hósdagur 12. februar 2004síða 7

12 Nr. 29 - 12. februar 2004 Nr. 29 - 12. februar 2004 13 VIÐMERKINGAR Breiða semjan um vinnuna - og gongda leiðin Jón Guttesen Skjúrtuermar eru brotnar upp, slipsaknúturin loystur, samgonguskjal smíðað og breið semja er á breddan- um. Men hvat fáa vit - ella ikki, viðvíkjandi vinnuni. Breiða semjan um at gera mismun á vinnum Fólkaflokkurin hevur hend- ingaferð tosað um eina studningsfría vinnu, men formaður floksins hevur greitt staðfest, at politikk- urin er »tað sum ikki kan standa noyðist ikki at fella«. Virkandi formaður Sam- bandsflokksins hevur út- talað, at flokkurin er fyri einari studningsfríari vinnu, meðan landstýris- maður floksins við fiski- vinnumálum sigur í viðtalu við útvarpið sama dag, sum hann er útnevndur, at skattalætti til rækjuvinnuna við innliman í FAS skip- anina ikki skal roknast fyri at verða studningur. Javnaðarflokkurin mein- ar eyðsýnt ikki, at studn- ingsfrí vinna er eitt enda- mál í sær sjálvum, og hevur tí ikki havt hetta frammi í valstríðnum. Samgonguskjalið nemur ikki við studning til vinnuna sum heild, men við studning til alivinnuna. Alivinnan skal verða búskaparliga sjálvberandi verður sagt. Hetta hava menn tó gloymt, longu áðrenn samgongu- skjalið er undirskrivað, tá teir tala um at veita skatta- fyrimunir til alivinnuna. Samanumtikið er breið semja um, at skattafyri- munir til ávísar vinnugrein- ir ikki er studningur, breið semja um at veita studning til ávísar vinnunugreinir. Samanumtikið er breið semja um at gera mismun á vinnum. Breiða semjan – um andøðvsróður við- víkjandi fjøltáttaðari vinnu og gransking. Samgonguskjalið er ikki »visionert«, sum ovurfegni leiðarin í Sosialinum vil verða við. Á leið somu orð- ingar eru at finna í sam- gonguskjølunum frá 1998 og 2002 - tó eru orðingar- nar hesaferð ikki stuðlaðar og útgreinaðar við ítøki- ligum átøkum. Fyritreyt- irnar verða settar upp, men ítøkilig mál eru eingi, og eingin mátistokkur verður settur. Eingi frambrot í gransk- ingini, samskipan er lyklaorði. Hetta leggur man áherðslu á við at senda sama flokk og sama mann at manna sessin í Vinnu- málaráðnum. Samskipan er ikki annað enn samskipan, samskipan av ov fáum krónum gevur aldri meir enn ov fáar krónir. Samanumtikið - lyftir samgongan ikki hond frá síðu viðvíkjandi fjøltáttaðari vinnu og gransking, so er samgonguskjalið fylgt. Gongda leiðin Ganga vit út frá, at ein króna brúkt til gransking lønar seg fleirfaldað aftur, tá úrslitini verða gagnnýtt, eigur gransking at verða eitt endamál í sær sjálvum. Málsetningurin átti at verði, at nøgdin av peningi nýttur til gransking skal útgera størri og størri part av fíggjarlógini. Málið átti at verið gjørt ítøkiligt við einum procenttalið. Vinnan klárar ikki sjálv at bera granskingina fram- eftir, tann ábyrgdin liggur á undirvísingarøkinum. Men vinnan skal verða við og til hetta endamál átti skatta- fyrimunirnir at verða nýttir - her kann vinnan stuðlast. Málið kundi verði, at gransking verður skattað lagaligari, enntá kundi vinnan drigið gransking frá í skatti. Her er talan um ein skattalættað, ið hvørki ger mismun á vinnugreinum, ikki fastheldur vinnuni á einum ikki-lønandi leisti, skapar gróðrarbótn fyri framstigum í siðbundnu vinnunum og skapar grór- arbotn fyri nýggju vinnu- greinum. Er gjógvin millum vinn- una sum heild og útbúgv- ingarstovnarnar stór, so er hon størri ímillum okkara útbúgvingarstovnarnar og okkara høvðusvinnur - fiskivinna og alivinna. Endamálið átti at verið, at henda gjógv skal vekk. Málið átti at verið at seta á stovn hægri læristovn fevn- andi um lívfrøði, búskap, matvørulæru, osfr. ið hevur til endamál at nøkta tann alstóra tørv á gransking innan hesar vinnur, tann alstóra tørv á frambrotum innan hesar vinnur og tørvin á høgt útbúgvnum høvdum, sum tá verður skaptur. Ein læristovn sum kann geva hesum vinnum veruligt mótspæl og skapa vinnunum eina framtíð. Samanumtikið er alneyð- ugt at vit stíga eitt risafet fram soðleiðis, at vit aftur verða í fremstu røð, tá tað ræður um fiskiskap, fiska- framleiðslu og aling. Droya samgonga, ella hvussu hon kallast Óla Jákup Kruse Fyrst, men ikki minst, vil eg hjartaliga takka harra Laksafoss fyri tað væl- meinta skattalættauppskot- ið, verka- og arbeiðara- fjøldini at gagni, men, sum so síðan, av samgonguni bleiv vanskeplað til eitt heilt annað uppskot, ið so at siga bert gav teimum há- løntu størsta skattalættan. Ja, so ófantaliga legði nýklakta droya samgonga árarnar út. Ein kundi trú, at her var slíkur skundur, at tíð varð hvørki til at hyggja eftir um homlubond, ára- ella borðskeytar ella tollar vóru á samgonguskutuni, og helst ongin nøgla. Ja, soleiðis skuldi okk- ara verkafólk, á hesum sinni, við eini javnaðar- leiðslu, uppliva onki um- boð at eiga á tingi. Ikki hevði okkara góða gamla løgmanni, harra Peturi Mohr Dam, sála, dámt slíka viðferð, ið hendan samgongan borð- reiðir fyri føroyska verka- fólkinum. Petur Mohr Dam, sáli, var ein hollur stuðul og ein hjartaligur verkamanna- vinur, har hann við kønari hond og hegni, saman við verkamannafjøldini reisti ta sokallaðu javnaðarhá- borgina, ein háborg, har verkafólk okkara altíð føldi ein fløva við grúgvuna. Eitt skal okkara ný- klækti løgmaður Eides- gaard vita, og tað er: at hevur okkara verkafólk, undir leiðslu av P. M. Dam, sála, uppbygt javn- aðarháborgina, so ber tað eisini hesum somu verka- fólkum, undir leiðslu av Eidesgaard løgmanni, til at ríva hesa somu javnað- arháborg niður aftur, um so er, at verkamannaum- boðini ikki finnast í lands- ins leiðslu, hóast gott val og løgmann. Tað hevði verið ein klænur og skeivur varði at sett í søgubøkurnar til okkara eftirkomarar at lis- ið um, at javnaðarháborg- in fall undir leiðslu av Eidesgaard løgmanni, tí hugsað varð ikki um at leggja aftur at eldinum á javnaðargrúgvuni, og sum so við eitt var øskukøld. Men ráð eru fyri hesum: um javnaðarumboðini bera so í bandi, at skattalætta- uppskotið hjá Laxksafoss kemur at virka eftir ætlan, nevniliga, at tey lágløntu fáa ein skattalætta upp á uml. 2.800,- kr. um mán- aðin, tey miðalløntu fáa ein skattalætta upp á uml. 1.600,- kr. um mánaðin og tey vælbjargaðu háløntu fáa ein skattalætta upp á uml. 120,- um mánaðin, so er ein vón at hóma fyri framman, tí Javnaðar- flokkurin hórar ikki undan, vendir hann verkamanna- fólkinum bakið. NØVN Í VIKUNI Telefon 341800 - Fax 341801 - Fartelefon 216135 e-mail: maggi@sosialurin.fo Á hesum síðum bera vit tíðindi um merkisdagar, so sum rundar føðingardagar, brúdleypsdagar, starvssetanir o.t. Hyggjandi aftur um bak renna fólk fram fyri meg, sum eg eri takksamur fyri at hava fingið høvi til at kent. Jóannes Olsen ella Jóannes í Hvalvík, sum tey flestu nevndu hann, var ein av hesum. Blaðungur í sinnalag, fryntligur, virkin, hjálp- samur og handaliga og andaliga virkin til sín doyggjandi dag at kalla, 92 ára gamal. 18 ár vóru okkara mill- um; men rann aldurs- munur mær ongantíð til hugs, tá vit hittust, eitt nú í arbeiðsørindum heima ella uttanlands. Hesin há- bærsligi maðurin bar seg væl, og varð altíð full- komin tøgn, tá Jóannes á fundi virðiliga tók orðið. Jóannes hevur ikki verið meira enn miðskeiðis í tjúgunum, tá eg fyrstu ferðina hitti henda merkisverda mann, sum í vánaligu tríatiárunum fór undir revahald, ið skjótt breiddi seg um alt landið og gav teimum manga tiltrongdu krón- una, sum dugdu at fáast við tað. Í Vestmanna var faðir mín við í revahaldi, og var Jóannes teimum holl- ur at heita á, tá á stóð. Var tað neyðugt, var hann skjótur upp um fjøll fyri sjálvur at meta um, hvus- su til stóð. Nakra sam- sýning fyri ómakin hoyr- di eg ongantíð talan um uttan hjartans tøkk. Minnist meg rætt, var tað eisini Jóannes, sum fyrst undir krígnum mælti teimum til at gev- ast, meðan gott var. At siga frá øllum, Jóannes hevur tykist við í dagliga føroyska sam- felagslívinum, ber ikki til í stuttum minningarorð- um; men eri eg honum takksamur fyri samrøð- una, hann í 1991 gav mær loyvi at taka upp á band – sannur dýrgripur av stillisligum, fyrsta- honds frásagnum frá lut- tøku í helst hendingarík- asta tíðarskeiði í Føroya søgu, har vit av sonnum vita, at hansara partur ikki lá eftir. Tað var altíð hugnaligt at støkka inn á gólvið í gestablíða heimi teirra, Jóannes í Hvalvík og Hansinu úr Tjørnuvík, sum var honum góða kvinnan aftanfyri mann- in. Ørindi míni tann dag- in vóru at spyrja Jóannes um Hvalvíkskúnna, fyrsti dozarin í nýggjari før- oyskari vegagerð; og tá tað evnið var fingið frá hondini, gloymdu vit okkum við einum góðum kaffimunni heilt burtur, hetta bæði innan og uttan landoddarnar, alt meðan bandið mól – eg hevði til alla lukku gloymt at sløkkja. Jóannes var nú farin langt upp um tað, vit vanliga nevna mansaldur og kundi tí ikki óvæntað leggja frá sær; men sakn- urin er stórur í ikki long- ur at kunna taka telefon- ina og spyrja, hvussu tað nú var við hesum ella hasum og eftir góða frá- greiðing og nøkur skemti- lig orð aftur leggja rørið á. Friður veri við minni- num um Jóannes í Hval- vík. Heini Olsen Til minnis um vinmannin Jóannes í Hvalvík 29. januar 2004 fingu hesir kavaraprógv frá Kavara- skúlanum hjá Fiskiveiði- eftirlitinum: Aftara rað: f.v. Jógvan B. Reynslág, Tórshavn, Óla Hans Olsen, Vestmanna, Ragnar við Streym, Norð- skála, Jóan Petur Johanne- sen, Funningur, Hilmar Jo- hannesen, hjálparinstruk- tørur, Keistin Poulsen, hjálparinstruktørur. Fremra rað: f.v. Rani Rasmussen, Tórshavn, Terji Juul, Tórshavn, Kenneth Michelsen, Tórshavn, Sám- al E. Kyrrigerð, Klaksvík, Magni Petersen, Tvøroyri. Elmar Højgaard instruktør- ur vantar á myndini. Fiskiveiðieftirlitið: Kavaraprógv frá Kavaraskúlanum Millum starvsfólkini sum vórðu heiðraði við blómum og gávum á samkomu hjá Føroya Fiskavirking 4. februar 2004 var Majkin Olsen úr Havn, sum hevur arbeitt á virkinum í meira enn 25 ár. Majkin er 46 ára gomul og úr Havn, dóttir Jóhannu, f. Poulsen, av Oyrabakka, og Ejler Eysturtún í Havn. Eftir lokna skúlagongd, sum 16-17 ára gomul, byrj- aði Majkin at arbeiða á Bacalao. Hon hevur staðið við flakalinjurnar og havt ymiskar aðrar uppgávur á virkinum. Majkin sigur, at hon hevur trivist sera væl á flakavirkinum bæði hjá Bacalao og hjá Føroya Fiskavirking. Majkin er gift við Jón- leivi Olsen úr Streymnesi, tey búgva í Havn og eiga tvey børn: Fríðunn, sum býr Havn, og Svenn, sum er í útbúgvingarørindum í Danmark í løtuni. Føroya Fiskavirking: Majkin Olsen 25 ára starvsdag Hans Jacob Kollsker 45 ár Tann 14. februar 2004 fyllir Hans Jacob Kollsker í Hoy- vík 45 ár. Hans Jacob er føddur á Eiði í 1959, foreldrini eru, Elinborg, f. Kalsoy, og Tóraldur Kollsker, fyrrver- andi pantifúti, bæði av Eiði. Hann eigur tveir eldir brøð- ur, tvíburarnar Terja og Eyðstein. Báðir abbarnir, Hans Jacob Poulsen og Jóhan Kallsoy, sum hevur yrkt ymiskar sangir og sálmar, vóru løgtingsmenn, og sótu í tingi fyri ávikavist Javn- aðarflokkin og Sjálvstýris- flokkin. Hans Jacob er uppvaksin á Traðarvegnum í Havn. Hann lærdi til bilmekanikar hjá Jonhardi Brøðraberg í Havn og er eisini útbúgvin maskinmeistari. Hans Jacob verður ofta settur í samband við stórar motorsúkklur og flottar bil- ar. Tað er heldur ikki av ongum, hann hevur altíð havt stóran áhuga fyri motorakførum og fekk sær tíðliga egnan bilverkstað, fyrst saman við Kurt Dal- Christiansen, og seinnu nógvu árini hevur hann havt sín egna plátu- og lakkeringsverkstað. Í fjør flutti hann inn nýggjan nú- tímans virkisbygning inni á Hjalla, har hann eisini selur SsangYong bilarnar. Hans Jacob býr saman við Heidi Petersen, og sam- an eiga tey tvey ára gamla sonin, Teitur. Hans Jacob eigur eisini børnini: René, Rannvá, Tróndur og Tór- aldur. Kunngjørt verður fyri vinum og kenningum, at okkara kæra kona, mamma og omma Susan Skaaning andaðist mánadagin 9. februar. Jarðarferðin verður úr Melby kirkju leygardagin 14. februar kl. 10.00. Torben, Lone, Signe og Jakob Erik, Christian, Jóhann og Jákup Dagurin 12. februar. Eulalia, deyð umleið ár 300. Ung genta í Barcelona í Spaniu, sum varð pínd og myrd fyri trúar sakir. Er verndarhalgimenni hjá býnum Barcelona. Navnið er grikst og merkir tann væltalandi. C M Y K 13 12 Í dag, hósdagin 12. februar, verður kunnandi fundur á gistingarhúsinum Bládýpi í Havn, har týski verkfrøðingurin Alexander Noack fer at greiða frá um bilar ið koyra við raps- ella matolju Tíðindaskriv Á fundinum fer týski verk- frøðingurin, Alexander Noack, ið starvast hjá fyri- tøkuni Tecnologie Elsbett GmbH, fer at greiða frá um bilar, ið koyra við raps- ella matolju. Kunnað verður um, hvørjir bilar kunnu byggj- ast um, og hvussu hetta veður gjørt. Í løtuni er tað bara VW Lupo bilurin hjá Erling Simonsen, ið koyrir við rapsolju her í Føroyum. Meðan Alexander Noack er her, fer han at byggja ein bil afturat um til rapsolju. Fundurin er almennur og verður hildin á Bládýpi í Dr. Jacobsensgøtu 14-16 hósdagin l2.februar kl. 19.30 Bjarni Djurholm, lands- stýrismaður, verður við á fundinum. Orkuspurningar i síni heild verða havdir á lofti. Dentur verður lagdur á politisk og búskaparlig sjónarmið við náttúru- og umhvørvisvernd í huga. Almennur rapsoljufundur í Bládýpi Í løtuni er tað bara VW Lupo bilurin hjá Erlin g Simonsen, ið koyrir við rapsolju. Nú skal næsti bilurin eisini gerast um til rapsbil