mikudagur 6. juli 2011síða 68

vika 27 l 4. juli 2011 36 Hús & heim Vikutema tíðindi Tekstur: Snorri Brend André hevur arbeitt sum undirveitari sum timburmaður bæði í Føroyum, Danmark, Noregi og Týsklandi, har hann og aðrir fyri ein stóran part smíð­aðu bygningar og líknandi. – Nei, vit smíðaðu eingi hús tá, men vóru mest við í størri arbeiðinum, millum annað tí so kenda Operahúsinum í Keyp­ mannahavn, sigur hann við einum brosi. Út frá hesum royndum sínum veit hann nógv um tann týdning, sum ein góð bjálving hevur. Longu meðan hann smíðaði í Týsklandi miðskeiðis í 90'un­um, var nógv tosað um bjálving og orku­sparing. – Ja, her varð sera stórur dentur lagd­ ur á rætta bjálving. Her í Føroyum eru vit sjálv­andi komin væl áleiðis, men tað kann altíð gerast betri, sigur hann við ein­um brosi. – Hinvegin, so haldi eg, at vit so smátt byrja at fylgja við á hesum økinum. Ein orsøk til hesa gongdina er uttan iva hon, at nógvir føroyskir handverkarar hava arbeitt ella arbeiða uttanlands. Og teir hækkandi oljuprísirnir, alt tosið um CO2-útlát og umhvørvi ger uttan iva eisini sítt til, at størri dentur verður lagdur á bjálvingina. Tá teir koma heimaftur, taka teir sjálv­andi royndirnar við sær, og ynskja at brúka tær, tá teir luttaka í bygging av før­oyskum sethúsum og bygningum skal gerast. Men um eini hús, eins og tey hann nú er farin undir, verða væl bjálvað, so er haraftrat neyðugt at hava eina góða luft­sirkulasjón innanveggja, soleiðis at ein sleppur undan soppi og líknandi. Enn er ikki dagur settur á, nær hesi húsini á Poul Juels gøtu verða liðug. – Í dag eri eg einsamallur, so tað tekur ta tíð tað tekur, sigur André, og hygg­ur at klokkuni. Hon er farin at nærkast middegi, men hann nær líka at gera okkurt smávegis, áðrenn steðgin. Gott við góðari bjálving Í hesum døgum er timburmaðurin André Jacobsen, sum er ættaður úr Hósvík, men sum nú býr í Hoyvík, í ferð við at byggja eini hús í Poul Juelsgøtu í Havn. – Hesi húsini verða í øllum førum væl bjálvað, - bæði kjallarin, miðhæddin og á loftinum, sigur hann. Nógvar heimasíður eru til, og sum geva fólki hent ráð til alt tað, ið hevur við hús og heim at gera. Ein teirra er tann hjá Búsetur, har ein lesari hevur vent sær, tí við­ komandi hevði trupulleikar av vøkstri á tekju síni, sum er klødd við Icopal. Hann bað tí timburmeistaran um ráð, og fekk tað tilmæli at brúka kopar til at týna vøksturin – antin eina ryggás úr kopari, ella við einum kopartrái, sum verður spentur yvir mønina. Svarið var soljóðandi: Tað ljóðar sum, at trupulleikin er kom­in, síðani tit fingu nýggja tak­ lagið. Tað eru fleiri sløg av takpappi, og vøkstur legst lættari á summi sløg. Tað kann verða ein loysn at leggja eina ryggás av kopari oman á takið. Tað vísir seg nevniliga, at kopar gevur eina sýra frá sær, sum renn­ir oman eftir takinum og drepur vøksturin. Á Drotnings Ingrids sjúkra­ húsi sæst hetta gjørt. Vit hava eisini hoyrt um fólk, sum bara hava brúkt kopartráð, sum var spentur yvir mønina, og tað riggaði so væl, at vøksturin hvarv. Kopar blívur jú grønt við tíðini og sæst tá ikki so væl á myrkari tekju. Hervið eru hesi góðu ráðini givin víðari til lesararnar hjá Viku­blað­ num. Soleiðis sleppur tú av við vøkstur á tjørupapp-tekjuni Mynd: jens kristian Vang Kvinnu­ kvøld í Pier Fríggjakvøldið 8. juli verður eitt ser­stakt kvøld fyri kvinnur í Pier á Hálsi. Hetta kvøldið ber til at hoyra livandi tónleik, fáa okkurt leskiligt at drekka og ein kosmetologur fer at siga frá. Møguleiki er eisini at fáa fleiri góð tilboð hetta kvøldið, her opið verður til klokkan 22. Endur­ nýtslan er komin fyri at vera At endurvinna og endurnýta burt­ ur­kast er nógv frammi í dag, eisini her á landi. Og hóast tað kanska kundi gingið skjótari, síggjast tó úrslit av hesum kring landið. Endurnýtsla kann skipast á ymiskan hátt, m.a. Við at fólk kunnu seta lutir til síðis á kommunalu bingju­plássunum. Tað vísir seg tó, at fleiri teirra eru bæði smá og trong, og nøkta tí ikki tørvin. Fyri nøkrum árum síðani, tá ein skipan við endurnýtslu av pappíri og pappi varð sett í verk, kom eitt hugskot fram í IRF, um at hava munandi færri, men samstundis størri og betri skipaði bingjupláss. Hugskotið vann tó ikki frama tá, men tað verður kanska tikið fram aftur og sett í verk, um tað verður so at kommunurnar verða størri. Eitt dømi um hetta er um­ hvørvisplássið í Sunda komm­una, sum á mangar mátar er bæði størri og betri skipað enn tey mongu smáu. Eitt annað dømi í so máta er sjálvsognarstovnurin Dugni, sum hevur samstarv við kommunalu skip­anina til burturkast, har tey hava átikið sær at brúka lutir aftur, áðr­enn teir verða settir til sølu. – Soleiðis røkka vit tveimum góð­um málum í einum – fyri tað fyrsta endurnýta vit lutir og spara sostatt uppá tilfeingi, so sum orku og tilfar. Í øðrum lagi fáa nøk­ ur tarn­að fólk ein lívgandi ger­andis­dag, verður sagt úr IRF. – Tá eg arbeiddi í Týsklandi í 1996 fekk eg eyguni upp fyri, hvussu stóran týdning ið teir løgdu á bjálvingina, sigur André Jacobsen, sum í løtuni smíðar eini hús í Poul Juels gøtu í Havn. - Í hesum døgum er neyðugt at bjálva, ikki minst her hjá okkum. Á Drotning Ingrids sjúkrahúsi - her Føðideildin á Lands­ sjúkrahúsinum heldur til – hava teir lagt eina ryggás, sum skal forða vøkstri á takpappinum Mynd: Jens Kristian Vang