mánadagur 20. juni 2011síða 4

Mánadagur 20. juni 2011 · Nr. 70 4 Sosialurin Randi Jacobsen Føroya rættur viðgjørdi í seinastu viku eitt mál um neyðtøku. Hetta var eitt ógvuliga prinsippielt mál, sum endaði við, at maðurin varð dømdur fongsuls­revs­ ing í hálvt annað ár. Eitt kvøld sótu nøkur fólk, sum kendust meira ella minni væl, á einum vertshúsi í Havn og drukku nógv. Tá ið vertshúsið læt aftur, avgjørdu tey at ballast víðari. Nøkur fóru til gongu, og tveir menn og ein kvinna fóru við hýrivogni, tí tey skuldu hava hendur á eini fløsku. Í rættinum greiddi tann ákærdi maðurin, at tað lá í luftini, at hann og kvinnan skuldu vera væl hetta kvøld­ ið. Í hýri­vogni­num høvdu tey sitið og káv­að uppi á hvør øðrum. Ymiskar fatanir Hvat víðari hendi vóru maðurin og kvinnan ikki heilt samd um. Hon segði, at beint sum hon kom inn í húsini, har ballið skuldi standa, fór hon á vesi, og hann kom aftaná. Hann segði, at tey høvdu sitið eina løtu í sofuni, áðrenn tey saman fóru inn á vesið. Hann segði, at hon í fyrstuni vildi haav samlegu við sær, og hon segði, at hann tók hana við megi. Hini fólkini hoyrdu hana eina ferð skríggja, og ein edrú kvinna tulkaði skríggið sum eitt neyðarróp. Hon fór tó ikki at vita, hvat var áfatt. Nøkur av hinum fóru at vita, og tá ið maðurin segði, at alt var í lagi, fóru tey út aftur. Kvinnan hevði ikki biðið tey hjálpt sær, tí hon tordi ikki, segði hon í rættinum. Hon græt Ósædd smeyg kvinnan sær á dyr, fann ein hýrivogn, sum ein fyrrverandi sjeikur koyrdi. Hon græt, segði sja­ før­urin, og hann koyrdi hana á politi­støðina. Har segði hon sína søgu men vildi ikki melda, tí hon var full, og tí hon hevði ikki álit á politinum, greiddi hon frá. Hon varð nevniliga sum ávikavist átta og tólv árt gomul neyðtikin, og báðu ferðirnar varð maðurin frídømdur í rættinum. Um kvøldið fór hon aftur á politistøðina, meldaði mann­in, sum tá varð hand­tikin og dag­ in eftir varð­halds­fongslaður. Frágreiðingarnar frá teimum vitnum, sum høvdu verið hjástødd, vóru ikki eins, tí við einum undantaki, høvdu tey øll verið full. Verjin hjá manninum royndi at sáa iva um trúvirði hjá kvinnuni, sum hevði sitið og fríggjað við manninum, áðrenn alt hendi. Hann heldt hana vera ólíkavektuga og vera lætta uppá tað. Hann kom við, at fleiri dømi um, at kvinnur av órøttum høvdu meldað menn fyri neyðtøku av ymiskum orsøkum Hann vísti á, at kvinnan var farin sjálvboðin við. Ákærin ásannaði, at kvinnan hevði verið full, men at tað tóktist sum, at hon klárnaði, tá ið tað gekk upp fyri henni, hvar hon var, og hvat var við at henda. Eitt vitni hevði hoyrt hana rópa tvær ferðir, at hon ikki vildi hava mannin. Tað var tá, at hon beit mannin fleiri ferðir í andltiið og bringuna fyri at sleppa leys. Kvinnan sá, at ein maður kom inn á vesið, og hon sá mannin flenna. Tað var tí, hon ikki vldi fara innaftur. Fólkini vóru ikki vinir, sum hon hevði hildið teira vera. − Sum kvinna hevði hon rætt til at siga nei til sex. Ein kvinna hevur altíð rætt til at siga nei. Fyri tað um hon fór við manninum, hevði hon rætt til at broyta hugs­an, segði ákærin, sum ógvað­ist av holdn­ingi­num, sum summir menn hava á kvinnur. Ákærin átalaði, at verjin hjá manni­num legði kvinn­una undir at lúgva. Harður dómur Maðurin varð dømdur eitt ár og seks mánaðir í fongsul. Haraftrat skal hann gjalda kvinnuni 50.000 krónur í endurgjaldi í seinasta lagi um 14 dagar, og hann skal eisini gjalda sakarmálskostnaðin. Dómarin grundgav dímin við, at kvinnan týðiliga hev ði víst, at hon ikki vildi hava samlegu við manninum. Øll høvdu hoyrt hennara skrígg, men bara ein tók skríggið í álvara. Tá ið nøkur fóru inn á vesið at vita, hvat var galið, spurdi eingin hana nakað. Hon stóð og hugdi niður í gólvið, og hann segði alt vera í lagi. Dómarin viðgekk, at torført var at fáa kvinnuna at siga, hvat var hent, men tað kom væl fram, at hon var sjónliga ávirkað av sínum upplivingum í barndóminum og hesa náttina. Í landsrættin Maðurin kærdi dómin á staðnum, og málið kemur fyri í landsrættinum í august. Ákærin segði, at neyð­ tøka var so álvarslig brots­ gerð, at hon kravdi mannin framhaldandi varðhalds­ fongslaðan. Tað kravið vísti rættur­ in frá sær, og ákærin kærdi henda úrskurð til lands­ rættin. Ta avgerðina tekur landsrætturin avgerð um ein av fyrstu døgunum. Til ta tíð skal maðurin sita varðhaldsfongslaður. randi@sosialurin.fo Ráða yvir egnum kroppi Ein kvinna hevur til eina og hvørja tíð rætt til at siga nei til samlegu. Tað var niðurstøðan í dóminum, ein 35 ára gamal maður fríggjadagin fekk í Føroya rætti fyri neyðtøku Randi Jacobsen Á Portalinum í seinastu viku var ein heldur mis­vísandi frágreiðing um málið um, hví ein føroying­ur hevur sitið varðhaldsfongslaður nú í meira enn 13 mánaðir. Fleiri orsøkir eru til, at málið ikki er komið fyri rættin enn. Hendingin, tá ið mað­ urin stakk vara­fútan í lærið, hendi 4. mai. Á Psykiatriska Depli­ num eru ikki so nógvir psykiatarar, og hann, sum gjørdi kanningina, hevði nógv annað arbeiðið umframt. Ta fyrstu tíðina varð tilfarið savnað saman, og Kriminalforsorgingin gjørdi sína persóns­ kanning. Tann kanning­ in var partur av samlaða tilfarinum. Tað gjørdi ikki arbeiðið minni tvørligt, at varð­halds­fongslaði mað­ur­in ikki vildi viðvirka. So kom summarið, og 12. september var frá­ greiðingin hjá psykiat­ aranum liðug. Alt eftir hvør ákæran er, verður støða tikin til, um málið skal leggjast fyri Rættarlæknaráðið, og tað varð tað í hesum førinum. Rættarlæknaráðið metir ikki, um ein per­ sónur er egnaður at fara í rættin. Tað er ikki teirra uppgáva. Tey í Rættar­læknaráðnum meta út frá mentalkann­ ingini, um tilmælið í kanningini er í lagu, og um tey vilja mæla til tað sama. Tað snýr seg í høvuðsheitum um, hvørt pertsónurin er umfataður av greinum í revsilógini, sum frítekur fyri revsing, og um persónurin í staðin skal hava viðgerð. Tríggir limir eru í Rættarlæknaráðnum, sum luttka aí hesi metingini. Tað kann henda, at tey eru ósamd, ella gtey vilja hava okkurt lýst betur, og tá er vanligt at stig verða tikin til at gera eina supplerandi kanning. Um rættar­lækna­ ráðið heldur, at mental­ kann­ingin ikki er í lagu, venda tey sær til tann, sum gjørdi kanningina, og tað varð ikki gjørt í hesum førinum. Supplerandi kann­ ingin varð gjørd í Dan­ mark, og tí er skeivt at siga, at bíðað hevur verið so leingi eftir kanningini frá Psykiatr­ iska Deplinum. randi@sosialurin.fo Varðhaldsfongslingin av føroyinginum, sum situr í Danmark, hevur drigið so nógv út, tí biðað hevur verið leingi eftir supplerandi kanningini, ið gjørd verður i Danmark Fleiri orsøkir til seinkingina Eingin kann noyða eina kvinnu til samlegu, sjálvt um hon sjálv hevur lagt upp til tað