mánadagur 4. apríl 2011síða 14

Mánadagur 4. apríl 2011 · Nr. 40 14 Sosialurin Annika Olsen Landsstýriskvinna í innlendismálum Kjak Norðlýsið ber ósakligan tíðindaflutning Sagt verður, at tað er ikki hvørt orð, man skal svara til, ella hvørt gildi, man skal fara til. Norðlýsið hevur nú í fleiri oddagreinum lagt per­sónliga eftir mær sum lands­stýriskvinnu. Man kem­ur til eitt markamót har tað ikki ber til longur at lata hesar ósakligu, ógrund­aðu og subjektivu at­finn­ingarnar standa ósvar­aðar. Atfinningarnar skyld­ast helst, at undirritaða tók lógaruppskotið um tunn­il til Viðareiðis aftur í Løg­ting­inum, og tað skal lands­stýris­kvinnan fáa aft­ ur­lønt. Tað minsta man kann krevja av Norð­lýs­in­ um er, at tað verður fylgt við, hvat hendir á politiska leik­vøll­in­um, áðrenn man skjýtur í eyst og vest og kem­ur við ógrundaðum at­ finn­ingum, sum meiri líkj­ ast persónligum álopum. Mill­um annað skrivar Norð­ lýsið um dagarnar, at tey í fleiri umførum hava fýlst á landsstýriskvinnuna fyri hennara manglandi poli­ tikk og avrik á orku-og um­ hvørvisøkinum, Agenda 21, á rættartrygdarøkinum, út­ lendingaøkinum og komm­ unu­økinum. Um Norðlýsið hevði fylgt við tí, sum varð komið burturúr á hesum økjum, so høvdu tey m.a. kunna skrivað um, at hetta er komið av skafti: Orku-og umhvørvisøkið: • Breiða semju um veður­ lagspolitikk Føroya, har Føroyar skulu skerja út­ látið við 20% í 2020 í mun til út­látið í 2005. Før­oyar eru nú við í eini til­gongd til eina komandi løg­ frøðiliga bind­andi avtalu á økinum. • Kunngerð um ozonoyð­ andi evni er sett í gildi, sum m.a. setur bann fyri inn­flutning og nýtslu av ozon­oyðandi evnum í køli­skip­an­um v.m. • Kunngerð um upplýsingar um brennievni er sett í gildi, sum ásetur krav um upp­lýsingar um inn­ flutning og nýtslu av brennievni, sterk­um vakst­rarhúsgassi og ozon­ oyð­andi evnum, so betur hag­tøl kunnu fáast til vega • Byggilóggáva er løgd fyri Løgtingið sum m.a. fer at seta krøv til bjálving, sum skal minka um olju­ nýtsluna í allari bygging í Føroyum. Umframt at tryggja muna­betri góðsku fer hetta at minka um út­ látið av vakst­rar­hús­gassi (Leggjast kann aftur­at, at hendan byggi­lógin hevur verið ávegis í 20 ár) • Spillivatnskungerð er sett í gildi til tess at minka um dálkingarvandan av kloak­vatni/spillivatni í vøtnum, áum og firðum. Kunngerðin tryggjar okk­ um, at vit í 2015 fáa reinar ári og løkir. • Bunnkringskunngerð er sett í gildi, har krøv verða sett í samband við bunkring, sum harvið mink­ar um vandan fyri oljudálkingum. • Lógin um havumhvørvið er løgd fyri Løgtingið, har krøv verða sett til frá­boð­an­ar­skylduna í.s.v. oljudálkingar á sjó­num og bøturnar fyri olju­ dálkingar verða herd­ar munandi. • Farið er undir arbeiðið at útnevna Ramsarøkir í Før­oyum, sum tryggjar øki, har sjófulgur heldur til. Før­oyar tóku undir við Ramsar­sáttmálanum í 1975, men tí­verri er onki Ramsarøki út­nevnt enn. Havandi í huga, at vit eru ein tjóð, sum hevur livað av sjófulgi, er tað í evstu løtu, at stig verða tikin til tess at verja sjófuglin. • Agenda 21 skrivstovan verð­ur á hvørjum ári stuðl­ að við 500 tús kr til tess, at kommunurnar kunnu fáa eina hallgóða ráðgeving á umhvørvisøkinum. • Arbeitt verður í løt­uni við nýggjari náttúru­frið­ ingarlóg, har umframt æstetiskum vakurleika í náttúruni verð­ur tik­ið atlit at veruligari náttúru­ vernd. Lógin er klár at leggja fyri Tingið á Òlav­ søku. Rættartrygdarøkið: • Nýggj verjumálslóg er sett í gildi, sum tryggjar fólk við menningartarni eina betri rættartrygd, held­ur enn ta gomlu mannminkandi lógina. • Revsilógin er dagførd við heili 52 broytingum. Herímillum er revsi­ramm­ an herd fyri kynsligan ágang móti børnum, rús­ evnis­smugling, grov­an harð­skap v.m. Áðrenn hesa dagføring var megin­ parturin av revsilógini elli­gamlar lógir frá 19304. • Revsilógin er yvirtikin sum føroyskt sermál. • Nýtt revsirættarráð er sett á stovn, sum skal ráð­ geva og vegleiða á revsi­ rættarligum spurn­ing­um. • Nýggj DNA lóg er sett í gildi fyri Føroyar, sum gevur løgregluni munandi betri møguleikar at kanna og uppklára brotsgerðir, har brotsmaðurin hevur latið lívfrøðiligt spor eftir seg. Talan kann eitt nú verða um siðamisbrot, neyðtøkur v.m. • Broyting i rættargangs­ lógini, ið heimildar løg­ regl­uni at vera við í SSP samstarvinum, sum er eitt samstarv millum sosialar myndugleikar, skúlan og løgregluna til tess at fyribyrgja harðskap millum ung. • Broyting í rættargangs­ lógini um hvørji likams­ inntriv eitt nú løgreglan kann fremja í samband við eitt nú rúsevnissmugling. Hetta er rættartrygd bæði hjá borgarunum og hjá myndugleikunum. • Lóg um “Retshjælp til indgivelse og før­else af klagesager for inter­ nationale klage­orgnar i henhold til menneske­ rettig­hedskonventioner” • Kunngerð um atkomu­ viðurskifti fyri fólk, ið bera brek er sett í gildi (Hendan kungerðin hevur verið ávegis í 20 ár) • Lóg um brúkaravernd i.s.v. keyp og sølu av fastari ogn er løgd fyri Løgtingið. Lógin tryggjar rættindi hjá borgarum í.s.v. sethúsakeyp. • Àlit er skrivað um harð­ skap í parlagi, sum inn­ lendismálaráðið hevur luttikið í. Útlendingaøkið • Felagsyvirlýsing er und­ ir­skrivað við dansk­ar myndugleikar um yvir­ tøku av útlend­inga­øk­in­ um og marknaðar­eftir­ litinum. Yvirtøkan verð­ur løgd fyri Løgtingið eftir at greiða er komin á leik­ lutin í mun til Schengen­ samstarvið. Hetta verð­ur í løtuni greitt í Bruss­el. Vænt­andi er yvir­tøkan klár at leggja fyri Løg­ tingið í komandi ting­setu, ið byrjar á Ólav­søku. • Lóg um broyting í lóg um undirtøku Danmarkar við Schensáttmálanum. Hendan lógin snýr seg um eina dagførda Schengen­ upp­lýsingarskipan, har viðkomandi myndug­ leik­ar kunnu leggja inn frágreiðingar um per­ són­ar og lutir, sum eru undir illgruna. Hetta hev­ur týdning í mun til marknaðareftirlitið, fyri løgreglu og tolleftirlitið, fyri fyrisiting av út­lend­ ingalógini og fyri bar­ daganum móti terrorismu. Hendan lógin er beinleiðis tengt at yvirtøkuni av útlendingamálum • Nýggj útlendinga­kunn­ gerð er sett í gildi • Ùtlendingapolitikkur/ integratiónspolitikkur er orðaður og farið verður undir at implementerað tey 5 átøkini, sm álitið leggur upp til. Soleiðis kundi eg hildið áfram, men eg havi avmarkað meg til tey øki, sum Norðlýsið finnist at, at onki er hent. Tað hevur gingið striltið við kommunumálinum, men loksins sær tað út til, at ein loysn er í eygsjón og lógin um kommunusamanlegging verður send til hoyringar fyrsta dagin. Hetta málið skal loysast eins og loysn er funnin á Leirvíkarvegnum og nú vónandi eisini við Skála­fjarðartunnlinum. Jógvan Sundstein Tilfeingis­gjald og landsbanka­ stjórin Sat og lurtaði eftir út­ varpstíðindunum nú í kvøld og hoyrdi millum ann­að landsbankastjóran koma við ráðum og til­ mælum til politikarar um búskaparligu støðuna. Ráðini vóru hesi: “Eitt tilfeingisgjald á fiski­vinn­ una er gagnligasta átak, sum føroyskir politikarar kunnu fremja, fyri at fáa vøkstur í føroyska búskapin og halda vælferðini á sama stigi sum í dag”. Samstundis havi eg á portalinum lisið eina út­ søgn frá einum av Føroya raskastu monnum innan fiskivinnuna, Mortani Jo­ hannesen.(hjá Andriasi). Hann tosar út frá síni livs­ erfaring, og ikki haldi eg, at hann gleðir seg seg til at uppliva, at tilfeingisgjald skal leggjast á hansara dag­ liga vinnuliga virksemi. Nú eri eg ein av teimum sum ynskja, at vøkstur kemur í føroyska búskapin, og eisini ynski eg vælferðina hildna við líka. Hin vegin veit eg eisini, at vinnuligt virksemi er grundarlagið undir skapanini av øllum vælstandi, herundir eis­ ini vøkstrinum av væl­ standinum. Vælstand­urin er so aftur grundarlagið undir vælferðini. Definitiónin av vinnu­ ligum virksemi er breið, men ein fundamentalur partur av hesum er fram­ leiðsluvinnan og virðis­ øking av vørum. Eg eri kanska, sum tíðin er liðin komin eitt sindur burtur frá van­liga dagliga strevinum og teim avgerðum, sum áður skuldu takast, men eg royni kortini at fylgja við, og havi framvegis eitt sindur við vinnulív at gera. Tí gleðir tað meg at hoyra, at eitt slíkt gandatiltak sum tilfeingisgjald, skal kunna bjarga føroyska bú­ skapinum, so bæði vøkstur, landskassahall og vælferðin øll, njóta gott av hesum. Tí fari eg at biðja Sigurd Poulsen, landsbankastjóra, at útgreina, hvussuleiðis hetta gjaldið, sum er ein kostnaður fyri vinnuna, ger, at hon fær betri um­ støður, og harvið økir virðiskapanina í landinum. Eg skal viðganga, at eg havi mín iva um tiltakið, tí meirkostnaður minkar vanliga um kappingarføri. Men um eg fái eina fullgóða frágreiðing kann tað verða, at eg eisini taki undir við skipanini.