mikudagur 5. oktober 2011síða 2

Mikudagur 5. oktober 2011 · Nr. 115 mikudagsblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Tað er sera áhugavert, at Javn­að­ ar­flokk­ur­in við fíggj­ar­mál­a­ráð­ harr­a­num á odda er kom­in við ein­um upp­skoti um skatt­a­lætta til lág- og mið­al­inn­tøk­ur. Hetta er tað, vit hava eft­ir­lýst so leingi – og ikki minst, at marg­in­al­skatt­ur­in lækk­ar, so land­ið ikki tek­ur hug­in frá fólki at ar­beiða. Í skrivandi stund kenna vit ikki all­ar smá­lut­ir­nar í upp­skot­i­num, men vón­andi fara hin­ir flokk­ar­nir at taka í­móti tí við ein­um kon­struk­ tiv­um vilja held­ur enn at jarða tað á tann hátt, sum Jørg­en Nicl­a­sen gjørdi í út­varpinum í gjárkvøldið. Beint eftir ólavsøku legði Fólka­ flokk­urin fram eitt upp­skot til sam­ tykt­ar um eina flat-tax skip­an, sum í stut­t­um skuldi ganga út upp­á, at øll rinda til døm­is 40 pro­sent í skatti av tí, sum tey for­vinna om­ an fyri 60.000 krónur árliga. Hetta fekk ikki serliga góða móttøku – og tað als ikki frá Javnaðarflokkinum, sum beinanvegin jarðaði tað upp­ skot­ið. Meðan Fólkaflokkurin mælir til eina ein­falda skatt­a­lóg, so mæl­ir Javn­að­ar­flokk­u­r­in til eina skatta­ um­legg­ing, har flokk­urin sig­ur, at tey við lág- og mið­al­inn­tøk­um fáa tað lætt­ari. Har barn­a­fam­ilj­ur, støk og stak­ir uppi­hald­ar­ar fáa tað lætt­ ari – eina meira soli­dar­iska fígg­ ing av væl­ferð­ini, har lands­kass­in sam­an­lagt ikki skal hava færri inn­ tøkur. Hetta ljóðar sjálvandi sum søtur mu­sikk­ur. Men tað sum hev­ur tó hevur størst­an týdn­ing er, at hetta mál­ið verð­ur tik­ið fram í val­strí­ð­ num, tí eing­in pol­it­ik­ari kann bjóða seg fram, sum ikki hev­ur eitt boð upp á, hvussu vit fíggja væl­ferð­ina í fram­tíð­ini. Tá so nógv­ir pol­it­ik­ar­ ar bara hugsa um, hvussu vit lækka inn­tøk­ur­nar hjá landskassanum, so er tíð upp­á, at vit fáa eitt boð upp­á, hvussu væl­ferðin skal tryggj­ast fram­yv­ir, og hvussu vit í heila tik­ið fáa hús­ar­hald­ið at ganga upp kom­ andi árini. Javnaðarflokkurin tosar um eina »fólka­trygd«, har fleiri verða við til at gjalda yms­ar væl­ferð­ar­tæn­ast­ur. Hann mæl­ir eis­ini til at hækka part­ a­fel­ags­skatt­in til 20 pro­sent. Hetta er kanska ikki so væl um­hugs­að, tí tað er ikki gott at leggja fleiri slík­ar byrð­ar á vinn­una. Tí hægri parta­ fel­ags­skatt­ur saman við kap­i­tal­ vinn­ings­skatt­inum ger, at saml­aði skatt­ur­in verð­ur ov høg­ur. Latið heldur vinnuna hava trygg­ar og støðugar karmar! Men tað er skattatrýstið, fígg­ing­ in av væl­fer­ðini og bú­skap­ur­in í síni heild, sum eig­ur at verða kjarn­in í val­stríð­n­um. Tí er eitt upp­skot um skatt­a­re­form væl­kom­ið – sum eitt kær­kom­ið í­kast til kjak­ið – at tað so kem­ur frá sjálv­um fíggj­ar­mál­a­ráð­ harr­a­num ger tað ikki verri. Krevja greið boð um, hvussu vælferðin verður fíggjað Í samband við komandi eig­a­r­a­skif­t­ið í Før­oya Lívs­ trygg­ing hev­ur nevnd­in í Lív gjørt eina frá­far­ing­ar­ av­talu við Tumm­as Eliasen, sum hev­ur verið stjóri í Lív síðan 1998. Komandi partaeigar­nir hava sett Johnny í Gróti­ num sum nýggj­an stjóra. Hann tek­ur við stjór­a­starv­ i­num yv­ir­tøk­u­dag­in, sum vænt­ast at vera um árs­ skiftið.

 Nevndin hevur í samráð við kom­andi parta­eig­ar­ar heitt á Tumm­as El­i­a­sen um at seta kom­andi stjór­an væl og virð­i­liga inn í við­ur­skift­ ini í Lív tríggjar teir síðstu mán­að­ir­nar av árinum, til nýggi stjór­in tek­ur við. Tumm­as Eliasen hev­ur starv­ast í Før­oya Lívs­trygg­ ing síða­ni 1987, tá samlaða pen­sjóns­upp­spar­ing­in var um­leið 100 milliónir krón­ ur. Í tíðarskeiðnum 1987-1998 var Tummas fíggjarstjóri, og síð­ani 1998 hevur hann ver­ið stjóri í part­a­felagnum Før­oy­a Lívs­trygg­ing. Nú Tummas fer frá, er saml­aða pen­sjóns­upp­spar­ ing­in 3,2 mill­i­ard­ir krón­ur, sig­ur nevnd­in í tí­ð­ind­a­ skrivi, har hon sam­stundis takk­ar Tumm­asi Elia­sen fyri tíð­ina, ið hann hevur ver­ið stjóri í Lív. Johnny í Grót­i­ num stjóri í Lív Stór av­ bjóðing í Aalborg ítróttur á síðu 19 Í bowl­ ar­a­hatti á Tvøroyri Jóan Pauli Joensen kjak á síðu 21 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Skattatrýstið skal niður Tá ið skattareglur verða gjørd­ar, kunnu vit í fleiri førum mis­teinkja tey, sum gera regl­ar­nar, fyri ann­að­ hvørt at ganga við høvd­i­ num und­ir arm­i­num ella fyri at arbeiða í loynd­um fyri onkran annan. Javnaðarflokkurin nevnir í sín­um skatta­upp­skoti, at bil­ur »sum frí­ur á­góði« ikki skal fíggj­ast eft­ir vekt men eftir virði. Tann, sum hev­ur gjørt gald­andi skatt­a­regl­ur, kann bara hava smikr­að fyri bank­a­stjór­um og ørð­um, sum hava møgu­leika at kradda sær ein dýran bil frá ar­beiðs­ gev­aranum fyri milli­ónir. Lat okkum taka tvey dømi: Arbeiðsgevarin útvegar tær ein bí­l­ig­an bil sum »frían ágóða«, sum til døm­is kost­ ar 100.000 krón­ur. Vit siga, at hann er í lætt­asta bólk­i­ num, und­ir 1.100 kg, so verð­ ur tín skatt­skyld­uga inn­tøka hækk­að við 58.100 krón­um. Deilt yvir 12 mán­að­ir við ein­um skatt­a­trýsti upp á 50 pro­sent, so rind­ar tú góð­ ar 24.000 krón­ur í skatti av hon­um, ella 2.000 krón­ur um mán­að­in. Tá hev­ur tú ong­ar aðr­a­r út­reiðslur! Men hevur tú so ein feit­an Mer­ce­d­es fyri milli­ón­ir, og vit siga at hann kem­ur í tyngsta bólkin, sum er yv­ir 1.501 kg, so verð­ur skatt­skyld­uga inn­tøk­an hjá tær hækk­að við 89.700 krón­ um. Við sama skatta­trekki upp á 50 prosent, so rind­ar tú slakar 45.000 krón­ur um árið, ella góðar 3.700 krón­ur um mán­að­in. Hetta er tað hægsta, tú kanst rinda, um so bil­ur­in kost­ar 100 milliónir! Tað sigur seg sjálvt, at hetta er so rív­andi gal­ið. Sjálv­andi eig­ur tú at rinda eft­ir prísi! Og tað sig­ur seg eis­i­ni sjálvt, at hetta út av lagi ván­a­ligt lóg­ar­smíð. Tey, sum hava gjørt hes­ar regl­ar­ nar, hava sjálv­andi vit­að tað. Men tey, sum brúka regl­ar­nar hava utt­an iva størri vald á skatta­krakk­u­num, enn poli­ ti­k­ar­ar­nir hava. Tíverri hava vit so mong mong onn­ur dømi, har tey, sum brúka snildu skatta­regl­ur­nar hava størri vald, enn tey, sum gera skatta r e g ­l ­u r ­n a r . Með­an pol­i­t­ ik­ar­ar­nir eru svíkj­ar­ar­nir, so er van­ ligi skatt­ g jald­ar­in tap­ar­in... Hví arbeiða skattasmiðir altíð fyri tey ríku?