mánadagur 16. mai 2011síða 2

Mánadagur 16. mai 2011 · Nr. 56 mánadagsblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Í sendingini »Meg minnist«, hev­ur Jógv­an Arge seinastu vik­ur­nar tosað við Paula Ell­ ef­sen, fyrrverandi løgtings-, fólk­a­tings- og løgmann. Onk­ ur vil siga, at Pauli Ellefsen á mang­an hátt var ein íspegil – í øll­um førum, at honum dámdi væl at arga. Men hvussu er og ikki, so greiddi hann frá, hvussu hann kom upp í praktiskan sam­bands­pol­i­tikk í sínum ung­um árum: »Tað var á VBV (stu­denta­ skúl­in, red). Har var ein ser­ deil­is iv­r­i­g­ur sam­bands­mað­ ur, sum æt Zacharias Wang. Hann spurdi meg, um vit báð­ir ikki skuldu taka ein pol­it­isk­an fund saman við øðr­um. Eg hevði ongantíð upp­traðk­að fyrr, so eg vildi, at vit fyri­reik­aðu okkum væl. Vit fóru oman til Georg L. Sam­u­el­sen, hann gav okkum krút. Vit hirdu á, og eg trúgvi ikki, at Sambandsflokkurin nakr­an­tíð hevur fingið so stórt stemmu­lut­fall, sum tað kvøld­ið...« So­leiðis segði Pauli Ell­ef­ sen. Vit kunnu bara staðfesta orð­ini hjá Jens Otto Krag, at »man har et standpunkt, til man ta’r et nyt«. Stjórnarmálið hevur fylt nógv í før­ oysk­um politikki, longu langt áðr­ enn vit fingu floksbýti á tingi mill­ um sjálvstýri og samband í 1906. Tey nógvu árini eftir floksbýtið, var stjórn­ar­málið tað, sum var munurin mill­um flokkarnar. Í 1928 blandaði sos­ia­l­dem­o­krat­ iski Javn­að­ar­flokk­ur­in seg uppí, kom á ting við eini sos­i­al­dem­o­ krat­isk­ari hug­sjón, sum ikki hevði stjórn­ar­mál­ið sum høv­uðs­mál.­ Í 1936 kom Vinnu­flokk­ur­in, kanska sum eitt mót­spæl til ar­beið­ar­a­rørsl­ una, sum kom á ting gjøgn­um Javn­ að­ar­flokk­in. Vinn­u­flokk­ur­in bleiv til Fólk­a­flokk­in, tá fólk úr Gamla Sjálv­stýr­i­num kast­aðu sam­an við Vinn­u­flokk­i­num um Fólk­a­flokk­in. Støðuna undir krígnum kenna vit, tá Fólk­a­flokk­urin var ein ting­ mann frá meir­i­lut­a­num. Ein av ting­monn­u­num hjá Javn­aðar­f­lokk­ i­num hevði bet­ur hug á Fólka­flok­ k­i­num, og tað endaði alt við fólka­ at­kvøð­uni um loys­ing ella sam­band 14. sep­tem­ber í 1946. Tað sló Zakariasi Wang fyri bróst­ið, at vit á hes­um stað mik­u­ dagin skriv­aðu, at fólka­at­kvøð­an var »dem­o­krat­isk ­i­v­a­som«. Tá vit skriv­aðu so, er tað tí, at vit halda ikki, at til­gongd­in ella við­gerð­in ella fólks­liga lut­tøk­an kring fólka­ at­kvøð­una var nóg rím­u­lig. Men tað er nú ikki so nógv tað, sum vit hava á­huga í at við­gera. Tað er so mang­ ur, sum hev­ur vrak­að hasa fólka­at­ kvøð­u­na, so tað nýtist okkum í dag ikki at kjak­ast um. Men vit halda so avgjørt ikki, at hend­an fólka­at­kvøð­an kann brúk­ ast sum grund­arlag fyri fólksins støðu í dag. Tað er ikki rætt at grunda fólksins støðu á eina út við sjeyti ára gamla fólkaatkvøðu, sum varð vrakað, og hvørs týdn­ing­ur ann­ars er fán­að­ur, tí all­ir flokk­ar í praks­is hava góð­tik­ið ta ­hei­m­a­stýr­ is­lóg, sum nakrir flokkar samtyktu í kjal­ar­vørr­i­num á fólka­at­kvøð­uni. Men sjálvandi er tað fólkið í Før­ oy­um, sum skal taka avgerð um okk­ara fram­tíð – eis­ini um okk­ara fram­tíð í danska rík­i­num. Tí er tað spell, at arbeiðið í stjórn­ar­skip­an­ na­r­nevnd­ini eft­ir øll­um at døma er far­ið fyri bakka. Tað allar besta var, at all­ir flokk­ar á tingi kundu kom­ ið til eina fel­ags støðu. Men tað ber helst ikki til, og tí minnir støðan í so máta eitt sind­ur um støð­u­na í 1946, at vit ikki ein gong kunnu semj­ast um, hvussu tilgongdin skal vera til av­gerðina, sum annaðhvørt loys­ir okk­um frá ríkinum ella sigur, at vit góð­taka at vera partur av rík­i­num og harvið eisini av donsku grund­ lóg­i­ni. Men tað er ikki neyðugt at gera tað so innviklað. Tá tingfólk ikki megna at finna eina semju – nú tey hava roynt tað besta tey kunna í 13 ár, lat okkum so fáa hasa fólka­at­ kvøð­una, so pol­it­ik­ar­ar­nir kunnu fara til ar­beiðis – inn­an ella ut­t­an fyri rík­is­fel­ags­skap­in! Sjálvandi skal fólkið í Føroyum gera av framtíðina Á framsýning, sum letur upp í Steinprenti á 75 ára føð­ing­ar­deg­num hjá Zacharias Hein­e­sen hós­dag­ in 19. mai, sýn­ir hann fram eitt úrval av vatn­lit­a­mynd­ um, sum hann hevur mál­að seinastu fimtan ár­ini. Vatnlitamáling hevur Zach­ar­ias altíð fingist við til skits­ubrúk, men hann er seinnu árini farin at dyrka hesa lista­grein­ina í al­samt størri mun sum eina sjálv­ støð­uga listagrein, sum hann hev­ur fing­ið størstu við­ur­kenn­ing fyri bæði í Før­oy­um og utt­an­lands. Tað eru sum kunn­ugt hansara vatn­lit­a­myndir, ið prýða okk­ara penga­seðl­ar og eisini eru hansara vatnlitamyndir umboðaðar í høgt virda pappírslistasavninum hjá Statens Museum for Kunst (Kobberstiksamlingen). Samanborið við olju­mál­ ing eru vatn­lit­ir betri egn­ að­ir til spon­t­an­ar, lætt­ar og ljós­ar mynd­ir og eft­ir mynd­ u­num á hesi fram­sýn­ing­ini at døma, eru vatnlitir eisini sum skapt­ir til listarligu ætl­an­ir Zach­ar­i­as­ar, tá hann við fáum ella mong­um strok­um fang­ar eitt fúlt æl í Havn, várligt sirm á Vel­ba­ stað ella glitrandi ljósbrigdi í Mik­i­nesi. Ofta eru spek­t­r­a­ l­lit­ir­nir umboðaðir í mynd­ u­num, har skyggjandi gulir og reyðir litblettir festa í grønt, violett og blátt. Før­ oyska landslagið, vátt í vátt við leskiligastu litum – tað ljóð­ar næstan sum kundi tað verið ov nógv av tí góða, men so er ikki. Hetta er Zach­ar­i­as Heinesen, ein ekt­að­ur list­a­maður, ið sýnir fram sínar sevj­u­miklu, neyvu vatn­lit­a­m­ynd­ir, sum brima av listarligum yvi­r­ skoti. Øll eru vælkomin til upp­ lat­ing­ina klokkan 16-18 hós­ dagin 19.mai í Steinprenti á Skál­a­trøð. Framsýningin er stuðlað av Okkara og verður at síggja í Steinprenti hetta til 2. juli. Zacharias Heine­ sen sjeytifimm Kom so við fólkaatkvøðuni Í næstu viku fer Sosialurin at broyta Lýs­ing­ar­torg­ið, sum hev­ur ver­ið í blað­num í næst­an 20 ár. Ein av broyt­ ing­u­num verð­ur, at nú skal gjald­ast fyri lýs­ing­ar­nar, og at tær skulu send­ast blað­ num um­vegis int­er­n­et­ið. Hig­artil hevur tað verið ó­keyp­is at seta lýs­ing­ar í, sum ikki eru hand­ils­lig­ar, ella har virð­ið á selda lut­i­num hev­u­r ver­ið und­ir eitt vist. Hetta verður nú alt broytt, so treyt­ir­nar verða einfaldari. Fólk skulu nú sjálvi skrivað lýs­ing­ar­nar inn gjøgnum int­er­net­ið, og gjaldast skal eis­ini við gjalds­korti um­veg­ is int­er­net­ið. Kostn­að­ur­in fyri all­ar lýs­ ing­ar­nar verð­ur fram­yvir 50 krón­ur hvørja ferð. Gjalda fyri Lýsingartorgið Tá Zakarias Wang skapti ein sambandsløgmann Arab­ iskir til­ stand­ir á tingi Bjarni Djurholm kjak á síðu 24 Løg­ mað­ur lagd­ur á ís Kári á rógvi kjak á síðu 25