mánadagur 26. september 2011síða 2

Mánadagur 26. september 2011 · Nr. 111 mánadagsblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tað skilst á øllum brøgdum, at løg­ mað­ur fer at skriva út løg­tings­val í morg­in. Tí verða næstu fimm vik­ ur­nar merktar av valstríði, har poli­ t­ik­ar­ar og flokkar fara at royna at tekkj­ast veljarunum. Gamalt var í valstríði, at val­ evnini »ikki vildu lova gull og grøn­ ar skóg­ir«. Hetta var sagt fyri lík­a­ sum at gardera seg, so ikki ov nógv varð lovað. Seinastu valstríðini her á landi hava helst snúð seg um annað enn grøn­ar skógir, og gullið man verða fjalt langt burt á heiði. Tó so. Hesaferð fáa vit vónandi eitt val­stríð, sum fer at snúgva seg um bú­skap, um lívs­grund­ar­lag­ ið her á landi, og so vilja vit eis­ini hava boð uppá, hvussu vit skapa fólka­vøkstur. Stóra avbjóðingin verður at skap­a liv­i­um­støð­ur­nar so­leið­is, at fólk vilja og tíma at búgva her. Stóra hótt­an­in fyri framm­an er, at fólk­a­ ta­l­ið fer at minka. Tað verð­ur ein ó­lukka. Tí með­an tal­ið á fólki sum arbeiða al­samt mink­ar í mun til tal­ ið á eldri fólki – og fólki, sum enn ikki eru kom­in á ar­beiðs­markn­að­in, so verð­ur tann neg­a­tiva av­leið­ing­in so nógv størri, um fólka­tal­ið sam­ stund­is minkar. Í kreppuni í nítárunum vórðu fleiri tús­und føroyingar kroystir í út­legd. Hetta fer eisini at merkja fólk­a­vøkst­ur­in í fram­tíð­ini, tí nú eru nógv av teim­um burt­ur, sum skuldu ver­ið foreldur her í Føroyum. Tí er tað stóra avbjóð­ing­in hjá kom­andi lands­stýr­is­sam­gongu at skapa grund­ar­lag fyri fólka­ vøkstri. Og tað skal verða ann­að enn snakk. Tað eru glottar at hóma í teirri semju, sum gjørd er mill­um sam­ gong­u­na og Tjóð­veldi, sum vón­ andi fer at føra til eina burðardygga fiski­vinnu, sum fer at geva meira av sær. Men vit krevja eisini av ein­um kom­andi lands­stýri eina um­ford­eil­ ing av skatta­trýst­i­num, so inn­tøk­ u­skatt­ur­in mink­ar – og har ser­lig­a marg­i­nal­skatt­urin, sum er met­høg­ ur í Før­oy­um. Í summar hava vit roynt eina skip­an við til­feing­is­gjaldi á mak­r­e­ l­in. Hetta er uttan iva ein gongd leið at fara. Tað kann ikki verða rætt, at nakr­ir priv­at­ir ein­stak­ling­ar skulu kunnu handla við fisk­i­loyv­um og skóvla peng­ar inn, sam­stund­is sum land­ið bløð­ir og fólk­ið verð­ur díkt und­ir í skatt­um og av­gjøld­um. Fisk­ i­flot­in er sein­astu 15-20 ár­ini seld­ur mill­um priv­at­ar – bara fyri at fáa fat­ur á fisk­i­loyv­um ­– so­leið­is at skuld­in er trí­fald­að fyri júst somu skip­. Tað sig­ur okkum, at her er ikki alt, sum tað skal vera. Teir flokkar, ið fáa skil á hesum, skulu stjórna landinum. Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fólkavøkstur er stóra avbjóðingin í valstríðnum Í morgin klokk­an 10 fer Kaj Leo Jo­hann­e­sen, løgmaður, at kalla til tíð­ind­a­fund, har hann fer at skriva út løg­ tingsval. Sum Sosialurin skilir, so er hetta ætl­anin. Men hetta kann sjálv­andi broyt­ast, alt eft­ir hvussu løg­tings­fólk klára at standa í­móti trýst­ i­num, sum er í dag. Fríggj­a­ dag­in var rok í ting­i­num, tí sann­ur val­fep­ur ­var á ting­ fólki, har minn­i­lut­ar blok­ er­aðu í bæði borð – með­an nøk­ur løgdu seg tvør í sam­ bandi við brúks­skyld­u­na, so vóru onnur, sum blok­er­að­u fyri, at Húsalánsgrunnurin varð við­gjørd­ur í Fíggja­r­ nevnd­ini. Í dag – eftir at blaðið er far­ið til prent­in­gar – er mál­ ið um luta­í­búð­ir á skránni, og ó­vist er, hvørja lagnu tað mál­ið fær. Men klára tingfólk ikki hetta trýst­ið, so kann henda, at val­ið longu verð­ur skriv­ að út í dag. Men vit trúgva mest uppá, at løg­mað­ur bíð­ ar til ætl­aða tíð­ind­a­fund­in í morg­in klokk­an 10 at skriva út val­ið, sum so skal haldast í fyrsta lagið um fimm vikur, tað er týsdagin 25. oktober og í seinasta lagið um seks vikur, týsdagin 2. november. Men sannlíkt verður valið 25. oktober. Men velur løgmaður eitt leygardagsval, so verður tað 29. oktober. Skrivar út val klokkan 10 í morgin Linur vinnu­ skatt­ur í Føroyum Hans Pauli Strøm kjak á síðu 23 Um Thorning er Barbie er Tobbi so Ken? Um Thorning er Barbie er Tobbi so Ken? Summir menn tola bara ikki at tapa. Men nakrir menn tola so slett ikki at tapa fyri kon­u­fólki. Um tað er or­søk­in til, at tjóð­veld­is­ting­mað­ur­in Tór­bjørn Jacobsen sunn­u­ náttina kallaði Helle Thorn­ ing-Schmidt eina »tóma bar­ b­i­e-dukku« í eini face­book við­merk­ing á Port­al­i­num, skal vera ósagt. Men ikki ser­ liga pol­it­iskt búgvið av ein­ um løg­tingsmanni. Tað gav jú at bíta hjá Kára á Rógvi, tá hann kall­aði Lars Løkke Ras­mussen eitt »R«- hol. Nú er Tórbjørn Jac­obsen altíð ill­ur við onkr­an, og kon­ spir­a­tións­te­o­ri­ir­ nar hjá honum eru ikki altíð so líka til. Men eyðvitað hev­ ur tað svið­ið fast hjá hon­um, at Sjúrð­ur Skaale er vald­ur á fólka­ting. T j ó ð v e l d i misti fólk­a­ t i n g ­s e s s ­i n hes­a­ferð. Men tað sum kanska hev­ur svið­ ið enn fast­ari hjá Tór­bjørn Jac­ob­sen er kanska, at tjóð­ veld­is­velj­a­rar s­o slett ikki vilja hava Tórbjørn Jac­obsen á fólk­ating. Hann fekk bara 142 at­kvøð­ur. At tað so eru fýra kvinn­ ur í Tjóð­veldinum umframt Høgna Hoydal, sum hava nógv meira upp á seg enn Tór­bjørn Jac­ob­sen, fær kanska mann­in at síggja reytt: Bjørt Sam­u­el­sen, Ann­ ita á Fríð­riks­mørk, Gunn­vør Balle og Óluvá Klettskarð fingu allar fleiri atkvøður enn Tór­bjørn Jacobsen. Barbie-dukkur ella ikki. Vit halda all­ar hesar fýra tjóð­ veld­is­kvinn­urnar vera góð og virð­ilig umboð, sum ikki bara stoya og larma og seta seg sjálv­an í fokus allatíðina. Slík­um kunnu menn læra av. Eisi­ni primitivir menn... Um Thorning er Barbie er Tobbi so Ken? Eitt val um búskap Føroyar við at avtoftast Magni laksafoss kjak á síðu 25