mikudagur 9. november 2011síða 18

Mikudagur 9. november 2011 · Nr. 130 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Lagt til rættis: Árni Joensen Nógv ung flutt úr Íslandi Síðani bankakreppan Ís­landi tók seg upp fyri trim­um árum síðani, hava nógvir íslendingar valt at búseta seg í øðr­ um londum, og serliga nógvir eru fluttir til Noregs. Hendan gongdin hev­ur staðið við í ár, hóast heldur færri eru flutt av landinum í ár enn í fjør. Tøl hjá hagstovuni í Reykjavík vísa, at tað eru serliga ung hjún, børn og ungdómar, sum eru farin uttanlands at leita seg betri umstøður. Eitt nú vísa tølini fyri tey bæði seinastu árini, at í 2009 fóru meiri enn 600 børn og ungfólk yngri enn 20 ár av landinum, og at í fjør var talið næstan 500. Samstundis er tað ein sannroynd, at hesi koma ikki aftur í fyrstu at­løgu. Noreg er greitt tað landið, sum flestu ís­ lendingar flyta til, og níggju teir fyrstu mán­ aðirnar í ár fluttu næst­ an 1.300 íslendingar til Noregs, skrivar Morgun­ blaðið. Vindorka kann skaða umhvørvið Tað ljóðar sum tann øvugta verð, men for­ mað­urin í danska bú­ skapar­ráðnum ávarar nú um, at ætlanin hjá stjórn­ ini at seta munandi fleiri vindmyllur upp fyri at fáa meiri av umhvørvis­ vinar­ligari orku kann fara at skaða umhvørvið, tá saman um kemur. Hans Jørgen Whitta- Jacobsen sigur við blaðið Børsen, at ætlanin hjá stjórn­ini at útbyggja vind­ork­una í stórum tey næstu árini fer at gera CO2-kvoturnar hjá teim­um donsku orku­ verk­unum bíligari. – Úrslitið verður, at tann stóra vindmyllu­út­ byggingin Danmark fer at gera tað bíligari hjá øðrum ES-londum at økja sítt CO2-útlát við eitt nú at brenna meiri kol á orkuverkunum, og tí gagnar tann danska út­byggingin ikki veður­ lagnum, sigur for­mað­ urin í búskapar­ráð­num. Mist álitið á framtíðina Í summar vísti ein kann­ ing í Noregi, at flestu norð­menn høvdu góðar vónir um framtíðina, og at kreppan í evru­lond­ unum mundi ikki fara at fáa stórvegis ávirkan í Noregi. Men nú vísir ein nýggj kanning, at nógvir norðmenn eru farnir at ivast um framtíðina. Í kanningini eru fólk spurd, hvussu góðar vónir tey hava um síni egnu og landsins fíggjar­viðurskfti tað næsta árið, og sambært teim­um, sum hava gjørt kann­ingina, hava fólk ikki havt so ringar vónir um fram­tíðina síðani í ein­ari tilsvarandi kann­ ing í mars í 2009. Kanningin vísir, at fleiri bera ótta fyri, at ar­beiðsloysið fer at veksa, og at mong hava gjørt av at sleppa ella at útseta ætlanir um at keypa ella at umvæla bát, bil ella summarhús, tí tey tora ikki at brúka pengarnar. Tað heldur altingsmaðurin Magnús Orri Schram, sum er tingmaður hjá Samfylkingini og 2. næstformaður í vinnu­ nevndini hjá Altinginum. Hann skrivar í blaðgrein, at høvdu íslendskir útgerð­ armenn goldið tað sama, sum makrelurin fór fyri á fiska­ marknaðinum í Føroyum, hevði íslendski ríkiskassin fingið góðar 7,5 milliardir ís­lendskar krónur fyri tey 155.000 tonsini. Tingmaðurin ásannar, at prísurin hevði kanska verið eini 20 prosent minni, um øll kvotan fór á marknaðin, men so hevði tað kortini givið ríkis­kassanum einar seks milliardir krónur, og tær høvdu komið væl við í hesum spari­tíðum, heldur hann. Sambært Magnúsi Orra Schram fekk íslendski ríkis­ kasin 140 milliónir íslendskar krónur í veiðigjaldi fyri árs­ ins makrelkvotu. Skuldu gjørt sum føroyingar Íslendska stjórnin átti at selt makrelkvotuna í ár á uppboðssølu, soleiðis sum føroyingar gjørdu við ein part av teirri føroysku kvotuni Grønlendskar kvinnur kunnu avdúka orsøk til bróstkrabba Bróstkrabbi var ein rættiliga ókend sjúka í Grønlandi, til vesturlendskir vanar fingu sína ávirkan á gerandisdagin hjá grønlendingum Tað var miðskeiðis í 1960- árunum, og nú bendir okk­ urt á, at bróst­krabba­sjúkar grønlendskar kvinnur kunnu hjálpa granskarum við at finna orsøkina til, at sjúkan hev­ur vundið so nógv upp á seg í Vesturheiminum. – Okkara kanningar vísa, at tær grønlendsku kvinn­ur­ nar, sum fingu bróstkrabba, høvdu munandi meiri av teimum sokallaðu PFC-evn­ unum í sær. PFC verður eitt nú brúkt til at gera lutir vatn­tættar og er tí millum ann­að í regnklæðum, styvl­ um og bakipappíri. Tað kann tí hugs­ast, at ein saman­bland­ing av PFC og øðrum evnum so sum PCB kann órógva hormon­ javnvágina og gera vandan fyri bróstkrabba størri, sigur Eva Bonefeld-Jørgensen, granskari á lærda há­ skúlanum í Aarhus, við grøn­ lendska kringvarpið. Tað er ongantíð fyrr prógvað, at PFC-evni økja vandan fyri bróstkrabba mun­amdi. Evnini verða ikki upployst í feitti, og tí hildu vísindafólk ikki, at tey verða savnað í kroppinum. Men kanningarnar av teimum grønlendsku kvinnunum vísa, at tað verða tey. Nú verða til­svarandi kanningar gjørd­ar av donskum kvinnum. Eva Bonefeld-Jørgensen, sum hevur staðið fyri kann­ ingunum av teimum grøn­ lendsku kvinnunum, heldur, at pakkitilfar, sum verður brúkt til at pakka matvørur við, eigur at hava upplýsingar um, hvørji evni eru í tí, so brúkararnir fáa høvi til at velja aðra loysn. Magnús Orri Schram, altingsmaður