mánadagur 19. september 2011síða 2

Mánadagur 19. september 2011 · Nr. 108 mánadagsblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Í grein í blaðnum í dag við­ ger Bjarni Djurholm, løg­ tings­mað­ur, fólk­a­tings­val­ið. Hann vís­ir á sens­a­ti­ó­n­ina, sum mundi hent við tað, at Ann­ika Ol­sen var um repp­ ið at verða vald í Fólk­a­ting­ ið. Hann briksl­ar mið­lu­num ­og við­merkj­ar­um, sum hava skírt Fólka­flokk­in ikki at vera til reið­ar til Fólk­a­tings­ val­ið og kem­ur til ta nið­ur­ støðu, at Fólka­flokk­ur­in aft­ ur gjørdi øll­um til skamm­ar. Síðani vís­ir hann á sensa­ ti­ón­ina í Fólk­a­flokk­i­num, Ann­iku Olsen. Men úrslitið var altso so­leiðis, at Fólk­a­flokk­ur­in gjørd­ist fjórð­størst­ur  ella fjórð­mins­t­ur. Trígg­ir flokk­ ar eru størri og tríggir eru minni. Men sensatiónin Annika Ol­sen er ikki farin aftur við borð­i­num í miðl­u­num –  heldur ikki áðrenn valið. Gitt hev­ur ver­ið, at ann­að­ hvørt hon ella Jac­ob Vest­er­ gaard fóru at liggja í front, og nógv hev­ur ver­ið tos­að um for­mans­val­ið kom­andi hjá Fólk­a­flokkinum. Og tað er ikki av ongum, at miðl­ar­nir hava slíkan áhuga fyri hes­um for­mans­vali. Tí tað eru nógv ár síðani, at so stór­ir spurn­ing­ar hava ver­ ið settir við leiðslu floks­ins og við yms­ar av­gerð­ir, sum flokk­ur­in hev­ur tik­ið. Um valúrslitini hjá Fólk­ a­flokk­i­num verða nær­lis­in, so sæst eitt nú, at flokk­i­num tørv­aði 396 at­kvøð­ur at vinna seg fram um bæði Tjóð­veldi og Javn­að­ar­flokk­in. Hyggja vit so at per­són­liga úrs­lit­i­ num hjá for­mann­i­num, so fór hann úr 959 per­són­lig­um at­kvøð­um í 2007 nið­ur á 343 at­kvøð­ur hes­a­ferð. Hetta er ein mun­ur upp á 616 at­kvøð­ ur. Hevði Jørg­en Nicl­a­sen hild­ið fast um sín­ar at­kvøð­ ur, so hevði flokk­ur­in ver­ið næst­størst­ur og hevði havt ann­að um­boð­ið á dana­tingi – sum kundi neu­tral­i­serað ta reyðu yv­ir­vág­ina, sum norð­ ur­at­lant­isku um­boð­ini nú hava. Tí hev­ur for­mans­val­ið í Fólk­a­flokk­i­num fram­veg­is stór­an á­huga. Føroyska samfelagið hevur yms­ar álv­ar­sam­ar trup­ul­leik­ar at drag­ ast við. Ein tann størsti vand­in er fólk­a­frá­flyt­ing­in – ella tann trup­ul­ leiki, at fólk, sum fara utt­an­lands í lestr­ar­ør­ind­um, ikki flyta heim­a­ft­ ur. Hetta er ein stór av­bjóð­ing, sum okk­ara kosnu fólk ikki taka í nóg stór­um álv­ara. Seinastu dagarnar hevur verið tos­að um før­oysk­ar el­ek­trik­ar­ar í hópa­tali, sum hava leit­að sær til Nor­egs at ar­beiða, har løn­ar­við­ur­ skift­ini eru mun­andi bet­ur – serliga tí, at skatt­ur­in er so lág­ur. Hetta er vandamikil gongd. Tí leita fleiri fólk sær utt­an­lands, so verða færri krón­ur í okk­ara egna skatta­kassa. Og tað er einki duls­ mál, at skatt­a­trýst­ið er høgt, ov høgt, og at ein stór­ur trup­ul­leiki er tann sera høgi marg­in­al­skatt­ur­in. Hetta forð­ar bú­skap­ar­vøkstri og hev­u­r við sær, at dugna­lig starvs­ fólk og onn­ur ikki vilja bú­seta seg í Før­oy­um. Fyrr í summar boðaði Føroya Ar­beiðs­gev­ar­a­fel­ag frá, at marg­in­ al­skatt­ur­in í Før­oy­um er so høg­ur, at ar­beiðs­gev­ar­ar hava trup­ult við at fáa fólk til ar­beið­is. Løn­tak­ar­ar vilja ikki ar­beiða meira enn neyð­ ugt, tí ov nóg­v­ur skatt­ur fer av inn­ tøk­u­ni. Hetta er sjálvandi ein álvarslig av­bjóð­ing fyri før­oyska vinnu­lív­ið, sum bløðir undir høga skattinum. Sam­an­bor­ið við onn­ur lond hava før­oy­ing­ar hægsta skatt­a­trýst á løn­ar­inn­tøku yv­ir­høv­u­r. Og tá skatta­pros­ent­ið í Før­oy­um er – og hægri enn í bæði Dan­mark, Ís­landi og Nor­egi, so eiga onkr­ar áv­ar­in­g­ar­ lamp­ur ­at blunka. Í valstríðnum, sum júst hevur ver­ið, hava ikki nógv boð ver­ið upp á hend­an tru­p­ul­leik­an. Vón­andi kem­ur hetta bet­ur fram í val­stríð­ num kom­andi. Nógv hev­ur ver­ið tos­að um sjálv­ber­andi bú­skap sein­ astu 13 ár­ini, og meir­i­luti av løg­ting­ i­num hev­ur sam­tykt at minka um blokk­stuð­ul­in og at fast­frysta tann part­in, sum eftir er. Tað er alt í lagi við tí, at pol­it­ik­ arar hava stór­ar ætl­a­n­in og stór­ ar vón­ir – og stór­ar ill­u­si­ó­n­ir um, hvussu bú­skap­ar­vøkst­ur skal kom­ pens­era hes­ar peng­ar, sum vit ikki long­ur hava. Men úr­s­lit­ið tal­ar ikki fyri, at hesi fólk­ini heilt hava grein í sín­um máli. Tað er ikki gott nokk, at okk­ara fólk­a­valdu skerja eina slíka veit­ing – og í álv­ara tosa um, at Før­oya fólk fer at ar­beiða meira, at kýta seg meira. Nýggi meir­i­lut­in í Da­n­mark vil hava fólk at ar­beiða ein tíma eyka um vik­u­na til tess at fremja bú­skap­ ar­vøkst­ur­in. Í Før­oy­um brand­skatta vit tey, sum vilja arbeiða meira. Og Javn­að­ar­flokk­ur­in vil eisini skatta illa sperdu vinn­una enn meira. Tað skurr­ar. Ein nýggj samgonga eig­ur tí at um­hugsa skatt­a­pol­it­ikk­ in full­komi­liga av nýggj­um, utt­an at lata tjóð­skap­ar­lig­ar for­dóm­ar koyra hann av spor­i­num. Vónandi gevur komandi valstríð greiðari svar Í dag fyllir Edmund Jo­en­ sen, aft­ur­valdi fólk­a­tings­ mað­ur­in hjá Sam­bands­ flokk­i­num 67 ár. Tað vil siga, at samstundis sum hann kann síggja fram til enn fýra ár á fólkatingi, so verð­ur hann samstundis fólk­a­pensjónistur. Edmund Joensen hevur drúgv­ar politiskar royndir. Hann varð fyrstu ferð valdur á ting í 1988 og hevur sitið síð­ani. Hann var løgmaður frá 1994 til 1998, og hann var løg­tingsformaður frá 2002 til 2008. Hann varð valdur í fólkatingið í 1994, men hevði varamann fyri seg, meðan hann var løgmaður. Hann var afturvaldur á fólkating í 2007 og afturvaldur á valinum hósdagin. Men tað merkir eisini, at Ed­mund Jo­en­sen fær lønarhækking, tí frá í dag at rokna fær hann bæði fólk­a­pe­n­sjón og sam­halds­ fasta. Grund­upp­hædd­in í fólk­a­pensjónini fyri gift­ar pen­sjón­ist­ar er 3.313 krónur, og gjald­ið úr Samhaldsfasta er 2.500 krónur. Báðar hes­ ar upphæddir eru skatt­ a­fríar. Tað vil siga, at Ed­ mund Jonensen frá í dag at rokna fær eina skatt­a­fría lønarhækking upp á 5.813 krónur oman á fólk­a­tings­ lønina og løgtingslønina. Tá Edmund Joensen seinni í vet­ur legg­ur frá sær sum løg­tings­mað­ ur, fær hann hægstu løg­ tings­mann­a­pen­sj­ón. Men av tí at hann eisini fær løn sum fólkatingsmaður, so kann hann ikki fáa meira í fólkatingsløn pluss løgtingspensjón enn í mesta lagi tað, sum hægsta tænastumannalønin er, slakar 58.000 krónur, so tí fær hann ikki fulla tingmannaeftirløn. Men oman á hesar 58.000 krónurnar fær hann so tær sløku 6.000 krónurnar sum fólkapensjónin og Samhaldsfasti geva. Edmund Joensen fyllir 67 í dag Formaðurin kundi tryggjað sigurin Á­loyp­ andi re­tor­ ikk­ur vann val­ið Uni Arge tíðargrein á síðu 13 Null promilla null frælsi Agga niclasen kjak á síðu 28 umhugsið skattapolitikkin