mikudagur 15. juni 2011síða 2

Mikudagur 15. juni 2011 · Nr. 68 mikudagsblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Í morgin, 16. juni, eru 25 ár liðin, síðani Erlendur Pat­urs­ son, fyrr­ver­andi for­mað­ur Tjóð­veld­is­floks­ins doyði 72 ára gam­al. Er­lend­ur Pat­urs­ son var ting­mað­ur til tað síðsta, hann doyði brád­liga hend­an dag­in. Hann var fyrstu ferð vald­ur á ting fyri Tjóð­veld­is­flokk­in í Sand­oy­ar val­dømi í 1954. Aft­u­r­vald­ur í 1958 og í 1962, men fall í 1966, tá Fólka­flokk­ur­in við Demm­ usi Hentze vann sess­in frá Tjóð­veld­is­flokk­i­num. Erlendur Patursson varð aft­ur­vald­ur í 1970 í Suð­ur­ streym­oyar val­dømi við met­høg­um at­kvøð­u­tali – om­an fyri 800 – og sat á tingi til hann doyði. Er­lendur var úr Kirkj­ubø, sonur Jóannes Pat­urs­son og Guðny. Hann tók stu­d­ents­prógv í Íslandi í 1933. Hann tók 1. part av bú­frøð­is­lestri í Oslo og full­ fíggj­að cand. pol­it prógv í Danmark í 1942. Heim­aft­ur­kom­in til Før­ oya eft­ir stríðs­lok var hann fíggj­ar­ligi ráð­gevi løg­tings­ ins 1946-1947, eitt skifti fisk­ i­mað­ur og í 1953 varð hann vald­ur til for­mann í Før­oya Fisk­i­mann­a­fel­ag. Hann var við til at stovn­seta Tjóð­ veldis­flokk­in og gjørd­ist í apr­íl 1949 blað­stjóri á mál­ gagni floks­ins 14. Sep­tem­ber. Hann var lands­stýr­is­mað­ur í sjálv­stýr­is­lands­stýr­i­num 1963-1966 og før­o­ysk­ur fólk­ a­tings­mað­ur 1973-1977. Tá Er­lend­ur Pat­urs­son doyði, tók Hans Jac­ob Deb­es sæti sum ting­mað­ur fyri hann, og Heini O. Heine­sen gjørd­ist floks­for­mað­ur. Um dagarnar kom Føroya Felag móti Krabbameini við eini útlendskari kann­ing, sum vísir, at útreiðslur í sam­band við krabbameinsviðgerð fara at vaksa við næstan 30 pro­ sent­um áðr­enn 2025. Hetta eru stór tøl – sum sjálv­andi eiga at verða tik­in í størsta álv­ara. Jákup N. Ol­ sen, for­mað­ur í fel­ag­n­um, vísti í sjón­varp­i­num á, at royking er ein av stóru synd­ar­unum. Ikki tí, tað veit hvørt mans barn. Men tað er sum við grindatilmælum, at synd­a­r­ar­nir vita altíð best sjálvir, og eing­in dugir so væl at koma við til­vild­ar­lig­um und­an­førsl­um, bara tí at tey sjálvi ikki klára at taka seg sam­an at sleppa tubbakkinum. Ís­lendska altingskvinnan, Siv Frið­leifs­dótt­ir, sum vitjaði í Før­ oy­um í síðstu viku í sambandi við fund hjá Ting­mann­a­ráð Útnorðurs var inni á gólvi­num í Miðla­hús­i­ num, har hon greiddi okk­um frá á­hug­a­verd­um upp­skoti, sum hon, sam­an við sjey øðr­um al­tings­fólk­ um, hev­ur lagt fyri al­ting­ið. Hetta upp­skot er eitt tað ví­ð­gongd­asta stig­ið móti royk­ing yv­ir­høv­ur. Tey vilja gera tað so strangt, at ikki kann roykj­ast hvar sum helst í al­menna rúm­i­num, og at tubb­akk bert skal kunna keyp­ast við re­sept á apo­teki. Siv Frið­leifs­dóttir metti tó sjálv, at hetta helst fór at verða broytt til, at ís­lendska rús­drekk­a­sølan í stað­in skal standa fyri søluni. Hetta ljóðar rættiliga restiktivt. Men hví ikki tað? Hvør hevði í­mynd­að sær fyri fá­um ár­um sí­ð­ani, at vit í 2011 kunnu halda royk­frí­ar kaff­i­paus­ur á ar­beiðs­pláss­um, ella at tað als ikki verð­ur roykt inn­an­ dura? Men tað gongur jú fínt. Tá vit kunnu staðfesta, at so stór­ur heils­u­vandi er tengd­ur bein­leið­is at royk­i­ng – og at tað ikki bert er roykj­ar­in sjálv­ur, sum er sjálv­morðs­kand­i­dat­ur, men at hann eisini bein­leið­is er til vanda fyri onn­ur, so er at sláa hart nið­ ur á slíkt. Í Ís­landi byrja tvey ung at roykja hvønn dag. Hví ikki hava eina null-hug­sjón um, at eing­in skal byrja at roykja? Landsstýrismaðurin í heilsu­mál­ um helt tað als ikki vera hósk­andi, at apo­tek­ini skulu selja tubb­akk. Hann segði í sjón­varp­i­num, at hann hevði ætl­að at giv­ið fólki ó­keyp­is royk­i­av­v­enj­ing í nakr­ ar dagar í sam­bandi við roykfría dagin 31. mai, men at hann ong­ar peng­ar fann til end­ a­mál­ið. Come on John...! Men eyðsæð er, at tað má í øll­ um før­um ger­ast keð­i­lig­ari og trup­l­ari at vera roykj­ari. Tað sig­ ur seg sjálvt. Pol­it­i­k­ar­ar skulu sum alt­íð vera fyr­i­mynd­ir, og tí má tað vera ein far­in tíð, at vit síggja nak­að so pol­it­iskt ó­k­or­ r­ekt, sum ein roykj­andi heilsu­ mál­a­ráð­harra. Pol­i­tikk­ur er jú at vilja broyt­ing­ar, og eing­in fer illa av, at færri – og helst eingi fólk roykja. Vit hava fyrr á hesum stað skot­ið Ing­olfi S. Olsen í skógv­ar­nar, at hann hev­ ur gjørt journ­a­l­i­stikk, sum bar brá av at vera til frama fyri eitt á­víst nót­a­bát­a­reið­ arí í Gøtu. Tað var tá hann var á makr­el­veiðu við Finni Fríða og í tí sam­bandi gjørdi inn­slag til Deg og Viku, sum hevði slag­síðu – og sum gav inti­gri­tet­i­num hjá Ingolfi eitt skar. Men nú hevur hann tik­ið stig­ið fult út. Frá at vera tann sera ser­i­øsi tíð­ ind­a­mað­ur­in, sum ikki so frætt sum kundi vera limur í ein­um fót­bólts­fel­ag, tí tað skaddi inti­gri­tet­in, er hann nú kan­di­dat­ur fyri Tjóð­veldi til løg­tings­val­ið og ætl­ar sær á ting at lyfta arv­in eftir Tór­bjørn Jac­ob­ sen, sum langt síðani hev­ ur boð­að frá, at hann ikki still­ar upp­aft­ur. (Men man hann ikki gera tað kort­ini?) Ikki tí, tað er í fínasta ord­an, at journ­al­ist­ar stilla upp til val. Men teir taka ein stór­an kjans, tí júst tað valið ger, at ar­beiðs­treyt­ir­ nar broyt­ast – skuldu teir ikki ver­ið vald­ir. So fór Ingolf S. Olsen... 25 ár síðani Erlendur Patursson doyði Gloym­ ið ikki mot­or­in Kári á Rógvi kjak á síðu 14 Hot spot til all­ ar Føroyar Levi Mørk kjak á síðu 16 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo keðiligari at roykja Eingin fer illa av at færri – og helst eingi fólk roykja Erlendur Patursson situr niðri, meðan tingið rópar hurrá fyri kongi. Myndin er tikin fyrstu ferð, hann var á tingi á ólasøku – í 1955. Hann reisti seg ongantíð fyri teimum kongaligu.