mikudagur 21. september 2011síða 2

Mikudagur 7. september 2011 · Nr. 103 mikudagsblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Tá nýggja Fólkatingið verð­ur sett fyrstu ferð fyrsta týs­dag­ in í oktober, verður tað fyrstu ferð í 51 ár, at Føroyar senda ein fólkapensjónist á Fólk­a­ ting. Edmund Joensen, sum fylti 67 mán­a­dagi­n, er tann fyrsti føroyski fólk­a­pen­sjón­ ist­u­r­in á Fólka­tingi, síð­ani Jo­han Poul­sen varð vald­ur í 1960. Hann var tá 70 ára gam­ al. Petur Mohr Dam varð vald­ur í 1964 og sat til hann gjørd­ist løg­mað­ur. Hann var 66 ára gam­al, men hevði fylt 68, tá hann gjørd­ist løg­mað­ ur eftir løgtingsvalið í 1968 og legði fólka­tings­starv­ið frá sær. Síðani fólkatingsvalið seinasta hós­ dag hava eyguni serliga verið vend móti tveim­um av tap­ar­u­num, Jør­g­ en Nicl­a­sen og Kára á Rógvi. Hesir báð­ir floks­for­menn eru bein­leið­is or­søk til val­ó­sig­ur­in­, verð­ur sagt. Men tann størsti taparin av øll­ um er Tjóðveldi, sum var tann flokk­ ur­in, sum misti fólka­tings­sess­in, sum flokk­ur­in hev­ur havt í 10 ár. Hetta er seinna skeið­ið, flokk­ur­in hev­ur havt um­boð á Fólk­a­tingi, ta fyrra var val­skeið­ini 1973-75 og 1975- 1977, tá Er­lend­ur Pat­ur­s­son um­boð­ aði flokk­in. Høgni Hoydal segði í Degi og Viku mán­a­kvøld­i­ð, at flokk­ur­in hev­ur mist upp á sam­star­v­ið, sum flokk­ur­in hev­u­r havt við minn­i­ lut­a­sam­gong­una. Tað er møg­u­ligt, at ein orsøk til tapið kann til­skriv­ ast hes­um sam­starvi. Men helst er tann frá­greið­ing­in ov einføld. Flokkurin hevur ein trupulleika. Hann stend­ur eins­a­mall­ur við full­ veld­is­ætl­anini, sum eing­in ann­ar trýr upp á longur. Í átt­a­ti og kanska ser­liga í ní­ti­ár­u­num var Tjóð­veld­is­ flokk­ur­in í somu støðu. Hann helt fast við gomlu stevn­una um loys­ ing. Men í praksis helt hetta ikki – og tað tykt­iskt, sum fólk í flokk­ i­num ikki sjálvi trúðu upp á loys­ ing­ina. Til Høgni Hoydal kom sum floks­ins frels­ari í 1998 og tosaði um »skip­aða loys­ing«, sum nú var loys­ un­ar­orð­ið. Hetta broytt­ist eft­ir val­ið til »full­veldi«, sum síð­ani varð grund­a­r­lag­ið und­ir sam­starv­i­num mill­um Fólk­a­flokk­in, Tjóð­veld­is­ flokk­in­, Sjálv­stýr­is­flokk­in og Mið­ flokkin. Eingin av hesum flokkum tek­ur long­ur orð­ið upp á tungu. Full­veld­is­ ætl­anin tyk­ist líða somu lagnu, sum »loys­ing­in«. Ætlanin verður tos­að burt­ur í einki. Hetta er ein trupulleiki hjá Tjóð­ veld­i­num, og ikki minst hjá Høgna Hoy­dal. Á onkr­a­n hátt má saðl­ast um, tí flokk­ur­in miss­ir tak­ið á velj­ ar­u­num, sam­stund­is sum velj­ar­a­r­ nir missa á­lit­ið á flokkinum. Fólkaflokkurin hevur ein øðrvísi trup­ul­leika, tí Annika Olsen tekur óiva við, tá Jørgen Niclasen sleppur. Í Gamla Sjálv­stýr­i­num er onk­ur, sum kann savna leivd­ir­nar eft­ir Kára á Rógvi. Stóri spurn­ ing­ur­in er, hvussu verð­ur í Tjóð­ veld­i­num – ella um nak­ar er, sum kann taka við eft­ir Høgna Hoydal – ella um Høgni Hoy­dal fer víð­ari í oyðimarkargongdini. Høgni Hoydal vísti í Degi og Viku mán­a­kvøld­ið á, hvussu neyð­ugt tað er, at mál »ikki verða skrumbl­að nið­ur yv­i­r høvd­ið á fólki«. Soleiðis er eisini við stjórnarmálinum, har Tjóð­veldi hevur gyrt seg í brøkur. Breiða semjan kann ikki byggja á full­veldi, sum bara 19 prosent taka und­ir við. Tí mugu Tjóðveldi og Høgni Hoydal flyta seg – skulu tey fram­hald­andi verð­a tikin fyri fult. »Mugu ikki skrumla niður yvir høvdið á fólki« Tá vit mánadagin skrivaðu um fólk­a­pesjónina hjá Edmundi Jo­ensen, gjørdu vit honum ó­rætt við at siga, at gjaldið úr Samhaldsfasta er skatt­a­frítt. Tað er tað ikki. Gjaldið úr Sam­halds­ fasta, sum er 2.690 krón­ur, er skattskyldugt. Soleiðis verður samlaða pen­sjón­in hjá Ed­mundi Jo­ en­sen, sum hann fær om­an á fólk­a­tings­løn­ina og løg­ tings­løn­ina 6.003 krón­ur, har­av tær 2.690 er skatt­ skyld­ug­ar, með­an hin­ar 3.313 krón­ur­nar eru skatt­ a­frí­ar. Nú var endamálið ikki við hes­um at lasta Ed­mund­i Jo­en­sen. Hann hev­ur sín fulla rætt at verða bæði fólk­a­tings­mað­ur, løg­tings­ mað­ur og fólk­a­pen­sjón­ ist­ur. Men hetta sig­ur eitt sind­u­r um, hvønn hug­burð okk­ara pol­it­ik­ar­ar – og tað úr øll­um flokk­um – hava til pen­sjóns­við­ur­skifti sum heild. Með­an javn­ing av grund­upp­hædd­ini í fólk­ a­pen­sjónini verð­ur tik­in burt­ur fyri at spara, so held­ ur okk­ara høga ting, at tað er í fín­asta ord­an, at fólk sum tjena yvir 60.000 krón­ ur í løn og aðr­ari pen­sjón ei­ s­ini fáa grund­upp­hædd­ina í fólk­a­pen­sjón­ini skatta­fría og fáa gjald úr Sam­halds­ fasta. Hetta er ikki serliga sam­ halds­fast – og átti kanska at giv­ið okkara høga tingi nak­að at hugsa um, serliga nú val stundar til... Himmalvíður stættamunur Tíðin búgvin at flyta seg Landsstýrismaðurin í vinnu­ mál­um hev­ur av­gjørt at seta All­an T. Skaalum sum av­loys­ ara fyri stjóran á Rús­drekk­a­ sølu Lands­ins, sum fer í far­ loyvi í eitt ár frá 1. oktober 2011 til 30. september 2012. Landsstýrismaðurin í vinn­u­mál­um hevur avgjørt at seta All­an T. Skaalum sum av­loysara fyri stjóran á Rús­ drekk­a­sølu Landsins, sum fer í far­loyvi í eitt ár frá 1. ok­ to­ber 2011 til 30. september 2012.   Allan Skaalum er 48 ára gam­al, gift­ur og eigur trý vaks­in børn. Hann er ú­t­búgvin cand.merc. í leiðslu og markn­að­ar­ føring frá CBS. Allan Skaalum hevur havt fleiri fulltrúa- og leið­ andi størv í almennu fyri­sit­ing­ini og í privatu vinnuni. Hann hevur seinastu mán­að­i­rnar arbeitt í  Vinn­u­mál­a­ráð­n­um.   Inn komu 21 umsóknir til starvið. Allan stjóri í Rúsuni Seinasti fólkapensjónistur varð valdur á Fólkting í 1960 Suður­ oyggin og Alfa Pilot Jákup av Skarði kjak á síðu 22 Endur­ nýggjan av heimaflota Alfred olsen kjak á síðu 22 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Johan Poulsen, (Samb) varð seinastu ferð valdur á Fólkating í 1960. Tá var hann 70 ár. Edmund Joensen fylti 67 mándagin, og Petur Mohr Dam (Javnfl) var seinastu ferð valdur á Fólkating í 1964 – hann var 68, tá hann gavst í 1966 fyri at blíva løgmaður