fríggjadagur 16. september 2011síða 2

Fríggjadagur 16. september 2011 · Nr. 107 vikuskiftisblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fólkatingsvalið í gjár var ein kat­a­strofa fyri for­ mann Fólk­a­floks­ins, Jørg­ en Nicl­a­sen. Tað kunnu sjálvandi vera fleiri mein­ ing­ar um, hví ein floks­for­ mað­ur fær eitt so ván­a­ligt val í ein­um flokki, sum kort­ini hev­ur eitt gott val – um­støð­u­r­nar havd­ar í huga. Men Jørgen Nicl­a­sen hev­ur tik­ið nakr­ar ikki ser­liga skil­a­góð­ar pol­i­t­ isk­ar av­gerð­ir: Hann legði brádliga frá sær sum utt­an­rík­is­ráð­ harri 19. januar ár. Hann gav Jacob Vest­er­gaard upp­gáv­una at vera utt­ an­rík­is­ráð­harri um­framt. Hann hevði onga góða grund­gev­ing fyri síni av­ gerð. Síðani gjørdi hann av í ap­ríl at taka Fólka­flokkin úr sam­gong­uni. Ein avgerð, sum eft­ir øll­um at døma send­ir Fólk­a­flokk­in á eina oyð­i­mark­ar­ferð. Ein avgerð, sum før­ir við sær, at Fólk­a­flokk­ur­in mis­sir fóta­fest­ið – hes­in flokk­ ur­in, sum síð­ani 1975 hev­ ur sit­ið í lands­stýr­i­num í nær­um 30 ár. Jóannes Eidesgaard tók eina slíka avgerð fyri Javn­að­ar­flokk­in í 1996, sum førdi til átta ár í pol­ itiskum myrkri. Tann triði bummarin hjá Jørg­en Nicl­a­sen var at planta søg­ur um Utt­an­rík­ is­ráð­ið á Vága­porta­lin. Tað er einki duls­mál, at Jørg­en Nicl­a­sen og Ól­av­ur í Beiti eru sera tætt knýtt­ir. Síð­ ani stríð­ið um að­al­stjór­an er Her­luf Sig­vald­son vavd­ ur upp í hetta hark­a­lið­ið í Sørvági. Men bummarin hjá Jørg­en Niclasen var kortini tann, at all­ar hes­ ar søg­ur um skil­a­loysi í Utt­an­rík­is­ráð­num, sum eitt nú førdi við sær, at ein til­vild­ar­lig­ur deild­ars­ tjóri kundi fara út í býin og brenna eina heila mill­ i­ón ­av – bara fyri at brúka peng­ar­nar – eru grund­ að­ar á, at einki skil hev­ur ver­ið í leiðsl­uni í Utt­an­ rík­is­ráð­num, sum Jørg­en Nicl­a­sen sjálv­ur hevði á­brygd­ina av. Hetta vísir ein leiðara, sum ikki er ment­ur at leiða. Veljarar hjá Fólka­flokk­ i­num halda hel­d­ur ikki, at Jørg­en Nicl­a­sen er ment­ur at leiða Fólk­a­flokk­in. Tað vístu teir við at kveistra hann niður á fjórða pláss, meðan Annika Olsen varð hevjað upp í allar fremstu røð. Fólkatingsvalið í gjár var sera týð­u­ ligt: Høgni Hoydal varð vig­a­ður og funn­in ov lætt­ur, og Tjóðveldi varð valt frá. Sambandsflokkurin fekk eitt sera gott val, og fólk­ið flutti seg við ris­a­lop­um frá full­veld­is­poli­tikk­ i­num, sum Tjóð­veld­is­flokk­ur­in – stuðl­aður av Fólkaflokkinum, Sjálv­ stýr­is­flokk­i­num og Mið­flokkinum – setti á dagsskránna í 1998. Fólkatingsvalið var eis­ini ein upp­gerð mill­um stjórn­ar­skip­an­ ar­poli­tikk­in hjá Høgna Hoy­dal og stór­um pørt­um av løg­ting­i­num, ikki minst tí, sum Sjúrð­ur Skaale hev­ur víst á sein­astu mán­að­ir­nar, sum eis­ ini var or­søk­in til, at hann saðl­aði um, vendi Tjóð­veldinum bak­ið og fór upp í Javn­að­ar­flokk­in. Soleiðis er fólkatingsvalið eisini søg­u­ligt. Vit skulu heili 30 ár aftur í tíðina – heilt aftur til fólkatingsvalið í 1981 – fyri at finna seinasta valið, har eitt sam­bands­um­boð og eitt javn­að­ar­um­boð varð valt á fólk­a­ ting. Tað var tá sam­bands­stjørn­an æt Pauli Ell­ef­sen og tjóð­veld­is­ stjørn­an æt Er­lend­ur Pat­urs­son. Sæð við tjóð­veld­is­brill­um, so eru vit bumb­að ein heil­an mans­ald­ur aft­ur í tíðina. Veruleikin er kortini ikki so ein­fald­ur, at alt sum Tjóð­veldi – og fyrr­ver­andi full­veld­is­vong­ur­ i­n – hev­ur stað­ið fyri, er kveistr­að til viks. Tvørt­ur­í­móti hava flestu flokk­ar tik­ið part­ar av tí kons­ens­ us­pol­i­tikki, sum er sprott­in úr hes­ um ar­beið­ið til sín, með­an Tjóð­veldi hev­ur stað­ið fast við, at einki ber til utt­an loys­ing­in – at vit fáa fult tjóð­ ar­frælsi, fullveldi. Konfrontatiónsleiðin hjá Tjóð­ veld­i­num er vra­k­að av fólk­i­num. Veru­leik­in er ikki svart/hvítur, men rætt­i­liga nu­an­ser­að­ur. Eingin tosar tó um at fara aft­ur í tíð­ina, at hækka blokkin og so­ leið­is binda okkum tættari at Dan­ mark, tó at arg­u­ment­a­ti­ón­in hjá Sam­bands­flokk­i­num við­hvørt ber á tað borð­ið. Vit skulu hava í huga, at sjálvt Sam­bands­flokk­ur­in ikki í álv­ara tos­ar um at hækka blokk­in aft­ur til tað, hann var, men held­ur tos­ar um at tiðna blokk­stuðulin upp­aft­ur. Hóast hetta kann tykj­ast sum bak­vend­ur pol­i­tikk­ur, so hev­ ur Sam­bands­flokk­ur­in eitt po­eng í hes­um. Og tað er, at fast­fryst­ing­in er ein før­oysk av­gerð – og at »tiðn­ in­g­in« eis­ini verð­ur ein før­oysk av­ gerð, tí vit hava rætt til hes­ar peng­ ar, men vilja ikki hava teir. Hetta snýr seg um prís­tals­við­gerð­ina av blokk­i­num. Við at lata hann standa í stað, so minkar hann – og sum frá líð­ur burtur í einki. Tað sum stendur rimm­ar­fast eft­ir fólk­a­tings­val­ið er, at vit skulu ganga ta hó­ligu leið­ina í stjórn­ar­ mál­i­num. Tí eig­ur Tjóð­veldi at taka í egnan barm nú og vísa, at flokk­ ur­in er ein prag­mat­isk­ur flokk­ur, sum vil finna loysn­ir held­ur enn kon­fronta­ti­ón. Tað eru 30 ár síðani B og C vóru á danatingi saman Tað var eftir øllum at døma ein klók av­gerð hjá Javn­að­ar­flokk­i­ num at hugsa nýtt, tá flokk­ur­in stil­l­aði upp til Fólk­a­tings­valið. Vit skriv­aðu á hesum stað, at ein­asta vón hjá Javn­að­ar­flokk­ i­num og Fólk­a­flokk­i­num at vinna sess­ir­nar á Fólk­a­tingi frá Sam­band­i­num og Tjóð­veld­i­num var at stilla Jó­ann­es Eid­es­gaard og An­finn Kalls­berg upp. Men tað vísti seg als ikki at verða neyð­ugt. Og tað hevði kanska giv­ið øv­ugta eff­ekt, um í øll­um før­um Javn­að­ar­flokk­ur­in gjørdi tað. Flokkurin og fyrrverandi floks­formað­urin hava gjørt av, at Jó­ann­es Eid­es­gaard ikki skuldi stilla upp­aft­ur. Nú skuldi nýggi formaðurin »koyra« flokk­ in. At hann so fekk sera góða hjálp frá Sjúrði Skaale, tað var kanska til­vild­ar­ligt hepni. Men si­gnal­virðið hevði ikki ver­ið tað sama. Nú skuldu nýggju fólkini standa á egn­um beinum – og tað eydn­aðist. Gekk uttan Eidesgaard Fólkið vrakaði fullveldi Tríggir bummarar hjá Jørgen Niclasen Løn og revsing Bogi Andreasen kjak á síðu 14 Fram­ søk­ið uni­ ver­s­i­tet Jógvan arge kjak á síðu 15 Fólkatingsumboð síðani 1948 A. Thorstein Petersen 1943-1950 C. Petur M. Dam 1948-1957 og 1964-1966 B. Johan Poulsen 1950-1964 A. Hákun Djurhuus 1957-60 og 1968-73 C. Johan Nielsen 1960-64* og 1966*-79 A. Poul Adrian Andreasen 1964-1968 E. Ellintur Patursson 1973-1977 B. Pauli Ellefsen 1977-87 og 88-90 C. Jákup Lindenskov 1979-84 og 1987-88* og 1990-93* B. Johannes M. Olsen 1981-1985* og 1994-1998* A. Óli Breckmann 1984-2001 C. Atli Dam 1987-1988 og 90-1994 B. Edmund Joensen 1994-98 og 07- C. Jóannes Eidesgaard 1998-2001 E. Høgni Hoydal 2001-2011 B. Lisbeth Petersen 2001-2005 A. Anfinn Kallsberg 2005-2007 E. Tórbjørn Jacobsen 2001-2004* E. Sjúrður Skaale 2008* C. Sjúrður Skaale 2011 E. Annita á Fríðriksmørk 2008* * varamaður