mikudagur 13. apríl 2011síða 2

Mikudagur 13. apríl 2011 · Nr. 44 mikudagsblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Um dagarnar kom fram, at ætl­an­in er broyta und­ ir­vís­ing­ina í donsk­um í mið­náms­skúl­um so­leið­is, at lær­u­grein­in ikki long­ur verð­ur ein kravd lær­u­grein. Or­søk­in er, at hægri dansk­ ir lær­u­stovn­ar ikki long­ur hava sum krav, at før­oyingar skulu hava danskt á a-stigi frá miðnámsskúla. Tá tað snýr seg um tað, sum danskt er í Føroyum, so hava vit tað við at fara í baklás. Í øllum føri vilja summi okkara fara aftur til jólafundin í 1888, tá Jóannes Bóndi læs yrkingina »Nú er tann stundin«, har hann yrkti um móðurmálið, sum hevði tað so ringt og leið undir donskum máli: »Hoyr, latum okkum tó mót útlendskum ganga, tað sláa undir vanga; útnyrðingur skal tað av landinum føra – sum sápubløðru!« Men støðan er so nógv øðr­ vísi í dag. Tað er ikki danskt­ und­ir­vís­ing­in í skúla­num, sum hótt­ir okk­um mál­ið. Tvørt­ur­í­móti hev­ur danskt­ und­ir­ví­sing­in pos­i­tivt og kon­struk­tivt ár­in á før­oyska mál­ið, og danskt er, um vit vilja tað ella ikki, brúgv­in til lærdu skúl­ar­nar, sum enn eru og fram­veg­is vera fyrst og fremst í Dan­mark. Sjálvsagt skulu vit hava dygga und­ir­vís­ing í ensk­um, men enskt skal ikki taka yv­ ir, tí vit ikki vilja læra danskt. Og at tosa um at læra nak­að so ó­í­tøk­i­ligt, sum norð­ur­ lendskt í stað­in fyri danskt er í besta lagi heim­føð­is­lig und­ an­førsla. Sjálv­andi skulu vit læra danskt væl og virð­i­liga. Hini norð­ur­lendsku mál­ini kunnu vit so taka haganífrá. Tað eru skilagóðir tónar sum eru at hoyra av pol­it­iska víg­vølli­num í løt­ uni. Mán­a­dagin vátt­aði Høgni Hoy­ dal, at Tjóð­veldi hev­ur fund­ast við rest­ina av sam­gong­uni um at fáa nøk­ur týdn­ing­ar­mik­il mál framd, held­ur enn at sleppa land­i­num út í stjórn­ar­loysi. Høgni Hoydal sigur, at Tjóð­veldi vil royna at gera nakr­ar lang­tíð­ar­ semj­ur mill­um pol­it­isk­ar flokk­ar, sum skulu kunna halda – eis­ini aft­ an á eitt løg­tings­val. Hetta skulu vera av­tal­ur, sum verða gjørd­ar so bind­andi, at flokk­ar­nir mugu siga tær upp við ser­lig­ari upp­sagn­ar­ freist, um tey broyta hugsan. Hó­ast slík­ar av­tal­ur – ella for­lík, sum tað verð­ur kall­að eitt nú í Dan­ mark – eru púra van­lig­ar í øðr­um lond­um, so er hetta nak­að heilt nýtt í før­oysk­um pol­i­tikki. Hetta boð­ ar frá góð­um, tí um okk­ara kosnu menn og kvinn­ur klára at broyta ar­ beiðs­la­g­ið á henda hátt, so er nógv vunn­ið. Vit hava sæð so nógvar semjur og so nógv sam­gong­u­skjøl, sum ikki eru verd tað papp­ír, tey eru skriv­að á. Vit kunnu bara taka øll val­lyft­ini und­an sein­asta løg­tings­vali – tey eru so langt frá dags­ins pol­it­iska veru­leika, at vit í ver­u­leik­a­num ikki eiga at taka hesi fólk­ini fyri fult. Sjálvt um tað bara skuldi mangl­ að, so er tað djarvt at Tjóð­veld­i­num at melda so­leið­is út. Tað er sera skil­ a­gott og tek­in um gott pol­it­iskt tev, at ein flokk­ur sum Tjóð­veldi kann lyfta seg upp um van­liga smá­lig­ heits­pol­i­tikk­in, sum bara gong­ur út upp á hjá ein­um and­støð­u­flokki at fella tað til eina og hvørja tíð sit­ andi stjórn. Tað tyk­ist ikki vera ætl­ an­in hjá Tjóðveldinum. Har­afturat kann veljarin við slík­um lang­tíð­ar­semj­um síggja, hvørja pol­it­iska leið hann skal velja, og hvat tað merk­ir, um hann vel­ur hend­an ella hand­an flokk­in. Tos­að hev­ur ver­ið um blokk­pol­i­tikk, hetta hev­ur nak­að við tað at gera. Tí verða kom­andi dag­ar­nir sera týdn­ing­ar­ mikl­ir fyri pol­it­isku fram­tíð­ina. Og tað er ikki tí, at tað av tilvild er ein sam­bandsmað­ur sum er løgmaður, ella tí at Javn­að­ar­flokk­ur­in er í sam­gongu. Men tí, at tað sær út til, at vit nú fara at síggja nøk­ur pol­it­ isk av­rik, sum fleiri flokk­ar í fel­ag kunnu standa sam­an um, og sum tí fleiri fólk kunnu kenna sín ognarlut í. Tað er tað, sum hevur manglað í før­oysk­um pol­i­tikki – altíð! Um hetta verður loysnin, so hev­ ur hetta nógv størri týdn­ing, enn at loysa stjórn­ar­skip­an­ar­ligu træt­ una, sum hev­ur hild­ið før­oysk­um pol­i­tikki niðri í mór­uni í fleiri enn hundr­að ár. Tað boðar frá góðum, at flokkar gera bindandi avtalur Tað er bara ein heimasíða í Føroyum, sum ikki hevur loyvi at hava lýsingar. Tað er heimasíðan hjá Kringvarpi Føroya. Politikararnir høvdu eftir øllum at døma so ringa samvitsku av, at Kring­ varpið nýtir lógar­kravdar almennar pengar at kappast ímóti privatu miðlunum, at tá møguleikin var eisini at lýsa á internetinum, so slapp Kringvarpið ikki tað. Men tað hevur kortini ikki so nógv upp á seg. Meðan Sjónvarp Føroya og Útvarp Føroya í sínari tíð lýstu størv leys í bløðnum, eins og flestu aðrir almennir stovnar, so lýsir Kringvarp Føroya síni leysu størv – einans – á einastu heimasíðu í landinum, sum ikki hevur lov at hava lýsingar. Men tað ger jú einki, tí einki hendir kortini. Man hetta so vera ein byrjan upp á at útvega Kringvaprinum internetlýsingar? – og tá tað hevur gingið eina tíð, so tora politikararnir einki at gera kortini. Enn hava vit ikki sæð eitt landsstýrisfólk í mentamálum, sum er ført fyri at skapa Kringvarpinum sømulig kor, so tey sleppa undan kreativum loysnum til tess at útvega stovninum pengar. Vit skulu hava eitt gott alment kringvarp. Men tað fáa vit bara við at gjalda tað, sum tað kostar, og tað er uppgávan hjá politikarum. Alt annað er at blæsa og hava mjøl í munninum. Kreativt ella ólóg­ ligt Kringvarp? Blíðkar fyri hugaðum fólkum Í blaðnum í dag sigur Petur Eli­as Petersen, ÍSF forseti, at tað ikki er beinleiðis ó­sam­svar í tí, at HB lýsir við ølbryggjarínum Okk­ara á sín­ um búnum hjá Voda­fone-­lið­num. Altso harra forseti... Tað er ÍSF, sum hevur fingið sær hatta bæriliga stevnumið, ikki at eggja ung­um at drekka, og at úr­mæl­ing­ ar í bestu deild­u­num skulu vera góð­ar fyr­i­mynd­ir. Hvussu kann sjálv­ur ÍSF for­set­in vera so fanta­ si­ley­s­ur? Nið­ur­støð­an má so bara vera, at með­an fransk-hot­dog-bri­gad­an hjá ÍSF berjist í­móti pyls­um og feit­um chipsi í ítrótt­ar­hall­ um, so heldur hægsta ítrótt­ ar­leiðsla lands­ins tað vera í fínasta ord­an at lýsa við rúsdrekka á fót­bólt­s­vøllum. Her lekur illa mill­um te­ ori og praks­is hjá ÍSF. Hetta virk­ar for býtt. Vil ÍSF hava fólk at taka undir við has­ um frá­líka heilsu­til­tak­i­num, so ger­ið tað heil­hjart­að – ella latið vera! Sjálvandi skulu vit læra danskt Try­gd­ ar­grunn­ ur endur­ skoðast Georg hansen kjak á síðu 13 SEV – skynsemi sigrari Hans Dávid Dam kjak á síðu 12 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Øl er øl harra ÍSF forseti...