiðlunum – og so fáa vit teirra meining um tað. Fríggjadagin var tað ein grein her á síðu tvey, sum var til við­gerðar. Tað var greinin »Hvar var Kring­ varp­ið«, sum vit skriv­aðu, tí vit hildu tað vera eitt sindur løg­ið, at Kring­v­arpið ikki var til til­tak­ið hjá Dugna, tá tey heiðr­aðu Snorra Brend fyri pos­i­tiv­ar greinar um fólk við breki. Vit fara ikki at misteinkja Kring­varpið fyri ikki at dekka til­takið, tí tað var eitt blað­fólk í Miðla­hús­i­num, sum varð heiðrað. Tí tað vistu tey ikki. Men løgið var tað kort­ini, at Kringvarpið als ikki nevndi hesi positivu tíð­ind­ini - havandi public ser­ v­ice kravið í huga. Men so er tað Jákup Magn­ussen, sum ikki kann lata vera við at koma við in­ sin­u­er­andi við­mer­k­ing­um. Hesa­ferð postu­ler­aði hann, at bløð­ini fáa fleiri mill­i­ón­ ir í alm­enn­um stuðuli, tí tey eru frí­tik­in fyri MVG. Reint journ­a­list­iskt hevði tað sømt seg bet­ur fyri bæði Kring­ varp­ið og Jákup Magnussen, at hann eft­ir­kannaði tað, hann sigur. Minsta kravið má vera, at pá­standurin er rætt­ ur. Ein­a­ferð legði hann Rás2 und­ir at taka ímóti mutri, og nú er skuldsetingin, at vit ikki gjalda MVG. Føroysku bløð­ini gjalda fleiri milliónir í MVG um árið! Tað sum Jákup Magnussen hevur misskilt er, at søla av bløðum, eins og bók­um, er frítikin fyri MVG. Ó­beinleiðis kunnu vit siga, at hetta er stuðul til bløðini - men tað umfatar altso bara søl­u­na av blaðnum, sum í sølu­búðini kostar 20 krón­ur í staðin fyri 25, harav lands­ kass­in skuldi havt tær fimm krón­ur­nar. Ann­ars vóru tað kvinn­ ur­nar í sendingini, sum bet­ ur dugdu at reflektera og ana­lys­era viðurskiftini, enn journ­a­list­ur­in og politisturin gjørdu fríggjdagin. Kanska tí tær hava vinn­u­lívsroyndir og vita, hvat tað er at reka for­ rætn­ing, har pengarnir bara ikki koma av sær sjálvum. Men stríðið um lýs­ing­ar­ peng­ar­nar,­ tað heldur fram, hó­ast Elin Michelsen rullar eygu. Vit í Miðlahúsinum eru í tí van­lukk­u­ligu støðu at skula kapp­ast móti ein­um heil­um landskassa um lýs­ing­ ar­pen­g­ar­nar, og tað er hvørki rætt, rím­u­ligt ella rættvíst. Tað er so hamrandi órættvíst. Og at politikarar - fyrst og fremst landsstýriskvinnan í ment­a­málum - ikki eru sína upp­gávu vaks­in, tað ger bara trup­ul­leikan størri. Tað vóru sorgarboð, sum frættust fríggj­a­dag­in, at Fiskavirking er farin í Skiftirættin. Harvið mistu 800 fólk ar­beiði - og harvið lívsgrundarlagið. Fiskavirking var eitt politiskt pro­ jekt frá byrjan og harvið eisini eitt pol­it­iskt být­is­barn. Land­ið hev­ur nú roynd­ir við at reka fisk­a­virking og hev­ur eisini mist nógvar pengar upp á pro­jektið, sum helst var neyðugt tá. Helst kundi hesin truplleikin ver­ið hand­farin øðrvísi tá, men vit kunnu so bara taka útgangsstøði í støð­uni, sum hon er beint nú. Og hon er ikki góð hjá teimum, sum nú hava mist síni størv. Men tað er kortini vón fyri framman, tí bæði virki og skip fara í gongd aftur, og vón­andi so skjótt sum gjørligt. Land­ið fer eftir øllum at døma einki at gera við at endurstovna felagið, og har­við er tað litið upp í hendurnar á vinn­uni sjálv at finna útav. Ein stórur munur á kreppuni í dag og henni í nítiárunum er Ar­ beiðs­loys­is­skip­anin, sum nú hevur nógvar pengar. Tað er ein troyst, at starvs­fólkini kunnu koma í hesa skip­an bein­an­veg­in, men tað stend­ ur ein stór upp­gáva fyri framm­an hjá fak­fel­øg­u­num, sum eisini eiga at lofta sínum limum. Hetta er helst tann størsta avbjóðingin hjá Sam­ taki. Ingeborg Vinther, forkvinna í Før­ oya Arbeiðarafelag nevndi, at land­ ið eigur at traðka til, har tað privata ikki røkkur, og hon helt, at landið tí hev­ur eina skyldu at vera við í eini eind­ur­reisn so ella so. Tað er púra rætt, sum hon sigur, at vit ikki mugu koma í ta støðu, at virki og skip fara at liggja still í longri tíð. Skiftirættarfundur verður fríggj­a­dagin í næstu viku, og fyri ta tíð hend­ir valla nakað. So er bara at vóna, at ein endalig loysn kann finn­ast sum skjótast - og hon verður helst, at virki og skip verða seld hvør sær, tí pol­it­iski boðskapurin er púra greið­ur, at landið fer ikki at keypa. Ein fyribilsloysn kann sjálvandi verða, at onkur fer at leiga virki og skip fyri at reka tað víðari til ein end­a­lig loysn verður funnin. Tað er óiva ein møguleiki, sum bústjórarnir ar­beiða við. Tað er í øllum førum vist, at fleiri góð­ar kreftir mugu arbeiða saman í hes­um máli, til tess at fáa gongd aft­ ur í virki og skip sum skjótast. Ein annar trupulleiki, sum kemur í kjal­ar­vørrinum á kreppuni hjá Fisk­a­virk­ing er, at nógv fólk koma at liva und­ir fá­tækr­a­mark­inum, sum tó ikki er ásett. Ingeborg Vinth­er vísir á, at fólk sum hava ver­ið í fisk­a­virk­ is­skip­an­ini koma nú at fáa eina 30- 40 krón­ur um tím­an frá ALS, og tað kann eing­in liva fyri. Her stendur ein stór uppgáva fyri framm­an hjá pol­it­iska mynd­ug­leik­ a­num. Hetta er helst tann størsta uppgávan hjá Samtaki Í blaðnum fríggjadagin skriv­aðu vit frá Høgna Hoy­ dal, at tað hevur pass­að so væl hjá honum at røkt bæði størv­ini sum fólk­a­tings­ maður og løgtingsmaður síð­ani 15. mars í ár, at tað ikki hev­ur verið neyðugt at sent boð eftir Páll á Reyna­ túgvu, sum er fyrsti var­a­ mað­ur hjá Tjóð­veld­i­num á tingi. Hvat tað so er at »røkja« sítt løg­tingsstarv, tað kunna tað vera ymsar meiningar um, men ein partur er væl­sakt­ans at møta á tingfundi. Av teimum 68 ting­fund­ u­num, sum hava verið frá 15. mars til 1. desember í ár hev­ur Høgni Hoydal verið bur­t­ur­stadd­ur teir seytjan. Tað er eitt fráveruprosent upp á 25 - og í einum mið­ náms­skúla hevði tað verið út­v­ísing. Høgni burtur fjórða hvønn fund FÁA GONGD Á SUM SKJÓTAST 18 mill­ i­ón­ir til Saltsilo Edmund Joensen kjak á síðu 26 Væl­ komin umborð Sonne Smith kjak á síðu 28 Er tað »Álvaratos«, Magnussen?