fríggjadagur 15. apríl 2011síða 60

nr. 45 · 15. apríl 2011 24 VIKUSKIFTI Í 80 ár eru kvinnurnar støðugt fækkaðar í Føroyum samanborið við menninar, og í dag eru tær 2.000 færri enn menninir. Henda gongd má vendast, sigur Kristianna Winther Poulsen, forkvinna í Javnstøðunevndini, sum heldur, at samfelagið má gerast rúmligari við fleiri vinnumøguleikum og betri bústaðarmøguleikum. Ein gongd leið kundi verið at lagt dent á ullarvirking og sniðgeving. Hugsast má stórt og øðrvísi, heldur hon, og vit kunnu eitt nú bjóða útlendskum kvinnum eksklusiva útbúgving í tílíkum førleikum Kvinnurnar mugu fáast at støðast í Føroyum javnstøða Uni Arge ua@sosialurin.fo   Javnstøðunevndin hevur aftur latið úr hondum eina ársfrágreiðing, og eins og væntast kundi, fær nevndin ikki enn staðfest, at komið er á mál í javnstøðumálum. Eitt nú mátti Javnstøðu­nevndin í 2010 draga ein almennan ar­beiðs­gevara í rættin vegna ein pápa, sum ikki fekk løn, meðan hann var í barsilsfarloyvi. Rætturin gjørdi greitt, at arbeiðsgevarin hevði brotið javnstøðu­lógina. Javnstøðunevndin staðfestir, at dómurin kom óvart á tey mongu, sum høvdu spátt, at hetta málið fór nevndin at tapa, men spádómarnir vóru skeivir, og við dóminum eru umstøðurnar hjá monn­ um í barsilsfarloyvi vorðnar munandi betri. »Soleiðis ber til at førka vana­ bundnar samfelagsskipanir, so tær gerast rúmligari fyri bæði kynini,« skrivar forkvinnan í Javnstøðunevndini í árs­frágreiðingini um rættarmálið, sum nevndin vann í 2010.   Gongur spakuliga framá At flyta fólk úr vanahugsan er ein tann størsta uppgávan og avbjóðingin hjá Javnstøðunevndini. Um okkurt altíð hevur verið so, sum tað framvegis er, kemur fáum til hugs at broyta manna­ gongdir og hugsunarhættir. Í eitt nú fiskivinnuni hava menn altíð rátt fyri borgum, og púra natúrligt er tí, at tá nevndir og ráð, ið fáast við fiskivinnu, verða mannað, skulu menn sita í hesum ráð­unum og nevndunum. Ella er tað? Javnstøðunevndin hevur ført eitt áhaldandi stríð at minna myndug­ leikarnar á, at javnstøða skal havast í huga, tá fólk verða vald í nevndir og ráð, tí ger tað almenna, sum tað altíð hevur gjørt, og velur bara menn í álitisstørv, koma førleikarnir hjá mongum dugnaligum kvinnum ikki sam­felag­num til góðar. Og at útihýsa tær er at meta sum kynslig diskrimi­ nering. Sambært grein 8 í javnstøðulógini skal kyns­býtið í almennum nevndum og ráðum vera javnt, og Javnstøðunevndin hevur skyldu at fylgja við, um hendan áseting verður hildin. Nevndin hevur skrásett tøl um hetta  aftur til  2000, tá kannað varð fyrstu ferð, hvussu stendur til við kynsbýtinum í al­menn­ um nevndum og ráðum. Kann­ingar vórðu eisini gjørdar í 2007 og aftur í 2010. Javnstøðunevndin staðfestir, at tað gongur rætta vegin á økinum, tí kynsbýtið er vorðið javnari, men komið er ikki á mál. Yvirlitið hjá nevnd­ini vísir, at av øllum teimum, sum sótu í nevndum og ráðum hjá tí al­menna, vóru 62 prosent menn og 38 pro­sent kvinnur. Javnstøða er í teimum nevndum og ráðum, sum hoyra undir Almanna­málaráðið, Heilsumálaráðið og Fíggjar­málaráðið. Men ongin javn­ støða er í Fiskimálaráðnum og Vinnu­ mála­ráðnum. Í mansdomineraða Fiskimálaráðnum eru heili 93 prosent av nevndarlimunum menn og bara 7 prosent kvinnur. Í Vinnu­málaráðnum, sum varðar av javn­ støðuni í Føroyum, eru 68 prosent av nevndarlimunum menn og 32 prosent kvinnur. Í Mentamálaráðnum eru 58 prosent menn og 42 prosent kvinnur, so har er næstan javnstøða. Um javnstøða nakrantíð verður í nevndum og ráðum undir Fiskimálaráðnum, man vera ivasamt, tí undantøk verða viðhvørt latin at víkja frá meginregluni í lógini. Eitt tílíkt undantak varð latið í 2010 í sambandi við,  at Fiskidaganevndin varð sett. Javnstøðunevndin heitti tó á Fiskimálaráðið um at hava javn­ støðulógina í huga í sambandi við val av formanni, varaformanni og skrivara, so kvinnulig umboðan kundi tryggjast í nevndini. Men hesi áheitan fylgdi Fiskimálaráðið ikki.   Skapa betri umstøður Avbjóðingar eru sostatt framvegis, hvat