fríggjadagur 10. juni 2011síða 2

Fríggjadagur 10. juni 2011 · Nr. 67 vikuskiftisblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Makrelvinnan óttast nú heims­ins størsta verk­smiðju­ skip, sum sigst vera á veg í før­oysk­an sjógv. Kring­varp­ið veit at siga, at La­fay­ette, sum heimsins størsta verk­smiðj­ u­skip eit­ur, skal taka ímóti makre­li í Koll­a­firði, og Hanus Hans­en, sum umboðar Faroe Pel­ag­ic í Kollafirði segði, at um so verður, so kann tað hend­a, at virkið hjá teimum í Koll­afirði letur aftur og 70 fólk missa arbeiðið. – Vit kunnu ikki kappast, tá kin­e­sa­r­ar um­borð á La­ fa­yette fáa seks krónu­r um tím­an, segði Hanus Hansen við Deg og Viku. Lafayette er bygt í 1980, tað er 229 metrar langt og er 69.131 brutt­o­reg­ist­er­tons. Til sam­an­ber­ing­er er Norrøna 36.000 brutt­oregi­ste­r­tons. 400 fólk arbeiða umborð. Marginalskatturin í Føroyum er ov høg­ur, og tað forð­ar fyri bú­skap­ar­ vøkst­ri og hev­ur við sær, at dugna­lig starvs­fólk og onn­ur ikki vilja bú­seta seg í Før­oyum. Tað sigur Føroya Arbeiðs­gev­ ar­a­fel­ag, sum mæl­ir til, at skatta­ skip­an­in ver­ð­ur end­ur­skoð­að. Marg­i­nal­skatt­ur­in er so høg­ur, at ar­beiðs­gev­ar­ar hava trup­ult við at fáa fólk til ar­beiðis. Bera vit saman okkara marg­i­ nal­skatt­a­trýst við trýst­ið í øðr­um lond­um, so liggja vit – sam­bært FAG – klárt á odda við at hava eitt marg­in­ al­skatt­a­trýst sum í summ­um komm­ un­um kem­ur upp í 62,5 pro­sent. Tað sig­ur seg sjálvt, at tá tíma fólk ikki at ar­beiða, um landið skal hava tví­falt so nógv, sum tú fært sjálvu­r. Tí kunnu vit bara taka undir við Før­oya Ar­beiðs­gev­ar­a­fel­ag, tá mælt verð­ur til at broyta skatta­skip­an­ina, so vit fáa eina skip­an, sum eggj­ar fólki at arbeiða held­ur enn at taka hugin frá fólki at ar­beiða. FAG vísir til OECD, sum sig­ur, at høg­ur marg­i­nal­skatt­ur á inn­tøk­u­skatt er ein forð­ing fyri bú­ skap­ar­vøkst­ri. Treyð­ugt so hevur hetta negativa á­virk­an á bú­skap­ar­vøkst­ur­in við økt­um svørt­um ar­beiði og økt­um løn­ar­trýsti, sum hótt­ir kapp­ing­ar­før­i hjá vinnu­lívi­num. Men hvat er so til ráða at taka? Peng­ar skulu vit hava, og vit skulu sam­bært flestu poli­tik­ ar­um hava so nógv fleiri peng­ar, enn vit hava. Tos­að ver­ður neg­a­tivt um »stuð­uls­bú­skap­in«, sum held­ur før­ oyska hús­ar­hald­i­num uppi við rík­is­ veit­ing­ini, ið sam­b­ært tjóð­veld­is­fólki ong­an týdn­ing hev­ur, men sambært øðr­um hev­ur stór­an týdn­ing. Í rá­um tøl­um er ein mill­i­ard ­um ár­ið ógvu­ liga nógv­ir peng­ar – um tað so er mill­um vin­ir ella mill­um fígg­ind­ar. Men aðrar loysnir mugu til. Nú verð­ur nógv tosað um til­feing­i­s­gjald, sum skal kunna geva lands­kass­a­ num hundra­tals mill­i­ónir krón­ur. Vit hava eisini eina kap­i­tal­vinn­ ings­skatt­a­lóg, sum tyk­ist vera gjørd til frama fyri ávís fólk, sum hava kunnað drenað hundra­tals mill­i­ónir krón­ur úr vinn­u­lívi­num skatta­frítt. Dømi eru um, at á­vís­ir menn hava li­kvi­der­að síni smá­part­a­fel­øg fyri til dømis 10 mill­i­óir krón­ur utt­an at gjalda skatt. Kapi­tal­i­sera vit hes­ar sløku fýra mill­ión­ir­nar, sum áttu at fall­ið til skatt­ing­ar í ein­um, so svar­ar tað helst til skatt­in hjá ei­n­um lær­ara ella sjúkra­syst­ir fyri eitt heilt lív. Men lóg­ar­smið­ir okkara vilja ikki gera lóg­ir, sum typpa slík hol. Og teir sum ráð­geva – teir halda held­ur ikki, at slík hol skulu typpast. Úrslitið er líka vítt sum sítt: Mein­igi løn­tak­ar­in er á­lit­ið – og høgi marg­inal­skatt­ur­in er tað, sum rest­ar í. Okk­ara boð er, at marg­in­al­skatt­ur­ in sjálv­andi skal nið­ur. Fáa vit øll at rinda eft­ir skatta­lóg­ar­inn­ar anda, sum man ikki standa so illa til kort­ ini. Um landið fær 62,5%, so tímir eingin at arbeiða meira Leygardagin klokkan 14 letur upp framsýning í Smiðjuni í Lítluvík í Havn. Tað eru Anelise Sand Bech, Cecilia Vestureið og Vígdis Sigmundsdóttir, sum sýna fram. Framsýningin er frá 11. til 15. juni, og opið er allar dagar frá klokkan 14 til klokkan 17. Lista­kvinn­ur í Smiðjuni Skattatrýst undir trýst Seinastu árini hava fleiri vinn­u­virki fingið sær hesa dill­una við at seta sonevndar »miðl­a­ráð­gev­ar­ar«. Tað eru fólk – ofta fjøl­miðla­f­ólk – sum fyri fræg­ari løn fara frá óhefta tíð­ind­a­flutn­ing­i­num, til hefta tíðindaflutningin. Bankarnir eru dømi um stovn­ar, sum hava fingið sær slík fólk, og eitt beinleiðis úrs­ lit av tí var, at bankarnir ikki long­ur hækkaðu rent­ur­nar. Nei, tá rent­an hækk­aði, æt tað, at bank­in »til­lag­ar rent­ una«, men tá rent­an lækk­aði, so var rent­an »lækkað«. Onkur vildi sagt, at hetta er at kasta torv­mold í eyguni á fólki. Men í øllum førum talar tað fyri seg. Men tá Eik Banki í morgun kom út við bo­ð­s­kap­i­num um, at bank­in hækk­ar rent­una – til­feld­ig­vís til tað sama sum Bank­Nor­d­ik, so er nýggja banka­leiðsl­an tó so fræg, at hon sig­ur sum, er »Eik Banki hækk­ar rentuna«. Rentan á sethúsalán frá Eik Banka hækk­ar úr 4,75 pro­sent­um upp í 5,1 pro­sent, og rent­an á bí­lig­asta bil­lán­i­ num hækk­ar úr 5,0 pro­sent­ um upp í 5,25 prosent. Rentan á nær­um øl­l­um inn­láns­kont­um hækk­ar við 0,25 pro­sent­um. Á kap­i­tal- og lut­a­pensjónsuppsparingum hækkar rentan tó fyri nøkur við 0,50 prosentum. Hægsta innlánsrenta er enn á ávikavist 1 ára og 2 ára fastrentukontunum, har til ber at fáa upp í 2,60 prosent. Setast kann inn á fastrentukonturnar inntil 15. juni 2011. Eik »hækkar«rentuna... Stórur kinesari órógvar Mugu ikki gloyam Sandoynna Levi Mørk kjak á síðu 17 Størsta veiðigøla nakrantíð? Bjarni Djurholm kjak á síðu 17 – Vit kunnu staðfesta, at eing­in kvinna í øll­um­ kong­ a­rík­i­num hevur teir før­leik­ ar­nar, sum skulu til fyri at røkja eitt leiðsl­u­em­bæti hjá BankNordik, sig­ur Krist­i­ anna Winther Poul­sen, for­ kvinn­a í Jav­n­støð­u­nevnd­ini dámar ikki. Í grein, hon vegna Javn­ støð­u­nevnd­ini hev­ur sent bløð­u­num vísir hon á, at Fígg­ing­ar­grunnurin frá 1992 eig­ur ein tri­ð­ing av Bank Nordik. Tað er so­statt Før­oya Lands­stýri og har­ við Før­oya fólk, bæði kvin­ n­ur og menn, sum er størsti part­a­eig­ar­in. Ó­hepp­ið og ó­hósk­andi, at høv­uðs­part­ a­eig­ar­in fær so ússaliga um­boð­an í leiðsluni. - Men vit kunnu so stað­ festa, at eing­in kvinna í øll­um kong­a­rík­i­num hev­ ur teir førleikarnar, sum skulu til fyri at røkja eitt leiðsluembæti hjá bank­ a­num. Ella er tað tann eft­ir­hond­i­ni væl­kendi blindi vink­ul­in, sum hev­ur stung­ið skør og elvt til eina ó­nøkt­andi rekrut­t­ering, spyr hon. Hon vísir á, at á heim­a­ síðuni hjá Bank Nordik kann les­ast undir yvirskriftini »Virðir«, at bankin er og vil vera framsøkin. - Tilnevningin av nýggju stjór­u­num bendir á, at hetta framsókni ikki skal gald­a á starvsfólkaøki Bank Nor­d­ iks, sigur Kristianna Wint­ her Poulsen, forkvinna í Javn­støð­u­nevnd­ini. Kvinn­ur í bankaleiðslur