fríggjadagur 30. september 2011síða 2

Fríggjadagur 30. september 2011 · Nr. 113 vikuskiftisblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Man skal hava serlig de­struk­ tiv evni fyri at klára at mal­ trak­tera ein flokk so meint, sum tey ráð­andi í Gamla Sjálv­stýr­i­ gera nú. Til fólkatingsvalið var flokk­ur­in á politiskari sjálv­ morðs­kós, og nú løg­tings­val er skriv­að út, so halda hesi fólk­ini fram á somu politisku sjálv­morðs­kós, har ein talar í eyst og hin í vest. For­mað­ur­ in boð­aði frá, at hann legg­ur frá sær, men nú tykist hann ikki hava hug til tað kort­ini. Mikukvøldið varð faldari bor­in í hvørt hús. Helst er tal­an um ein gamlan faldara, tey hava havt liggjandi, tí har eru fólk í, sum ikki eru val­ evni long­ur, og har manglar hon, sum má metast sum høv­ uðs­val­evni hjá flokk­i­num, Krist­i­anna Wint­her Poul­sen, sum á fólk­a­tings­val­inum still­ aði upp fyri fyrstu ferð. Tað hevur sært fólk í flokk­ i­num, at Kári á Rógvi í Kring­ varp­i­num lætst sum um, at tey nú vóru so samd í flokk­ i­num, at tey kundu senda út ein fald­ara – sam­an. So nógv hev­ur hetta sært eitt nú Rúnu Siv­ert­sen, at hon hev­ ur sent út tíð­inda­skriv, har hon enn ein­a­ferð mót­mæl­ir leiðslu floks­ins. Tað ljóðar, at hon hevur meld­að seg úr flokk­i­num, og at hon ikki hevur játtað end­ a­liga upp­still­ing. Men hetta vil hon ikki vátta. Hin­veg­in hev­ur Sám­al Pet­ur í Grund, fyrrverandi landsstýris- og løgtingsmaður og formaður floksins, sum alt lív­ið hev­ ur ver­ið sjálv­stýr­is­mað­ur, meld­að seg úr, tí hann vil ikki kenn­ast við tað, tey fáast við í flokk­inum. Vit hava fyrr nevnt all­ar floks­hopp­ar­ar­nar sum or­ søk til hug­sjón­ar­liga stríð­ið í flokk­i­num. Har eru frá­fall­in javn­að­ar­fólk og fólk­a­floks­ fólk sum skulu sam­eina síni vinstra og høgra og sjálvstýris og sambandssjónarmið við »stig-fyri-stig« sjálv­stýr­ is­pol­i­tikk­in – og tá kann hugsjónin kám­ast. Men flokkurin hevur eina vón fyri at yvirliva, og hon er Kristianna Winther Poulsen. Hon kann geva flokkinum ein nýggjan profil – og kanska vinna somu støðu, sum Mar­ grethe Vestager hevur megn­ að í donsk­um pol­i­tikki. Og so er Kristianna eisini av góðum sjálv­stýr­is­bergi brotin! Kárarnir og floks­hopp­ar­ar­ nir hava í øllum førum spælt fall­it. Við teim­um fer gamla Sjálv­stýri í søguna, eins og í 1943 og í 1945 – og tá verður tungt at lyfta arvin aftur. Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo At hoppa flokk úr flokki er vorðið eitt al­samt van­lig­ari fyr­i­brigdi, ikki bara í Føroyum, men eisini í øðrum lond­um. Víst vóru tað fólk, sum skiftu flokk í goml­um døg­um. Men hyggja vit í løgtingssøguna, so var tað púra ó­van­ligt, at fólk fóru úr ein­um flokki í ann­an ein­ans av per­són­lig­ um ávum. Av fyrstan tíð – tá vit fingu floks­ býti á tingi á vali­num í 1906, høvdu vit Sjálv­stýr­isflokk­in og Sam­bands­ flokk­in í at velja. So kom Javn­að­ar­ flokk­urin. Við Javnaðarflokkinum í 1928 kom ein onn­ur dim­en­si­ón upp í pol­ i­tikk­in, sprott­in úr sos­i­al­demo­krat­ isku hug­sjón­ini, sum hevði fing­ið fast­a­tøk­ur í Danmark og ørðum londum. Í 1936 kom so mótspælið, tá Vinn­ u­flokk­ur­in varð stovn­að­ur. Menn­i­ nir hand­an flokkin kast­aðu sam­an við monn­um úr Sjálv­stýr­is­flokk­ i­num og stovn­aðu Fólk­a­flokk­in í 1940. Nú høvdu vit bæði sam­band­ /­s­jálv­stýri og vinstra/­høgra dim­en­ si­ón í før­oysk­um pol­i­tikki. Søguna um fólkaatkvøðuna, har fleiri at­kvøddu fyri loys­ing enn sam­ bandi, sum end­aði við heim­a­stýr­is­ lóg­ini, kenna vit. Ein bein­leið­is av­ leið­ing av hes­um varð stovn­an­in av Tjóð­veld­is­flokk­i­num í 1948. Sum vera man hava fólk skift mill­um flokk­ar í hes­um døg­um. Men eft­ir 1948 eru bara hiss­ini broyt­ing­ar farn­ar fram í so máta. Kjart­an Mohr kom við Fram­burðs­ flokk­i­num í 1954, sum um­veg­is yms­ar roynd­ir end­aði við Mið­flokk­ i­num hjá Jensi av Rana. Tað sum eyðkendi føroyskan pol­ i­tikk hesi ár­ini – vit kunnu siga eft­ir at Tjóð­veld­is­flokk­ur­in varð stovn­ að­ur, var at menn – tað vóru altíð menn – hildu seg til flokkarnar og til ta stevnu, sum flokkurin hevði. Hetta var gald­andi í øllum flokkum, um enn í summ­um meira enn í øðr­ um. Men tá vit koma upp í nítiárini, tá fer pol­i­tikk­urin at snúgva seg al­ samt meira um per­són­ar. Fólk vilja helst sjálvi sleppa fram­at – fel­ags­ skap­ur­in hev­ur minni týdn­ing, og áv­ís­ir per­són­ar í flokk­um per­són­i­ fi­s­era flokk­in við seg sjálv­an. Tað held­ur jú bara til eitt vist. Allir flokkar, sum eru umboðaðir á tingi í dag hava floks­hopp­ar­ar. Tað er tí re­g­ul­in held­ur enn und­an­ tak­ið. Men skulu vit varð­veita flokk­ ar – og skulu vit nærk­ast blokk­pol­ i­tikki, har velj­ar­in framm­an und­an val­i­num veit, hvat hann vel­ur, so krevst, at flokk­ar­nir sýna meira dirvi, seta ein­støku per­són­u­num krøv. Tað er í lagi, at fólk skifta hug­ sjón. Men skulu vit fram­hald­andi taka flokk­ar­nar fyri fult, so er krav­ ið so ein­falt sum tað, at flokk­ar­nir seta valdu um­boð­u­num krøv. Tað skap­ar virð­ing. Flokkarnir mugu seta sínum valdu umboðum krøv Sjálvstýrisflokkurin, sum var ein lítil flokkur, er nú í vanda fyri at verða upp aft­ ur minni. Á síðu seks í blaðnum í dag, vita vit at siga, at eina av heilt góðu, gomlu stuðl­u­num hjá flokkinum, Sám­al Pet­ur í Grund, hevur meld­að seg úr flokkinum. Men nú kunnugerð Er­ hard Jacobsen, sum er lim­ur í lands­nevnd­ini hjá Sjálv­stýr­ is­flokk­i­num, at eisini hann hev­ur meld­að seg úr, eftir at hava ver­ið virkin í flokk­i­num í 25 ár. Men neyðstøðan hjá flokk­i­num endar ikki her. Rúna Sivertsen, sum eis­ini hevur verið ein av fremstu vælevnum, sig­ur við Sos­i­al­in, at hon kann ikki sam­starva við floks­leiðsl­una, sum nú er. Hon hevur ikki hug at út­ g­reina hetta, men hon stend­ ur fast við, at tað er neyð­ugt at fáa nýggja floks­leiðslu. Kristina Toftegaard Lar­ sen, sum somuleiðis er eitt av fremstu val­evn­unum, sig­ ur, at hon um­hugs­ar støð­una í flokkinum, og um hon fer at stilla upp, sum støðan er nú, men enn hev­ur hon onga avgerð tikið, tí hon ætlar sær ikki at leypa framav. Hon var eisini ein av teim­ um, sum høvdu kravt eyka­ aðalfund leygardagin, men nú hevur floksleiðslan gjørt av, at hann verður ikki fyrr­ enn 20. oktober. Hetta er Kristina Toft­ e­g­aard Larsen, serstakliga ó­nøgd við, men hon metir at tað stríðið er tapt. Sjálvandi kann lógin tulk­ ast, men at bíða við eyka­að­ al­fund­inum­,­ er at seta fólk­a­ ræðið til viks, tá ið eitt krav frá so mongum lim­um ikki verður gingið á møti. - Hetta sær ikki gott út og hetta hava okkara velj­ar­ar ikki uppiborði. Í gjár skuldi Sjálv­stýr­ is­flokk­ur­in hava fund fyri val­evn­u­num, men vit sita, at tað vóru summi valevni, sum ikki møttu fyri at mó­t­mæla støðuni. Men nú er eisini meiri enn óvist um tað yvir­høv­ur verður nakar eyka­að­al­fund­ ur tann 20. oktober. Kári á Rógvi, floks­for­mað­ ur, mælir til, at onki hend­ir fyrrenn eftir valið, men at nýggjur formaður so verð­ ur valdur, tá ið tað er greitt, hvør verður valdur á ting. Men hann stendur fast við, at sjálvur fer hann frá. Meiri á síðu 6 Leypa fyri borð Flokshopparar og floksagi Á politiskari sjálvmorðskós Halda seg vera ov góðar at flyta niður Ítróttur á síðu 18 Kann man sita í fleiri størvum? Kristin vestergaard kjak á síðu 13