mánadagur 8. august 2011síða 54

vika 32 l 8. august 2011 14 Skúlabyrjan Vikutema kunning Óla Jákup Jacobsen Flyting Tá man flytur niður, skal man alt annað líka skifta bústað. Hetta verður gjørt við at fara á eitt av »borgerservice«, sum eru í býnum. Í størri býum so sum Keypmannahavn eru fleiri borger­ser­ vice, og ræður tá tað um at finna eitt, sum er tætt við. Eitt borgerservice í Keypmannahavn liggur til dømis í Amagercentrinum. Rátt verður til at orna flytingina skjótast gjørligt. Persónnummar Tá tú hevur meldað flyting í tilflyt­ ingar­kommununi, fært tú eitt per­ sónnummar (CPR-nr.). Tað ræður um at fáa CPR-nr. so skjótt sum til ber, tí tað er neyðugt, um tú t.d. skalt hava eina bankkonto, skriva børn upp til dagstovn, søkja barnatilskot og  fáa útgoldið SU. Føroyafrádráttur Føroyafrádrátturin er ein serligur skatta­frádráttur, ið kann játtast før­ oysk­um lesandi í Danmark, um tey lúka ávísar treytir. Høvuðstreytirnar fyri at fáa føroya­frádrátt eru hesar: • At tú vart búsitandi í Føroyum, áðrenn flytingina til Danmark • At uppihaldið í Danmark er fyri­ bils í lestrarørindum • At tú ikki hevur eina útbúgving (kompetansugevandi) frammanundan • At tú ikki hevur uppihildið teg í Danmark í meira enn 6 mánaðir, áðrenn lesturin byrjaði Fyri tey, sum byrja at lesa aftaná 1. januar 2011, er føroyafrádrátturin kr. 42.900. Fyri tey, sum byrjaðu lestur áðrenn 1. januar 2011, er føroya­frá­ drátturin kr. 71.000. Fyri at fáa føroyafrádráttin skalt tú venda tær til Skattacentrið har tú býrt, uttanlandadeildina. Greið frá: • at tú ert føroyingur undir útbúgving • at tú hevur eina inntøku, sum tú søkir føroyafrádrátt (færøfradrag) til • at tú ætlar tær heim aftaná loknan lestur Minst til: • at hava við tær skjalprógv fyri, at tú ert undir útbúgving, so sum lestrarkort, lærusáttmála ella annað prógv • at føroyafrádráttur skal søkjast á hvørjum ári. Fulla skattskyldu í Føroyum Tey flestu lesandi velja at arbeiða í Føroyum í feriunum. Tá er tað týdn­ ingar­mikið, at tú hevur fingið tær fulla skattskyldu í Føroyum. Um tú ætlar tær at gjalda nakað minni í skatti væl at merkja. Treytir fyri at kunna varðveita sína skattskyldu í Føroyum eru: • tú skalt áðrenn lestur ella læru uttanlanda hava havt fastan bústað í Føroyum í minst 4 ár • tú skalt verða uttanlands í lestrar- ella útbúgvingarørindum • tú skalt lata TAKS upplýsingar um útbúgvingina, útbúgvingarstað og ásettu lestrartíð • tú skalt altíð kunna vátta, at tú framhaldandi ert undir útbúgving • tú skalt upplýsa TAKS um broytingar í útbúgvingini, t.d. um tú gevst ella skiftir útbúgving Fyrimunurin  við at varðveita fullu skatt­skylduna í Føroyum er, at tú skalt gjalda minni í skatti, um tú arbeiðir í Før­oy­um t.d. í summarfrítíðini. Tú fært ein botnfrádrátt upp á 30.000 kr. pr. 01.01.2011, tað vil siga, at fyrstu  30.000 kr. tú forvinnur, eru skatta­fríar. Um tú  ikki varðveitir fulla skatt­ skyldu og arbeiðir í Føroyum, verður tú avmarkað skattskyldug/-ur og skal gjalda 42 prosent í skatti av brutto­ inntøkuni,  1,75  prosent í arbeiðs­ marknaðargjaldi (AM) og 0,65  prosent til Barsilsskipanina (BAS). Umsóknarbløð fáast á heimasíðuni hjá TAKS: www.taks.fo Hjálp Um tú hevur spurningar ella tørvar hjálp til summi praktisk viðurskifti, so eru nakrir stovnar og heimasíður, tú kanst venda tær til: Ráðgevingin (www.radgevingin. dk): Her kanst tú fáa svar upp á nógvar spurningar viðvíðkjandi praktiskum viðurskiftum so sum SU, Føroyafrádrátti og fullan skattskyldu í Føroyum. MFS (www.mfs.fo): Meginfelag Føroyskra Studenta er felagið hjá teimum lesandi bæði í Føroyum og uttanlands. Her finnur tú ymiskt viðkomandi lestrarlívinum. ASK (www.ask.fo): Altjóða Skriv­ stovan vegleiðir í lestrar­viðurskiftum fyri føroyingar, sum ætla sær undir útbúgving í útheiminum. Hvussu geri eg? – tá eg flyti niður Hvørt summar flyta nógvir ungir føroyingar niður at lesa, og í tí sambandi er nógv at hugsa um. Eitt er tað fakliga, sum ein skal til at stríðast við, men øll tey praktisku viðurskiftini eru heldur ikki fá í byrjanini. Fyri at lætta um hesa ofta ikki lítið truplu tíð, hava vit savnað nøkur av teimum mest vanligu viðurskiftunum, sum helst skulu fáast í lag skjótast gjørligt