sunnudagur 18. januar 2004síða 9
‹ fyrra síða allar 36 síður næsta síða ›
Tekstur á síðuni
16
Nr. 12 - 20 januar 2004
Nr. 12 - 20 januar 2004
17
Jakobina Tórstún
Í samband við valstríðið,
kundi eg hugsað mær at
byrja hesa grein við nøkr-
um
brotum
úr
bókini
"Frænir eitur ormurin",
skrivað av Jens Paula
Heinesen, og útkomin fyri
30 árum síðani, í 1973.
Í kapitlinum "Tvílyndið"
lýsir Jens Pauli framburðs-
kreftirnar og afturhalds-
kreftirnar soleiðis:
Bls.385. Endiliga í 1906
brast fyri nevi. Hesar báðar
rørslurnar, ið ganga sum
tveir sjónskir træðrir gjøgn-
um søguveftur okkara og
sum finnast í allari politisk-
ari søgu, komu fyri ein dag.
Sambandsflokkurin
og
sjálvstýrisflokkurin fødd-
ust.Upp í tann fyrra flokkin
tyrptist allir teir gráu menn-
inir av ræðslu fyri tí nýggja,
ið koma skuldi.Upp í hin
flokkin fóru hugsjónar-
menninir at bjarga okkum
burtur úr moralskri ómegd
og armóð.
Hvat kunnu vit gera ?
róptu fólk, vit orka einki,
vit duga einki, vit eiga
einki.Og teir svaraðu: Orka
vit einki, so mugu vit
styrkja okkum, duga vit
einki, mugu vit læra okkum
dugnaskap, eiga vit einki,
mugu vit skapa okkum tað,
ið tørvar. Hava vit ikki
lendingar, vegir og brýr, so
byggja vit tær. Hava vit
ongan føroyskan skúla, so
seta vit hann á stovn. Hava
vit einki kirkjumál, so
skapa vit okkum eitt. Hava
vit ongar sangir at syngja,
so yrkja vit teir. Hava vit
ongar skúlabøkur, so skriva
vit tær. Hava vit eingi
yrkisfeløg, so seta vit tey á
stovn. Og so framvegis, og
so framvegis. Eitt var
monnum
fullkomiliga
greitt: Einki úrslit kom
burtur úr við at sita við
hond í favn og bíða eftir, at
aðrir gjørdu hetta fyri teir.
Tí brettu teir upp um armar
og fóru til verka . Teir offr-
aðu seg, meðan "veruleik-
ans menn" díktu teir undir í
hánarorðum.Tey somu hán-
arorð, vit kenna alt ov væl
frá okkara egnu tíð.Einki er
nýtt undir sólini.Teir gráu
menninir ganga aftur. Sum
bjargamál úr søguni regna
orð teirra niður yvir okkum
í dag.
Ì dag siga veljarakann-
ingar, at Sambandsflokkur-
in fær stóra framgongd.Um
so verður, er tað stórt spell,
og eitt afturstig fyri Føroya
fólk.
Havi lurtað eftir valsend-
ingunum og m.a. hoyrt
Sambansflokkin . Eg má
siga tað, at tómari tos skal
man leita leingi eftir. Helgi
Jacobsen í útvarpinum,
spurdi um hvat fyri støðu
Sambandsflokkurin hevðið
til hetta og hatta.Teir høvdu
onga greiða støðu til nakað
sum helst, burtursæð frá at
eldraøkið skuldi prioriter-
ast, men hvussu tað skuldi
gjaldast, ja tað høvdu teir
heldur onki boð uppá. Og
so var tað hasin hemmiligi
skattareformurin hjá teim-
um. Álvaratos, spæla vit
krógva og blunda? Eru vit
ikki vaksin fólk.Hesin fan-
tastiski
skattareformur,
sum skuldið gera tað, at
fólk betur tímdi at arb-
eiða..Vit skuldu ikki gjalda
meira enn 40% av síðst
tjentu krónu. V.ø.o. tær
høgu lønirnar, sum í dag
gjalda nógvan skatt høvdu
komi til at goldið minni
skatt. Ein fullkomuliga
sosialt órættvís skipan, sum
passar beint niður í lumman
á Fòlkaflokkinum. Guð
náði okkum, um hasir báðir
flokkarnir fara at hálsfevn-
ast, so fáa vit borgarligan
politikk fyri allar pengar-
nar. Hvat meinar Sam-
bandsflokkurin í grundini
við, tá ið hann vil hava okk-
um at arbeiða so nógv
meira? Er tað ikki ivaleysa
nokk, at foreldur við børn-
um arbeiða fulla tíð. Hvat
skulu vit hava børn til, um
vit ongantíð hava tíð til at
verða saman við teimum?
Eitt av teim málum sum
fakfeløgini júst arbeiða fyri
er jú niðursett arbeiðstíð,
og at vit skulu kunna liva
fyri okkara løn. Heilt erligt,
um tað er onkur, sum so ill-
ani vil arbeiða allatíðina,
kundi tað so ikki verið eitt
hugskot, at hesi góvu onkr-
um, sum ongan arbeiðstíma
eigur burturav frá sær -
hvussu hevði tað verið. Vit
kunnu ikki krevja gull og
grønar skógir, og tað skal
onki kosta okkum. At vit
øll gjalda til eldraøkið og
onnur økið yvir skattin er
fínasta slag, og eisini tað
mest rættvísa.Hetta er ein
felags ábyrgd.Har má eg
taka hattin av fyri Høgna
Hoydal, sum í útvarpinum
segði við Sambandsflokk-
in, at hann helt seg arbeiða
ivaleysa nokk, og at hann
ongan áhuga hevði í at
gjalda minni í skatti enn
hann gjørdi í dag.
At fólk ið seta búgv og
sum ikki fáa endarnir at
røkka saman, verða hjálpt á
annan hátt enn við yvirarb-
eiði og hesum skattatosi-
num, er so nakað ann-
að.Har haldi eg at tankin
um
t.d.
íbúðartrygging
(boligsikring), sum Jóanes
Eidesgaard kom inná í
Sjónvarpinum, er nakað ið
arbeiðast
kundi
verið
fyri.Vit eru eftirbátar, tá ið
tað snýr seg um íbúðarpoli-
tikk, og her eiga vit at gera
okkurt munagott framyvir.
At endað aftur til út-
varpssendingina við Sam-
bandsflokkinum.Har
var
einki áræði at hóma nakra-
staðni, so at siga alt kundi
bíða, ongin støðutakan til
nakað, jú vit skuldu verða
stolt av, at vit høvdu tvey
umboð
á
fólkatingi.Eg
meini tað. Henda undir-
brotligheit, sum ongantíð
hevur bygt nakað land upp.
Vilja vit framgongd í
Føroyum, vilja vit sosialt
rættvísið, vilja vit menna
okkum og okkara samfelag,
so skulu vit ikki velja hesar
borgarligu afturhaldskreft-
irnar.
Gøtuparlamentið raðfest-
ir heilsu og sosialmál
hægst, og tí er tað eftir mín-
um tykki upplagt, at Javn-
aðarflokkurin, Tjóðveldis-
flokkurin og Sjálvstýris-
flokkurin, sum hava nakað
tann sama sosialpolitikk í
teirra valskrá, men eisini
hava nógv annað til felags,
koma at samstarva og
stjórna hesum landi í kom-
andi valskeiði.
Gott val.
Við tjóveldiskvøðu
Kjartan Hoydal
Endamál og kós má til í
føroyskum politikki, annars
standa vit okkum ikki í al-
heimssamfelagnum. Hetta
hevur mesta týdning fyri at
gera Føroyar til eitt nútím-
ans samfelag, har eitt vaks-
andi tal av føroyingum vilja
arbeiða og virka.
Veruliga uppgávan hjá
politikarum í Føroyum er at
savna føroyingar um eitt
felags endamál, eina felags
kenslu av hvørja leið vit
skulu halda fyri at fóta okk-
um í heiminum. Til hetta
krevst ein dagsskrá við
broytingum og úrslitum.
Flokkarnir, sum bjóða
seg fram til valið 20. janu-
ar, tykjast vera samdir um
at styrkja tær skipanir, sum
eru týdningarmiklar fyri
persónlig viðurskifti, sosi-
alt trygdarnet, góðar tæn-
astur til tey veiku í samfel-
agnum og góðar møguleik-
ar at leita sær vitan og
kunnleika. Neyvan er held-
ur stór ósemja um at vit
skulu skapa so góðar karm-
ar sum møguligt, so før-
oyskt vinnulív mennist og
fjølbroytist. Yvirhøvur er
semja um, at land okkara
skal bindast saman við góð-
um samskiftis- og sam-
ferðslumøguleikum. Helst
allir flokkar ynskja rættar-
trygd og at Føroyar eru eitt
opið og nútíðar samfelag.
Um veruliga semja er um
hetta, so setir hetta ávís
krøv og aftur kemur kravið
um eitt endamál, um at
stinga út í kortið eina
gongd, so veljarin veit hvar
leiðin gongur. At politiska
lívið ikki bert verður ein
listi við lyftum,uttan kós,
viðhvørt hendan vegin, við-
hvørt handan vegin, við-
hvørt niður, viðhvørt upp.
Sum maðurin segði, um
eingin kós verður sett, so er
góður kjansur, at vit enda
onkra heilt aðrastaðni, enn
vit væntaðu.
Fullveldisleiðin,
sum
varð sett út í kortið í 1998,
er besta dømi enn, í før-
oyskum politikki, um enda-
mál og eina kós, sum røkka
væl út um eitt valskeið.
Undir hesi meginyvirskrift
varð løgd ein ætlan, sum
skuldi føra fram til, at før-
oyingar tóku ábyrgd av ein-
um vaksandi tali av sam-
felagsøkjum, fram móti ein
føroyskum stati við full-
veldi í øllum spurningum.
Tað er greitt at hetta er
ein krevjandi leið. Tað er
lættari at leggja seg aftur á.
Lat danir hava ábyrgdina av
so nógvum sum gjørligt, lat
teir halda áfram at fíggja
partar av almennu fyrisit-
ingini. Hví gera sær ómak
og taka meira upp á seg?
Eg havi tað føstu hugsan,
at vit eru noydd at taka
ábyrgdina, um vit skulu
skipa eitt vælvirkandi før-
oyskt samfelag, sum menn-
ist og veksur og klárar seg í
kappingini við grannalond
okkara. Einki stendur í
stað. Grannalond okkara
mennast og flyta seg.
Standa vit í stað, so gerast
vit eftirbátar.
Fleiri veljarakanningar
hava sýnt, at samsvar er
ikki millum tað støðu, sum
fólk hava til týdningarmikl-
ar samfelagsspurningar og
partapolitiska tilknýtið.
Dømi um hetta er støðan
hjá veljaranum til yvirtøku
av rættarskipan og ákæru-
valdi og løgreglu. Bert
33%, halda at vit als ikki
skulu yvirtaka rættarskip-
anina, og bert 43%, at vit
als ikki skulu yvirtaka
ákæruvald og løgreglu.
Hetta er kanska ikki so
løgið. Hví skuldu donsk
løgregla, danskt ákæruvald
og rættarskipan verið tað
besta fyri Føroyar? Hví
skulu danskir ráðharrar og
danskir
fólkatingsmenn
duga betur at skipa hesi
viðurskifti í Føroyum enn
føroyingar? Eru ákæruvald-
ið og løgreglan so dygdar-
góð, at tey ikki kunnu vera
betur og til lægri kostnað?
Halda vit at eftirlitið, við at
lógir verða hildnar í Føroy-
um, vera fullkomið, so tað
ikki kann batna? Sambært
veljarakanningar
heldur
bert ein minniluti tað.
Vit vita av royndum, at
føroyska umsiting og al-
mennar tænastur eru alt ov
kostnaðarmiklar, tí vit hava
skrivað av danskar skipanir,
sum eru ætlaðar einum
samfelag 100 ferðir fólka-
ríkari enn okkara, og at vit
ikki enn hava megnað at
gera skipanir, sum gera
nyttu burturúr, at vit eru eitt
lítið samfelag.
Summi føra fram, at
saman við Danmark standa
vit sterkari í heiminum.
Hetta er ein grundleggjandi
misskiljing - tað er beint
øvugt. Bert tá vit sjálvi
leita, kanna, meta og finna
fram til okkara egnu støðu
til broytingarnar í heimi-
num vinna vit fram. Eru vit
bert ein hali hjá Danmark,
innan teir karmar, sum
Danmark og ES semjast
um, so er deyðin í durinum;
vit sleppa ikki undan at
taka ábyrgd.
Hugurin at taka ábyrgd
viknar sum misálitið á pol-
itisku skipanini veksur. Tað
er so ógvuliga lætt, at detta
niður í "gamla" politikkin
við persónsklandri og ill-
gruna um at alt er politiskur
rossahandil. Hvørja ferð
tað frættist um klandur og
rossahandlar, undirbygdar
ákærur vera reistar móti
leiðandi politikarum og
ikki afturvístar, so kvinkar
álitið hjá veljarunum niður-
eftir og viljin at taka ábyrgd
samsvarandi. Tað er tungt
og drúgt at uppbyggja álit á
politisku skipanina, men
løtuverk at bróta niður. Eitt
álop á fjølmiðlafrælsi dreg-
ur niður, eitt fiskiloyvi til
ein politiskan felaga í óðum
verki upp undir eitt val ger
tað sama, valevni, sum fyrr
hava kostað samfelagnum
arbeiðspláss og 10 tals
milliónir í almennum veð-
haldum og eisini tá politik-
arar siga, ja vit eru fult fyri
hasum, men ikki akkurát
nú, vit mugu bíða til líkind-
ini eru øðrvísi og betri.
Eitt krav um, at tey val-
evni, sum bjóða seg fram,
eru fús at átaka sær vaks-
andi ábyrgd av og í øllum
viðurskiftum og at finna
føroyskir
loysnir,
sum
hóska til føroysk viður-
skifti, átti at vera grund-
leggjandi tónin í øllum val-
stríðnum. Tað krevur meira
av tí einstaka politikara-
num, men má vera megin-
kravið, um Føroyar skulu
ganga framá í øllum lutum.
Farvæl fullveldi - farvæl ábyrgd
Nakrar hugleiðingar í samband við valið 2004
VIÐMERKINGAR
Amt ella loysing
Virgar T. Dalsgaard
Í skjótt seks ár hava harra
Arnfinnur Kallsberg og
serliga harra Høgni Hoydal
mishandlað okkara neyðars
land við teirra stupida og
infantila møsni um pseudo-
problem, sosum danska
kúging, fyri ikki at tosa um
teirra
monomanu
og
paranoidu grammofonplátu
um fullveldið, sum hevur
skullað burturleitt áhugan
hjá veljarunum frá sociala
gerandisdegnum, verulig-
um seriøsum politikki og
landsstýrisins politiska
hjálparloysi. Tað er jú klas-
siskt høvuðkamba-mynstur
hjá evnasmáum politikar-
um at brúka chauvinismu
sum kyniska flýggjan frá
veruleikanum, altso sum
eskapismu!
Henda
parantesin
í
føroyskari søgu hevur verið
ein sjáldsama óverdugur og
skammiligur harmaleikur,
har menn hava skift øll
rationell argument út við
innantómar klichéir og
primitiv rakstrarróp, næst-
an sum við fólkaatkvøðuna
í 1946. Menn hava ferðast
sum viljaleysar rukkur til
Reykjavíkar, Liechtenstein-
ar, Michigans, Onglands
etc. og fregnast um pseudo-
spurningar, soleiðis at nógv
hildu landspolitikararnar
vera í ferð við at seta upp
ein absurdan franskan sjón-
leik um tað totala mein-
ingsloysi í tilveruni! Ì
staðin fyri at ræsonnera um
seriøsan politikk endurtóku
landsgongumenn
sum
monotont messandi munk-
ar sínar banalu flosklar um
”fullveldi”, ”evsta vald”,
”frælsar Føroyar”, ”dansk-
an yvirgang”, ”sjálvber-
andi búskap” og nú er allar-
seinasta klichéin frá repu-
blikansku urguni ”loko-
motiv” – tonkjararnir í tjóð-
veldisflokkinum sammeta
seg nú í ramasta álvara við
eitt lokomotiv – hetta man
vera ein sprellimans-effekt,
tí hetta er so naiv metafora,
at hon kann bara vera pro-
ducerað í London!
Men í einum landi, sum
ikki hevur nakað jarn-
breytastrekki, kundi tað
akkurát líkst teimum eiða-
søru tjóðveldismonnunum
at farið og investerað í eitt
risastórt lokomotiv, sum so
kundi staðið í stað og
grópað seg niður í rununa,
tí eingin tjóðveldisheili
hevði hugsað um, at eitt
lokomotiv er púra óbrúki-
ligt, har eingin jarnbreyt er.
Tjóðveldisflokkurin hevur
ongantíð forstaðið, at tað er
neyðugt at hava el-veiting,
áðrenn man keypir sær eina
kókiplátu!
Vit hava havt næstan
sjey undanfarin feit ár, har
landsstýrisgongurnar bara
hava spælt sær í politiska
grulvigarðinum við full-
veldi og grundlóg, og nú
koma tey sjey raku árini,
har als einki er gjørt fyri at
konsolidera seg og fyri-
reika seg til nógv verri
tíðir! Fólk eru væl greið
yvir, at nú er veitslan við at
vera liðug og beiski ger-
andisdagurin meldar seg
við hørðum krøvum.
Tær innantómu
Høgnesisku
klichéirnar
Grammofonplátan
við
Hoydals-klichéum er nú so
slitin og bótin í fullveldis-
súpanini er nú so sundur-
kókað, at soðið er sjálvt hjá
fanatiskum
tjóðveldis-
fusentastum ov tunt at fáa
nakra mettu av! Fólk eru
eisini troytt av rakstrar-
rópum og vilja nú heldur
tosa um veruligan politikk,
og hvussu samfelagið skal
bjargast, nú likviditeturin
er heilt í botni, og teir góðu
konjunkturarnir eru av.
Medicinmaðurin,
sum
tryggjaði Høgna eftir sein-
asta val úr eini politiskari
offside støðu hevur verið
Føroyum ein dýrur kleppur
og næstan ført samfelagið
eina øld aftur í tíðina!
Aldri áður í føroyskari
søgu hava vit fíggjarliga
havt slíkan undanvind, so
hollar konjunkturar og so
góðar
møguleikar
við
astronomiskt høgum fiska-
prísum, men kortini hevur
tað eydnast hesum óhegn-
iga og stak klombruta
landsstýri at søpla burtur
allar okkara søguligu tjans-
ir, tí teir sum ábyrgdarleysir
óvitar hava brúkt sína
spinklu orku, men ómeta-
ligan pening uppá propa-
gandu í bókum, faldarum
og enntá filmi um seg
sjálvar og tað vitleysa full-
veldisprojektið í staðin fyri
at útbyggja eitt fjøllbroytt,
fleksibult vínnulív, tryggja
socialu vælferðina og
viðlíkahalda vanrøktaðar
bygningar, skip ella onnur
forsømd
framleiðsluam-
boð. Eisini hava landsins
stjórnarmenn í hesum seks
áraskeiði etið upp hálva-
aðru milliard, sum vit
fingu sum beinleiðis for-
ering frá dønum í sambandi
við sonevndu bankakrepp-
una.
Harumframt hevur tað
eydnast hesum politiska
grulvigarði at gera okkum
internationalt fyri skomm-
um og forpestað okkum
álitisviðurskiftini við Dan-
mark, sum javnaðarflokk-
urin og sambandsflokkurin
við seigum og systemat-
iskum arbeiði høvdu fingið
bygt uppaftur, síðani ta fa-
talu fólkaatkvøðuna í 1946,
har viðurskiftini við Dan-
mark vóru, um møguligt
skitnari og meira betendað
enn í dag!
Tað er bæði álvarsamt og
syndarligt, tá ið ein polit-
iskur óviti, ein amatørur
uttan
nakrar
politiskar
royndir og við sera lítlari
vitan fær litið nógva makt
upp í hendi og sleppur at
mishandla eitt heilt sam-
felag. Høgni Hoydal og teir
charlatanar, hann hevur
havt afturat sær, hava
verið ein verulig katastrofa
fyri føroyska samfelagið!
Ein fantastur úr hesi
kliku,
harra
Hermann
Oskarsson
vildi
fyri
stuttum lata alla føroyska
vinnu fara fyri bakka, um
henni tørvaði studning.
Hetta er grovt ábyrgdar-
loysi og komisk ultra-
liberalisma frá fyrrverandi
salonkommunisti,
sum
hevði Albaniu sum fyri-
dømi í sínari tíð. Eitt før-
oyskt vinnulív heilt uttan
subsidiir er heilaspuni og
utopi. Uppskotið hjá Her-
manni er rein teori og heilt
uttan jørðforbindilsi – tað
minnir um tann kirurgin,
sum ger eina sera tekniskt
eleganta og perfekta opera-
tión, sum bert hevur tað
brek, at sjúklingurin doyr!
Hetta eru óvitarnir, sum eru
ráðgevarar hjá Høgnaklik-
uni.
Tá ið Høgni Hoydal,
eftir at hann var vorðin
varaløgmaður,
skuldi
leggja fram sín politikk og
sínar tankar fyri útisetum í
1999 í Keypmannahavn,
kundi hann einki annað
vísa á, enn at hann meinti,
at føroyingar skuldu liva av
IT-virksemi og computara-
ídnaði. Tá fóru fleiri av
áhoyrarunum at flenna, og
minni enn hálvtannað ár
seinni lá allur IT-ídnaðurin
nærmast í skeljasori, bæði í
USA og í øllum norður-
Europa. Men hetta var bert
lítið dømi um, hvussu totalt
ábyrgdarleyst og óumhugs-
að alt projektið hjá hesum
manni var. Hetta var dømi
um, at maðurin eins og
fantastarnir í Framafelags-
skapinum í sjeytiárunum
livdi í púra leysari luft í eini
kuvøsu av sápubløðrum og
næstan helt seg kunna fáa
føroyingar at spáka á
sjónum ella hála seg sjálvar
upp við eygnabrýrnum.
Hvussu mettu útisetar
um fullveldið?
Eftir fundin í Føroyahúsin-
um var forvitnisligt at
hoyra, hvat fólk longu tá
hildu um fullveldisplátuna
og klichéirnar, sum Høgni
Hoydal júkaði uppaftur og
uppaftur í saman.
Ein suðuroyingur helt
fyri, at hann helt Høgna
vera
samvitskuleysan
”gamblara”, og sjálvur
helt sunnanmaðurin seg
aldri hava verið meira
ivaleysan í sambands-
stevnuni enn júst hetta
kvøldið.
Ein annar suðuroyingur:
Hetta eru bara ynskir og
trúgv – her eru eingi
fakta og eingin vitan!
Ein vágamaður: Hetta
var sum at hoyra um
nýggju klæðir keisarans!
Ein havnarmaður helt
fyri, at Hoydal virkaði
sum ein skralltómur og
bíligur demagogur.
Ein annar havnarmaður:
Hetta er hættisligt spæl
við vælferðini hjá van-
ligum fólki.
Ein kona úr Eysturoynn:
Hetta er ein bíligur
populistur.
Ein maður úr Sandoynni:
Man hann sjálvur trúgva
uppá tað, sum hann
sigur?
Ein kona úr Vestmanna:
Hetta er so órealistiskt,
at
tað
virkar
heilt
religiøst!
Ein maður úr Klakksvík:
Tað manglaði bara, at
hann segði seg kunna
ganga á vatninum.
Tað kann nú sum fyrr
sannast, at nationalisma er
lívsfarlig – hon førir altíð
til ábyrgdarloysi og fjalan
av veruleikanum og hartil
næstan altíð til fascismu.
Nationalistar eru aldri førir
fyri at loysa nøkur praktisk
politisk mál.
Søgan vísir okkum eisini
týðuliga, at tey allarstørstu
framlop, sum verið hava í
føroyskari politiskari søgu,
altíð hava verið, meðan
javnaðarflokkurin og sam-
bandsflokkurin hava sitið í
landsstýri saman! Tì mugu
vit vóna, at gamla gøtan,
sum vit minnast, har teir
báðir fyrrnevndu flokkar og
gamli sjálvsstýrisflokkurin
samarbeiddu, kemur at
endurtaka seg, soleiðis at
vit fáa teir tríggjar heima-
stýrisflokkarnar aftur til
ræði.
Føroyska
samfelagið
hevur
fingið
nógvar
mangulsjúkur undir hesum
stýri, tí treingir landið til
eina sanering við sterkum
C-vitaminum!
Absurdi sjónleikurin í politiska grulvigarðinum í Tinganesi
Thorbjørn Brochs
Síðani eg flutti til Føroyar
summarið
1984,
hevur
nógv verið tosað um sam-
band ella loysing. Men tað
var helst upp til hvørt løg-
tingsval, og aftaná skuldu
heilt onnur mál avgera,
hvussu eitt nýtt landsstýri
skuldi setast samans.
So komið árið 1998. Men
minnist til, at fyrst kom
1992, sum gjørdi tað møgu-
ligt at síggja, hvussu Føroy-
ar eru eitt spælipláss, har
danski
handilsheimurin
kann selja stórar íløguætl-
anir uppá kreditt, tó uttan at
seta nakað í vága. Og
grundin er, at Føroyar
hvørki eru Føroyar ella
Danmark. Ella – rættari
sagt – Føroyar eru Føroyar,
tá ið tað tænir donsk áhuga-
mál, og Danmark – ella
hvørki – tá ið tað tænir
danska
handilsheimsins
áhugamálum.
Føroyar læna heimastýrið
frá Danmark, men Dan-
mark eigur tað, sama hvat
løgtingsmenn sjálvir siga
ella billa sær inn.
Nú siga fjølmiðlarnir, at
føroyingurin heldur tað tek-
ur ov langa tíð at greiða
sjálvstýrisspurningin, og tí
vil hann hava onnur mál á
borðið, fyri at hvíla høvdið.
Kanska passar tað, men so
hevur Palliba Joensen ikki
nýtt høvdið til at hugsa við.
Sjálvstýrisspurningurin er
tann mest avgerandi spurn-
ingurin at fáa svar uppá, og
aftaná valið 1998 vildi
meirilutin av føroyingum
taka loysing yvir 15-20 ár.
So ber ikki til at missa mót-
ið aftaná fimm ár, uttan so
at fólk veruliga vilja leggja
seg undir Danmark. Helst
er hetta støðan og tá er ein-
asta nýtiliga loysnin at ger-
ast eitt danskt amt við øll-
um teimum rættindum tað
hevur við sær.
Í verandi støðu eiga vit
ikki egnan avgerðarrætt,
men mugu tó taka alla
ábyrgd, sum Christiansborg
áleggur
okkum.
Sum
danskt amt høvdu vit átt ta
trygd, at Danmark hevði
ábyrgd av føroyska samfel-
agnum. Eg veit væl, at
flestir føroyingar vísa eitt
sovorðið uppskot frá sær, tí
teir eru so vanir at hugsa
um Føroyar sum eitt egið
land við egnari mentan.
Men mentanin er ikki í
vanda. Poul Nyrup Ras-
mussen góðkendi føroyskt
sum eitt danskt minniluta-
mál, og tað er galdandi frá
fyrsta degi vit fara inn í tað
nýggja tíðarskeiðið, eins og
tað er galdandi í dag.
Sjálvur havi eg altíð
ynskt, at føroyingar skuldu
taka eina greiða støðu fyri
loysing. Men nú tað er so
sjónligt, at Palliba hevur
mist mótið, er eingin grund
er til framhaldandi at spæla
við eldin. Hann ið heldur, at
Christiansborg vil okkara
besta, hann er blindur. Vit
eru ein handilsvøra. Vit eru
ein fyritøka. Christiansborg
leggur ikki í at keypa okk-
um tann dagin einki virði er
eftir í landinum.
C
M
Y
K
17
16