hósdagur 12. februar 2004síða 3

4 Nr. 29 - 12. februar 2004 Nr. 29 - 12. februar 2004 5 Áhugi fyri krígsminnum Fólk frá Føroya Forn- minnissavni vóru í seinastu viku vesturi í Vágum og hugdu at leivdum av bygn- ingum, sum støðu uppi undir krígnum KRÍGSMINNI Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Vágar: Hósdagin í seinastu viku vóru fólk frá Føroya Forn- minnissavni í Vágum og hugdu at gamla torninum við flogvøllin og skort- steininum, sum stendur í Vatnsoyrum, har bretar hildu til undir krígnum. Ongar avgerðir eru tiknar um, hvat gerast skal við tað, ið eftir er av bygning- unum, bretar bygdu í Vág- um undir krígnum, sigur Terji Nielsen, kunningar- leiðari í Vágum. Fólk frá Fornminnissavninum hava verið og hugt, og tosað hev- ur verið um ymiskt, sum møguliga kann gerast við hesar leivdirnar. Tað, sum mestur áhugi er fyri í løtuni, eru gamla flog- vallartornið og bygningurin við síðuna av tí, sum standa beint oman fyri vegin norðanvert flogvøllin. Eisini er skortsteinurin, har bretar høvdu offisers- messu í Vatnsoyrum rími- liga væl varðveittur og tí av áhuga hjá teimum, sum tosa um krígssavn. Tí talan verður helst ikki um fornminni sum so, men heldur um krígsminni, sig- ur Terji Nielsen. Hann sigur, at Føroya Fornminnissavn hevur sam- band við ymisk krígssøvn uttanlands, og at toað verð- ur við hesi um vitan og royndir, ið tey hava, og sum so kunnu brúkast í einum møguligum krígssavni í Vágum. Skortsteinurin í offisersmessuni í Vatnsoyrum er rímiliga heilur enn og hevur áhuga hjá teimum, sum tosa um krígssavn Mynd: Edvard Joensen Gamla eftirlitstornið, sum bretar bygdu við flogvøllin í Vágum undir krígnum, er í ringum standi, og skal tað varðveitast, er tíð at gera nakað nú Mynd: Edvard Joensen Norðoya Sparikassi áhugaður í Vágum Leiðslan i Norðoya Sparikassa hevur ver- ið í Sandavági og kannað møguleikar- nir fyri at lata deild upp í bygdini TÆNASTA Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Sandavági: Norðoya Sparikassi er áhugaður í at lata deild upp i Sandavági, nú Føroya Banki hevur latið aftur, og Føroya Spariakssi steingir í morgin. Leiðslan í Norðoya Sparikassa hevur verið í Sandavági og kunnað seg um støðuna. – Tað er eingin endalig støða tikin til málið enn, sigur Eyðfinn Reyðberg, stjóri í Norðoya Sparikassa, men áhugin frá okkara síðu er reellur. Og vit hava fing- ið fleiri beinleiðis áheitanir úr Sandavági um at lata deild upp, so vit arbeiða í álvara við málinum. Tað verða sjálvandi fleiri spurningar at taka støðu til, áðrenn gjørt veðru av at taka so stórt stig, sum lata upp deild í Vágum, sigur stjórin í Norðoya Spari- kassa. Men í hansara huga- heimi er tað als ikki ómøguligt, at ein slík deild gerst veruleiki. Norðoya Sparikassi hev- ur deildir ymsastaðni í Norðoyggjum og í Leirvík, og tað ber væl til, sigur hann. Vágar og Norðoyggj- ar líkjast eftir hansara met- ing nakað væl, so tað skuldi ikki verið ókent land hjá sparikassanum at komið vestur í Vágar við eini deild. Sjálvandi kostar tað at hava eina deild í Vágum, og tí má roknast væl eftir, hvørjir fyrimunirnir og vansarnir eru, áðrenn enda- lig avgerð verður tikin um at lata upp, sigur hann. Tað arbeiðið er í gongd. Málið hevur verið viðgjørt á nevndarfundi í Norðoya Sparikassa, og stjórin ar- beiðir nú víðari við tí. Eyðfinn Reyðberg sigur, at tá tað var veruleiki, at báðir teir stóru peninga- stovnarnir stongdu sínar deildir í Sandavági, fekk Norðoya Sparikassi bein- leiðis áheitanir úr Sanda- vági um at lata deild upp í bygdini. Hann metir eina bygd við oman fyri 700 fólkum, sum ein rímiligan marknað, og tí verður arbeitt seriøst við hesum málinum, sigur stjórin í Norðoya Spari- kassa. Deildin hjá Føroya Sparikassa í Sandavági letur aftur í morgin, og so er eingin peningastovnur í bygdini. Norðoya Sparikassi arbeiðir, eftir áheitanum úr Sandavági, seriøst við møguleikanum at lata deild upp í bygdini Mynd: Edvard Joensen – Jógvani á Lakjuni er ein hampamaður og hann fer heilt avgjørt ikki at leggja fólka- kirkjuni eitt holmstrá í vegin, sigur Jóannes Eidesgaard, løgmaður FÓLKAKIRKJAN OG LANDSSTÝRISMAÐUR Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Hjá Jógvani á Lakjuni er fólkakirkjan í góðum hond- um. Tað er Jóannes Eides- gaard, løgmaður, púra sannførdur um. Hann sigur, at hann als ongan ampa av at seta Jógvan á Lakjuni at umsita fólkakirkjuna í Landsstýr- inum, hóast hann er limur í brøðrasamkomuni. Hann ivast heldur ikki í, at fólkaflokkurin innan- floks hevur umhugsað hesa serligu støðuna, men er komin eftir, at hann hevur fult álit á, at Jógvan á Lakj- uni fer at umsita kirkjumál á fullgóðan hátt. – Jógvan á Lakjuni er ein hampamaður í allar mátar og hann fer heilt avgjørt ikki at leggja føroysku fólkakirkjuni so mikið sum eitt holmstrá í vegin, sigur Løgmaður. – Mentamál er eitt stórt málsøki og fólkakirkjan er ein partur av tí og eg ivist onga løtu í, at nýggi lands- stýrismaðurin fer at umsita fólkakirkjuna eftir løg- tingsins vilja, leggur hann afturat. Hann heldur sostatt ikki, at tað í hesum føri er nakar vandi at seta ein lim í brøðrasamkomuni at um- sita kirkjumál. – Hinvegin er Jógvan á Lakjuni lærari og skúla- maður burturav og júst skúli og útbúgving eru nógv tey størstu málsøkini í mentamálaráðnum. – Harafturat kemur tað, at Fólkakirkjan er eitt sera eymt mál fyri føroyingar og tey eru mong, sum fylgja væl við tí, sum hendir inn- an kirkjugátt. Somuleiðis eru tað nógv í løgtinginum, sum fylgja gjølliga við gongdini í fólkakirkjuni, so eftirlitið við landsstýris- mannin er stórt, sigur Jóannes Eidesgaard. Hann vísir annars á, at landsstýrismaðurin umsitur bara politisku ábyrgdina av kirkjuni og kann ikki á nakran hátt leggja seg út í gudgfrøðiliga innihaldið í kirkjuni. – Eg haldi ikki at tað er komið fyri, at ein landsstýr- ismaður hevur lagt seg út í gudfrøðilig innanhýsis við- urskifti í fólkakirkjuni og tað fer Jógvan á Lakjuni heldur ikki at gera. Í løtuni er tað drotningin, sum t.d. setir ritual í gildi í kirkjuni. Tann dagin, kirkj- an verður yvirtikin, eru sannlíkindi fyrk, at tað verður landsstýrismaðurin, sum fær hesa ábyrgdina. Hvussu fer tað at rigga, um landsstýrismaðurin tá er limur í brøðrasamkomuni, sum er grundleggjandi ósamd við kirkjuna um nógv viðurskifti? – Kirkjan verður hvørki yvirtikin í dag ella í morg- in. Yvirtøkan er ein hóvlig og væl gjøgnumhugsað til- gond, sum fer fram í sam- starvi við allir partar í skip- anini, so at øll føla seg trygg við gongdina. Og kemur tað so langt, verður hetta uttan iva eisini ein spurningur, sum vit finna eina loysn á. Ikki leypa framav Løgmaður heldur sostatt ikki, at tað er nøkur orsøk til at leypa framav í hesum máli. Men hann sigur, at er ovasta leiðslan í Fólkakirkj- uni ótrygg við støðuna, er tað avgjørt eitt mál, sum verður tikið upp. – Tað gera vit á tann hátt, at vit fara at kalla leiðsluna í fólkakirkjuni til fundar at tosa um viðurskiftini. Jóannes Eidesgaard sig- ur, at hann hevur avtalað við Jógvan á Lakjuni, at landsstýrismaðurin skal kalla Bisp og løgmann og kanska eisini onnur í leiðsl- uni í fólkakirkjuni, saman til fundar at tosa um tey viðurskifti, sum gera kirkjufólk ótrygg. – Eg vil fegin hoyra frá teimum sjálvum, hvat tað er, tey eru ótrygg við, legg- ur hann afturat. Hvat sigur tú til uppskot- ið frá bispi um at lata onkr- an annan landsstýrismann, ella løgmann sjálvan, sum er limur í fólkakirkjuna, yvirtaka umsitingina av fólkakirkjuni? – Tað er ein politiskur spurningur. Flokkarnir í samgonguni hava býtt tey ymsu málsøkini ímillum sín. Og skal nøkur broyting vera, má tað viðgerast í samgonguni. Men í løtuni haldi eg ikki, at tað er nøk- ur ørsøk til at gera broyt- ingar, sigur Jóannes Eides- gaard. Jógvan á Lakjuni heldur ikki, at tað er ein trupulleiki at hann umsitur kirkju- mál í landsstýrinum, hóast hann er baptistur, tí hann hevur eitt samgongu- skjal at halda seg til og er settur at um- boða alt Føroya Fólk LANDSSTÝRISMAÐUR OG FÓLKAKIRKJAN Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Eg eri settur at umsita samgonguskjalið og tað ætli eg mær at gera. Jógvan á Lakjuni, nýggj- ur landsstýrismaður í Kirkjumálum er ikki samd- ur við Hans Jacob Joensen, bisp um, at tað er burturvið, at ein limur í brøðrasam- komuni er settur at umsita kirkjumál í nývalda lands- stýrinum. Í blaðnum í gjár, fanst okkara ovasti kirkjuligi leiðari at avgerðini at seta ein landsstýrismann, sum ikki var limur í fólkakirkj- uni at umsita kirkjumál. Hann helt, at hetta var tekin um manglandi virð- ing fyri Fólkakirkjuni og hann helt eisini, at nýggi landsstýrismaðurin kundi koma í tvístøðu ímillum kirkjuna og sín natúrliga loyalitet ímóti teirri sam- komu sum hann er limur í og sum er grundleggjandi ósamd við kirkjuna um nógv viðurskifti, eitt nú barnadóp og konfirmatión. Kundi hugsa sær fund Jógvan á Lakjuni vil ikki gera viðmerkingar til ein- stakar lutir í atfinningunum frá bispinum. Men hann sigur, at hann kundi væl hugsað sær at sloppið á fund við Bisp, kanska saman við løg- manni og onkrum leiðarum fyri kirkjuna, dómpróstin, til dømis. À hesum fundinum kundi ymisk viðurskifti viðvíkj- andi atfinngingunum hjá Bispi verðið útgreinað. Hann vísir kortini á, at hann hevur eitt samgongu- skjal at halda seg til. Í samgonguskjalinum stendur orðarætt, at fólka- kirkjan verður í samstarvi við allar partar í føroysku kirkjuni yvirtikin, so hon kann halda fram í verandi bygnaði, og meirútreiðslur í sambandi við yvirtøku verða goldnar av landskass- anum. – Hetta er tann politiski málsetningurin hjá hesi samgonguni og hann ætli eg mær at halda meg til. – Tað er samgongan, sum hevur sett meg at umboða alt Løgtingið og alt Føroya Fólk. Og eg ætli mær at gjøgnumføra løgtingsins vilja og ikki mín egna vilja. Og har havi eg eina púra greiða orðing í samgongu- skjalinum at halda meg til, sigur landsstýrismaðurin. Jógvan á Lakjuni leggur afturat, at hann ætlar sær at hava gott samstarv við nevndina, sum arbeiðir við yvirtøkuni av fólkakirkjuni. Hevði tú góðtikið, at ein prestur varð ovasti leiðari fyri brøðrasamkomuna? – Hasin spurningurin er so ómetaliga einfaldur. Sum Landsstýrismaður umsiti eg eisini allar frí- kirkjurnar. Og teir lands- stýrismenn undan mær, sum hava verið limir í fólkakirkjuni, hava sostatt eisini umsitið baptistarnar. Eg dugi ikki at síggja mun á tí, sigur Jógvan á Lakjuni. Hann leggur afturat, at hann ætlar sær ikki at mót- arbeiða nøkrum trúarsam- felagi og hóast at hann er limur í brøðrasamkomuni, ætlar hann at hevja seg upp um tað einstøku samkom- una og at umsita alt økið við tí politiska endamáli, sum samgongan hevur sett sær fyri. Hvat sigur tú til uppskot- ið frá bispi um at lata onkr- an annan landsstýrismann, sum er limur í fólkakirkj- uni, umsita kirkjumálini? – Tað havi eg onga við- merking til, sigur Jógvan á Lakjuni. Jógvan á Lakjuni ongin vandi fyri fólkakirkjuna Meiningar frá lesarum Vit hava fingið fleiri teldubrøv frá lesarum um støðuna hjá fólkakirkjuni, nú ein limur í brøðra- samkomuni hevur fingið ovastu ábyrgdina fyri kirkjuni. Her eru tríggjar meiningar Løgmaður óheppin Her tykist Jóannes Eidesgaard at hava verið heldur óheppin. Flokksfelagarnir hjá honum í Noregi hava verið í sama trupulleika – hetta hendi seinast ið Jens Stoltenberg varð forsætismálaráðharri. Trupulleikin var tann sami. Ráðharrin sum var ætl- aður at umsita kirkjumál, var ikki limur í Fólkakirkj- uni. Men trupulleikin varð loystur aðrenn stjórnin fór til verka við at flyta kirkjumál yvir til ein annan ráð- harra, sum var limur í Fólkakirkjuni. Annars er at siga, at í Noregi er óhugsandi at onnur enn kirkjufólk umsita Fólkakirkjuna í stjórnini. Hugsanin er, at so leingi vit hava eina statskirkju, eru tað limir í statskirkjuni sum umsita hana á politiskum stigi. Lesari í Noregi Bara hann er frelstur Eg haldi at tað ger tað sama um tað er ein limur í brøðrasamkomuni, sum umsitur kirkjumál. Bara maðurin er frelstur, so er tað gott. Tað er tað einasta, bispur eigur at hugsa um Lesari í Føroyum Hvat er trúarfrælsi Hvat skilir bispur við hugtakið »trúðarfrælsi«. Er trúarfrælsi at tú sleppur undan »happing« fyri tína trúgv, men so heldur ikki meira. Ella er trúarfrælsið, at øll eru javntsett í føroyska samfelagnum, eisini at kunna gerast Løgmaður. Lesari í Føroyum – Fólkakirkjan er í góðum hondum, hóast landsstýrismað- urin er limur í brøðra- samkomuni og í løtuni er ongin orsøk til at gera broytingar, sigur Jóannes Eides- gaard, løgmaður Kundi hugsað sær at sloppið at tosa við bisp – Teir landsstýrismenn, sum hava verið undan mær og sum hava verið limir í fólka- kirkjuni, hava eisini umsitið baptistarnar. Eg dugi ikki at síggja mun á tí og at tað nú er ein baptistur sum umsitur fólkakirkjuna, sigur Jógvan á Lakjuni C M Y K 5 4