fríggjadagur 16. desember 2011síða 2

Fríggjadagur 16. desember 2011 · Nr. 146 vikuskiftisblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Kartsen Hansen, sum er 67 ára gamal, sigur, at hann gjør­d­ist ikki sørt skakkur, tá hann sá Sosialin mikudagin. – Tí eg havi longu rætt til fulla pensjón, sigur hann. Karsten Hansen vísir á, at skip­anin er so­leiðis, at starvs­ald­ur­in í løg­ting­i­num og í landsstýrinum verða lagdir saman, so hann hev­ ur longu rætt til fulla lands­ stýr­is­pen­sjón. Tí var tað ikki rætt, sum skrivaðu, at hann skal sita í tvey ár aft­ur­at í lands­stýrinum fyri at vinna sær fulla eftirløn. Men tað er ikki við hans­ ara góða vilja. – Eg var landsstýrismaður í fíggj­ar­málum, tá ting­ manna­løn­i­r­nar og -pen­sjón­ ir­nar vórðu broyttar í 1999. Tá varð trýst lagt á meg fyri at gera somu broyt­ing­ar fyri lands­stýr­isfólk­ini. Men eg var í móti hes­um og nokt­aði at leggja upp­skot­ið fram, sig­ ur Karsten Hansen. Hann var og er ímóti hesi pen­sjón­s­skip­an, og hann vildi ikki fáa skot­ið í skógvarnar, at hann gjørdi hetta fyri at bjarga sær sjálvum. Men í desember í 2003 koyrdi An­finn Kallsberg hann frá sum lands­stýr­is­ mann – tá ný­val varð út­ skriv­að. Eft­ir val­ið skip­aði Jó­ann­es Eidesgaard fyrru ABC sam­gonguna. Jóannes Eidesgaard, stuðl­ að­ur av Anfinn Kalls­berg, koyrdi so málið í­gjøgn­um ting­ið, sum tryggj­ar lands­ stýr­is­fólk­um fulla pen­sjón eft­ir átta ára starvs­tíð – og sum ger, at teir kunnu leggja starvs­ald­ur­in í ting­um og í lands­stýr­i­num saman. Pensjónsaldurin hjá poli­ t­i­k­ar­um er sum hjá øðr­um 67 ár. Men men, og her er eitt men. Um aldurin á ting­manni pluss tvær ferðir starvs­ald­ ur­in ti­l­sama­n­s er 95, so kann hann pen­sjón­er­ast sum 60 ára gam­al. – Og fyrstu menn at gera sær dælt av hesi skipan fult út eru Jó­ann­es Eidesgaard og An­f­inn Kall­s­berg, sigur Karst­en Han­sen. Teir báðir eru nú pen­sjó­ ne­r­að­ir løg­menn og fáa um 35.000 krón­ur um mán­að­ in í pen­sjón. Tað stendur teimum frítt at tjena alt tað, teir hava hug til við síðuna av, bara tað ikki er løn frá tí almenna. Karsten Hansen kundi so­ stætt farið til hús sum lands­ stýr­is­pen­sjón­ist­ur við full­ari pen­sjón upp á umleið 30.000 krón­ur. – Men tað vildi eg ikki. Eg stillaði uppaftur fyri at pro­ vo­k­era skipanina, sum eg ikki haldi vera rættvísa, sig­ur hann. Tað er mikið áhugavert, at løg­ tings­fólk nú eru sinn­að at fara nið­ ur í løn til tess at ganga sum góðar fyr­i­mynd­ir fyri, at onnur almenn starvs­fólk eisini skulu niður í løn. Ein spurn­ar­runda, sum Sos­i­al­ur­in í gjár gjørdi millum tingfólk vís­ir, at ein stór­ur meiriluti av ting­fólku­ num halda, at tað er rætt, at ting­ fólk fara eini fimm prosent niður í løn so­leiðis, at tey kunnu ganga sum góð­ar fyr­i­myndir, nú ætlan lands­stýr­i­sins er, at hægri løntu al­mennu starvs­fólkini skulu niður í løn sum ein kom­pen­sa­ti­ón fyri skatta­lætt­an. Leiðarin á lønardeildini í Fíggj­ ar­mál­a­ráð­num hevur sagt, at lands­ stý­r­ið vil, at starvs­fólk, sum fáa ein skatta­lætta, sum svarar til ein løn­ ar­vøkst­ur upp á átta prosent, skulu fýra prosent niður í løn. Í september í fjør setti Sosialurin eisini ting­fólkum sama spurning, tá mál­ið eisini varð frammi. Tá søgdu ting­fólk kortanei. So her er hend ein broyt­ing, sum helst ikki bara skyld­ ast, at partur av tingfólkunum eru skift út, men heldur tað, at lands­ stýr­ið hev­ur kon­kretar ætlanir um, at al­menn starvs­fólk skulu niður í løn. Tí kunnu tey ikki siga annað, enn at tey sjálv skulu ganga sum góð­ar fyr­i­mynd­ir. Alt annað vildi ver­ið hyklarí. Hóast samlaða svarið frá ting­ fólk­um er rímu­liga greitt, so undar tað okk­um, at summi tingfólk – sum fara at atkvøða fyri flat­skatti, sum gev­ur teim­um rík­aru skatta­ lætta – ikki vilja svara ein­um so kon­kret­um spurn­ingi. Og tá ein áv­ís­ur ting­mað­ur svarar, at hann tosar ikki við Sosialin, tí at Sos­i­al­ur­ in hev­ur skriv­að um ein dóm, hann júst hev­ur fing­ið fyri skatta­svik, tá grev­ur hann seg so djúpt nið­ur, at hann átti at lagt ting­sess­in frá sær bein­an­veg­in. Slíkt er ó­virð­i­ligt, her átti for­mað­ur­in í ting­bólk­i­num hjá Sam­bands­flokk­i­num, ella løg­mað­ur sjálv­ur, at sett mann­in upp á pláss. Tað kann tykjast banalt, opp­ urt­un­ist­iskt og popu­list­iskt at seta ting­fólki slí­k­an spurn­ing, sam­ stund­is sum fak­fel­ags­fólk og onnur dukaðu á vegg­ir­nar í ting­húsi­num fyri at mót­mæla ætl­aða flat­skatt­i­ num. Men hin­veg­in eru pol­i­tik­ar­ar­ nir mill­um tey væl løntu al­mennu starvs­fólk­ini, sum enn­tá hava tað pre­vi­leg­i­um, at tey sjálvi áseta sína egnu løn og sína egnu pen­sjón og sín­ar egnu skatta­fríu á­góð­ar, sum eru so van­virð­i­liga langt om­an fyri tað, sum vanlig fólk fáa. At tingfólk siga ja til løn­ar­nið­ur­ skurð for­plikt­ar, sam­stund­is sum tað vís­ir álv­ar­an í mál­inum hjá sam­gong­uni við at gjøgn­um­føra flat­skatt­a­skip­an­ina og at kroysta fak­fel­øg­ini til stat­us quo ella eina á­vísa løn­ar­lækk­ing. Tingfólk meina flatskattin í álvara – og vilja niður í løn Karsten Hansen hevur sum løg­regl­u­mað­ur í 37 ár upp­tjent sær fulla danska tæn­ast­u­mann­a­eft­ir­løn. Og tað ber ikki til at fáa fleiri tæn­astu­mann­a­pen­sjón­ir. Held­ur ikki, um tú eisini hev­ur eina danska, so sum løg­regl­umenn ­hava. Tá so er, so fært tú ta »bestu«  pen­sjón­ina. Í før­ i­num hjá Karst­en Han­sen er tað stat­ur­in, sum kem­ur at rinda tað mesta, með­an lands­kass­in spar­ir til­svar­ andi. Og fært tú eina tæn­ast­ u­manna­eft­ir­løn, so skal tú ikki hava eina al­menna løn eis­ini. So um Karsten Han­ sen vildi rættiliga skorað kass­an, so kundi hann far­ið á Kós­i­na at ar­beitt. Tá hevði hann fingið alla ta løn, hann megn­aði at tjena pluss tær 30.000 krón­ur­nar, hann tá hevði fingið í lands­stýr­is­ pen­sjón. Tann møguleikan hava Jó­ann­es Eidesgaard og An­ finn Kallsberg... Staturin rindar pensjónina Binda seg til lønarlækking Stillaði upp fyri at provokera skipanina Svarti desember Rigmor Dam kjak á síðu 10 Skatta­ lætt­in hjá sam­gong­ uni Magnus Samuelsen kjak á síðu 10 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Órógavðu tingfólk Við grýtulokum og karamelleskjum gjørdu mót­ mæl­is­fólk mikl­an gang uttan fyri Løgtingið í gjár. – Vit fara at mótmæla líka til hendan samgongan legg­ur frá sær, segði eitt av mótmælisfólkunum