mánadagur 14. november 2011síða 2

Mánadagur 14. november 2011 · Nr. 132 Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo mánadagsblaðið Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Sambandssamgongan – ella Blokk­sam­gongan, sum vit kundu kallað hana – er longu far­in bidd­ar­a­gongd til Bjarne Corydon, fíggj­ar­mál­ a­ráð­harra danska. At langt er mill­um orð og gerðir hjá fyrr­ver­andi full­veld­is­fólki, gongur sjón fyri søgn: »Eg eri sannførdur um, at um vit hækkaðu blokkin nú, so hevði tann hækkingin end­að í hægri kostnaðarstigi í Før­oyum: hægri almennum lø­n­um, hægri prísum o. s. fr., og tað hevði bara gjørt kappingarførið hjá vinn­ u­lív­i­num verri. Og vit vórðu upp­aftur verri fyri! Nei. Loysnin er ikki at hækka blokkin. Sum øll lond í heim­inum – eisini Danmark – verð­a vit noydd at seta tering eftir nering.« Citat eftir Jógvan á Lakj­uni, nú­ver­ andi løg­tings­for­manni, 21. oktober 2011. Í skrivandi stund verður allar síðsta hond løgd á at skipa nýggju, borg­ ar­ligu sa­mbands­samgonuna – og tá blað­ið er á gøt­uni kenna vit all­ar ætl­an­ir­nar út í æs­ir. Tað, sum tykt­ ist púr­asta ó­gjør­ligt dag­in fyri val­ið, tað er nú veru­leiki: Trígg­ir fyrr­ver­ andi full­veld­is­flokk­ar hava háls­að um. Teir fara nú nið­ur til Dan­mark á bidd­ar­a­gongd fyri at lækka hall­ ið í før­oyska lands­kassa­num við at hækk­a hall­ið í danska lands­kass­a­ num til­svar­andi. Ein púra ó­hugs­ andi støða fyri fá­um døg­um síð­ani, men mangt broyt­ist í pol­i­t­ikki, og hvat ger man ikki fyri at sleppa fram at makt­ini? Hin­vegin stóð løg­mað­ur sum tann ein­asti av teim­um sjey floks­ for­monn­u­num í ú­tvarps­høll­ini kvøld­ið fyri val­ið og segði nei til skatt­a­lætta. Vit skulu ikki hava skatt­a­lætt­ar kom­andi val­skeið­ið, segði hann. Hann hev­ur eis­ini háls­ að um – kanska tí at hann, sum sítt per­són­liga »sur­pris­e« fekk lokkað teir tríggjar fyrr­ver­andi full­veldi­s­ flokk­ar­nar í blokk­felluna. Eitt annað áhugavert mál er, hvat verð­ur av lang­tíð­ar­semj­uni mill­um Sam­bands­flokk­in, Javn­ að­ar­flokk­in og Tjóð­veldi. Var tað bara torv­mold í eyg­uni á fólki at fyr­i­gykla, at trígg­ir flokk­ar kundu gera semj­ur tvørt­ur um val­skeið og floks­mørk og um and­støðu/sam­ gong­u­mørk? Hes­um fer løg­mað­ur helst at boða frá í dag. Tað var kreppan í níti­ár­u­num, sum gav Tjóð­veld­is­flokk­i­num vind í segl­ini. Full­veld­is­rørsl­an bleiv so stór, at hon fevndi um fýra flokk­ar og meir­i­lut­an á tingi: Tjóð­veld­is­ flokk­in, Fólk­a­flokk­in, Sjálv­stýr­is­ flokk­in og Mið­flokk­in. Und­ir leiðslu Fólka­floks­ins varð far­ið til verka, og ætl­an­ir­nar vóru ikki lítl­ar. Før­oy­ar skuldu skip­ast sum full­veldi næsta ár – tá all­ur blokk­stuð­ul skuldi vera burt­ur! Hetta fullveldisrák førdi Anfinn Kalls­berg í løg­mans­sess­in, har hann sat, til sam­starv­ið slitn­aði við Tjóð­ veldi. Rák­ið varð sterkt og rót­fest í nógv­um før­oy­ing­um, hó­ast onn­ur mót­mæltu. Nú eru Før­oya land og fólk vitni til end­a­liga deyð­a­dóm­in yv­ir full­veld­is­dreym­in. Við av­gerð­ ini hjá Fólk­a­flokk­i­num, Mið­flokk­ i­num og Sjálv­stýr­is­flokk­i­num at binda okk­um fast­ari í danska rík­ i­num er all­ur full­veld­is­pol­i­tikk­ur teirra gjørd­ur til lát­urs í nógv ár fram í tíð­ina. Með­an støðan í 2002 var 18-16 til full­veld­is­flokk­ar­nar, so er hon nærri 27-6 til sam­bands­flokk­ar­nar í dag. Jú, mangt umbroytist á mansins ævi... Fullveldisætlanin er nú bæði deyð og jarðað endaliga Fyri einum ári og trimum døg­um síð­ani skapti tað yv­ir­skrif­t­ir, at An­finn Kalls­ berg var mis­nøgd­ur við, at Jó­ann­es Eid­es­gaard ikki vildi lækka blokk­stuð­ul­in tær 400.000 krón­ur­nar, sum hann átti sam­bært sam­ gong­u­skjal­i­num. So­leið­is skriv­aði Port­al­ur­in tá: »Fólkaflokkurin er ikki samd­ur við Jóannes Eid­es­ gaard um, hvussu stór danska rík­is­veit­ing­in til Før­oy­ar skal vera næsta ár. Tað stað­fest­ir An­finn Kalls­berg, fólka­floks­ mað­ur og for­mað­ur í fíggj­ ar­nevnd­ini í Løg­ting­i­num. Í dag hev­ur Løg­ting­ið við­ gjørt upp­skot­ið hjá Jó­ann­ es Eid­es­gaard, lands­stýr­is­ manni, um at næsta ár skal danska rík­is­veit­ing­in úr Dan­ mark verða tann sama sum í ár, nevni­liga 615,5 mill­i­ón­ir. Ann­ars stend­ur í ABC sam­ gong­u­skjal­i­num, at rík­is­ veit­ing­in skal lækk­ast 15% av ver­u­liga inn­tøk­u­vøkst­r­ i­num sein­astu fimm ár­ini. Sam­gong­an hev­ur rokn­að út, at skal sam­gong­u­skjal­ið hald­ast, skal blokk­ur­in so­ statt minka 400.000 krón­ur næsta ár, úr 615,5 mill­i­ón­ um, nið­ur í 615,1 milliónir. Lands­stýrið met­ir kort­ ini, at henda lækk­ing er ov lít­il, tí verð­ur rík­is­veit­ing­ in ikki lækk­að í 2011, sig­ ur Jó­an­n­es Eid­es­gaard. Men hes­um er Fólk­a­flokk­ur­in ikki samd­ur í, tí An­finn Kalls­ berg stað­fest­ir, at flokk­ur­in stend­ur við av­tal­ur­nar í sam­ gong­uni og ætl­ar at halda tær. Sjálvt um tal­ið er lít­ ið, er sig­n­al­virð­ið stórt, halda fólk­a­floks­fólk. Fólk­a­floks­menn skutu eis­ini eft­ir Sam­bands­flokk­i­num og takk­aði teim­um fyri, at tey vildu vera við til at lækka blokk­in úr Dan­mark.« – Hetta snúði seg um at halda sam­gong­u­av­ tal­una. Hvussu man gang­ast hjá Fólk­ a­flokki, Mið­ flokki og Sjálv­ stýri at halda av­tal­ur­ nar við velj­ar­an? Um at halda avtalur við veljaran Nú er neistin køvdur Eingin hevur sum Jenis av Rana spei­rikið ser­liga Javn­ að­ar­flok­k­in og ann­ars F ó l k ­a ­ flokk­in og Sam­ b a n d s ­ f l o k k ­i n fyri at lívga t e y ríku og at traðka á tey, sum hann sigur, »eru á nið­astu rókunum«. Hann hev­ur ferð eftir ferð ført fram, at skatt­ a­lætt­in hjá ABC sam­gong­uni var til tey ríku. Hvør tað er, sum traðkar á tey á »teim­um niðastu rók­ u­num«, tað er nú sjón fyri søgn. Je­n­is av Rana er trygd­ fyri, at løg­mað­ur fær ein skatta­lætta upp á 4.500 krón­ ur um mán­a­ð­in. Skatt­a­lætt­ in hjá Jen­isi av Rana, sum sambært hans­ara definitión man sita á »teimum ovastu rók­u­num«, er neyv­an minni enn hjá løg­manni. Men vaskikonan ella flak­ a­kvinn­an, tær eru tó ikki við svið­u­soð, tí tær fáa jú ein­ar 67 krón­ur í skatt­a­lætta frá Jen­is av Rana sam­bært út­ rokn­ing­um hjá Dimm­a­lætt­ ing. – Góði Jenis? Onkur helt, at tú vart okkurt slag av sosi­ a­l­isti – at tú ver­u­liga meinti hatta við »teim­um á nið­astu rók­u­num«. Hvat gong­ur av tær? Offr­ar tú alt fyri vald­ið, ella ert tú bara ein pol­it­isk­ur veð­ur­hani, sum takk­ar velj­ar­ a­num við at traðka á hann? Lumpar tey á »niðastu rók« Ljós fyri framman í Havn Levi Mørk kjak á síðu 28 Fólka­ flokk­urin er ársins jólamaður Hergeir staksberg kjak á síðu 28 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Jógvan er nú sann­ førdur og umvendur