fríggjadagur 23. desember 2011síða 4

Fríggjadagur 23. desember 2011 · Nr. 149 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Ómoralskt at ríka søkja jólahjálp Vánaligur moralur og vantandi innlit í, hvat tað vil siga at vera fátøk, fær sjálvt familjur, sum eru væl fyri, at søkja um jólahjálp. Tað heldur Heidi Boye, eks­tern­ur lekt­ ari við Cop­en­hag­en Busi­ness School við Ber­ling­ske Tid­ende. Blaðið hevur fyrr í vikuni skrivað um, at sjálvt fólk, sum hava arbeiiði og nóg mikið at liva av royna at fáa part í jólahjálpini. Tað hava vælgerandi fe­ lagsskapir upp­lýst. Dømi hava verið um familjur við høg­ari inntøku, sum hava søkt, og í onkrum føri søkti ein familja um jólahjálpt, tí tey høvdu brúkt ov nógv­an pening á eini uttan­lands­ferð. – Vit hava høgt skattatrýst í Dan­ mark, og nógv halda, at tá ið tey gjalda so nógv í skatti, hava tey rætt til at fáa nakað afturfyri. Tey halda, at samfelagið er til fyri tey og ikki umvent, sigur Heidi Boye. Heidi Boye held­ ur tað hava týdn­ ing, at tey veruliga fá­tøku ikki eru so sjón­lig, og tí er tor­ført hjá øðrum at seta seg inn í, hvussu vánaligt onn­ur kunnu hava tað. Tað er tó ikki lætt hjá teimum væl­bjarg­aðu at fáa jóla­hjálp í Dan­mark. Bæði Frels­unar­herurin, Mødre­hjælp­en og Dansk Folke­hjælp hava fingið sær góðar eftir­lands­ skip­anir, sum skulu tryggja, at bara tey fátækastu fáa hjálp. Áki Bertholdsen Fríggjadagin skal Løgtingið agreiða málið endaliga, men Meginfelagið hjá føroyskum studentum, MFS, heldur, at lógaruppskotið leggur dent á skeivan málbólk. – Í staðin fyri bert at stuðla 150 lesandi, eigur Løgtingið at gera umstøðurnar hjá lesandi sum heild, betri, sigur MFS. – Ella um ikki annað so fleirtalið av lesandi, verður lagt afturat. Felagið staðfestir, at sjálv­ sagt skal tað altíð loysa seg at arbeiða. – Tað kann tó tykjast løgið, at ístaðin fyri at betra um­ støðurnar hjá teimum 3.000 lesandi í Føroyum, bæði á mið­námi og undir hægri út­ búgving, velur løgtingið at hækka botnfrádráttin úr 10.000 krónum, upp í 20.000 krónur, sum bert gagnar 150 lesandi. – Fyri at forvinna 10.000 krónur um mánaðin, skal ein lesandi arbeiða góðar 20 tímar um vikuna fyri vanliga tímaløn. – Skal ein lesandi forvinna 20.000 krónur skal arbeiðast meira enn fulla arbeiðstíð. – Og hvussu verður so við lestrinum? – Tað tænir ongum, at les­ andi fáa vánalig prógv ella enn verri gevast við lestri­ num. Gongur út yvir lesnaðin MFS sigur, at í løtuni ber til at fáa eitt ár meira í ÚS, enn bachelor við master tekur, og væntandi verður hetta eyka árið meira nýtt, tess meira lesandi arbeiða, meðan tey lesa. – Lógarbroytingin fer so­ statt yvir eitt longri tíðar­ skeið at føra við sær eina hækking av útreiðslunum hjá landskassanum til ÚS. MFS vísir samstundis á, at arbeiði eigur ikki at darva lestrinum. – Lesandi eru fyrst og fremst lesandi. Lestur er eitt fulltíðarstarv, og eyka arbeiði eigur ikki at vera fyrsta rað­ festing, sigur felagið. MFS fegnast um, at um­ støðurnar betrast hjá teim­ um, sum arbeiða nógv. Men felagið harmast um, at ÚS ikki samstundis verður hækkað - ella um ikki annað prístalsviðgjørt. – Ætlaða broytingin fer einans at tæna fáum av teim­ um 3.000 lesandi í Føroyum. – Samstundis tænir hon bert teimum, sum megna at hava eitt tíðarkrevjandi starv aft­ ur at lestrinum. – MFS óttast fyri, at hetta fer at fáa beinleiðis fylgjur fyri góðskuna á próvnum og longdina av lestrartíðini hjá teimum lesandi. Samgongan stuðlar teimum skeivu STUÐUL Meginfelagið hjá føroyskum studentum, mælir Løgtinginum staðiliga frá at samtykkja uppskotið hjá samgonguni um at hækka botnfrádráttin til lesandi, so at tey nú kunnu forvinna 20.000 krónur skattafrítt. Sum støðan er nú kunnu tey forvinna 10.000 krónur. Nettoognin hjá hvørjum ein­ støkum føroyingi verður í dag mett til at vera 46.000 kr. í út­lendskum gjaldoyra. Av norð­urlondum er tað bert Noreg sum hevur størri netto­ogn í mun til BTÚ enn før­oyingar. Tað vísur ein uppgerð hjá Hagstovu Føroya. Føroyska nettoognin í út­lendskum gjaldoyra var knapt 1,7 milliardir í 2010 og mett verður at við ársenda 2011 er hon vaksin til 2,2 milliardir. Frá 2009 til 2010 minkaði skuldin við 614 milli­ ónum meðan ognin vaks við 881 milliónum. Nettoskuldin hjá tí al­ menna er vaksin til 672 milli­ ónir, meðan hon hjá vinnu­ fyritøkum er minkað til 1,1 milliard í 2010. Nettognin hjá fíggjargeiranum er knapt 3,1 milliard í 2010, meðan hon hjá húsarhaldum er 416 milli­ ónir. Tann ógvusliga minkingin í nettogn hjá húsarhaldum stav­ar frá minni avkasti av partabrøvum og umlegg­ ing av sethúsaskuld frá før­ oysk­ari fígging til útlendska realkreditfígging. Føroyingar stóra ogn Meginfelagið hjá føroyskum studentum heldur ikki, at rætti mátin at skapa betri umstøður fyri tey lesandi er at hækka upphæddina, sum kann forvinnast skattafrítt Savnsmynd