hósdagur 26. februar 2004síða 5

8 Nr. 39 - 26. februar 2004 Nr. 39 - 26. februar 2004 9 Formaðurin í Bú- skaparráðnum, Her- mann Oskarsson, heldur ikki tað er rætt at geva blokkniður- skurðin hjá undan- farnu samgongu skyldina fyri, at før- oyski búskapurin gongur verri tíðum ímóti. Hann harmast, at undanfarna sam- gonga ongantíð gjørdi neyðuga bú- skaparligu tillaging- arnar, tá blokkurin varð skerdur. BLOKKNIÐUR- SKURÐURIN Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Formaðurin í Búskaparráð- num, Hermann Oskarsson, heldur tað er at snúgva sær undan veruleikanum at geva blokkniðurskurðin hjá undanfarnu samgongu skyldina fyri, at fíggjar- lógin fyri 2004 eftir øllum at døma fer at geva hall. Hann rør framm undir, at tað eru nógvar avgerðir í fortíðini, sum eru við til at ávirka fíggjarstøðuna í dag. - At geva blokkniður- skurðinum einsamøllum skyldina fyri niðurgongd- ina er burtur við. Tað eru nógvar inntøkur, sum eru mistar gjøgnum árini. Eg kann nevna skattalættan hjá undanfarnu samgongu, sjó- mannafrádráttin, MVG- fríar vinnur os. fr. Tí ber als ikki til at geva blokk- niðurskurðin einsamøllum skyldina, greiðir Hermann Oskarsson frá. Eingin uppfylging Blokkstuðulin úr Danmark varð 1. januar 2002 skerdur við 366 mio. krónum og árliga heildarveitingin frá dønum er sostatt í 615 mio. krónur. Kjakið um blokk- niðurskurðin fyri góðum trimum árum síðan var drúgt og formaðurin í Bú- skaparráðnum vísti tá fleiri ferðir á, at varð heildarveit- ingin skerd, var alneyðugt, landsstýrið minkaði al- mennu útreiðslurnar. Undanfarna samgonga økti hinvegin almennu út- reiðslurnar við einari slak- ari milliard. - Undanfarna samgonga framdi ongantíð neyðugu tilllagingarnar í samband við blokkniðurskurðin, hóast hon hevði knallgóðar treytir við lágari rentu og frálíkum inntøkumøguleik- um. Tað er barnalærdómur, at tá inntøkurnar minka, koma pengar at mangla í, um ikki fremur nakrar sparingar, sigur formaðurin í Búskaparráðnum. Heldur á Hermann Oskarsson hevur hug at samanbera fíggjar- politikkin hjá undanfarnu samgongu í samband við blokkniðurskurðin við skattauppskotið hjá sam- gonguni. Hann fýlist á, at ABC- samgongan ikki hevur nakað uppskot um, hvussu skattalættin skal fíggjast, tí tað er givið, at skattalættin fer at hava við sær færri inntøkur í landskassan. - Tað er prógva, at ein skattalætti ikki er sjálv- fíggjandi. Tað er líkamikið um tú tosar um blokk- niðurskurð ella skattalætta, tí úrslitið er ein minking í inntøkum í landskassan. Øll kunnu taka undir við at rinda minni í skatti, men borgararnir hava eisini krav at fáa at vita um lægri skattatrýst hevur verri tænastustøði við sær, sigur hann. Óheppin Spurdur, um tað ikki er ov tíðliga at hava undirskot á fíggjarlógini fyri 2004, tá hugsað verður góðu úrslit- ini seinastu árini, svarar Hermann Oskarsson, at tað er ringt at siga, at tað er ov tíðliga. Hann vísir á, at búskap- arliga niðurgongdin hesa- ferð kom brádliga og í ein- um høggi. – Tað er eitt stak óheppi samanfall, at rækjuvinnan og alivinnan komu so illa fyri og at vit fingu eitt prís- fall á toski og hýsu. Niður- gongdir henda av og á, men vit hava verða óheppin, tí vinnur sum hava verið óheftar av hvørjum, hava fingið eitt dýkk. Niður- gongdin er ikki nøkur kata- strofa, men tað er kortini ikki serliga behagiligt, sigur Hermann Oskarsson. Vandamikil ósemja – Tá vit tosa um almennar útreiðslur, haldi eg, at vit hava eina vandamikla ósemju í løtuni. Ein partur av politisku flokkunum hevur sum málsetning at minka ríkisveitingina, meðan ein annar partur vil lækka skattin. Koma hesir flokkar skiftivís í sam- gongu, kann gongdin gerast sera óstøðug og kann føra til stór hall í almennu roknskapunum, sum frá líður, greiðir Hermann Oskarsson frá. Hann heldur at gongdin við skiftandi landsstýrum, sum øll leggja dent á at minka um inntøkurnar- antin við skattalætta ella minking av ríkisveitingini er í andsøgn við at almennu uppgávurnar gerast dýrari og dýrari. Hann sipar eitt nú til heilsuverkið, skúlaverkið og almannalóggávuna, sum gerast alt meira kostnaðar- mikið, meðan samgong- urnar gjara út í almennum útreiðslum. Tillagingarnar vantaðu Varpa ljós á blokkniðurskurðin Reyðu lampurnar yvir føroyska búskapinum lýsa sterkari og sterkari. Seinasta árið ella so hevur verið greitt, at góða búskapargongdin við høgum fiskaprísum og stórum fiskanøgdum fór at venda og verri tíðir lógu fyri framman. Fíggjarmálaráðharrin, Bárður Nielsen, hevur sagt alment, at hall verður á fíggjarlógini 2004. Í kjalarvørrinum av fíggjarlógarhallinum 2004, hevur blokkniðurskurðurin hjá undanfarnu samgongu seinastu vikurnar verið umrøddur, sum ein av høvuðsørsøkunum til hallið við árslok 2004. Vit hava tosað við formannin í Búskaparráðnum, Hermann Oskarsson, fyrrverandi fíggjarmálaráðharran, Karsten Hansen og nýggja fíggjarmála- ráðharrin, Bárð Nielsen um týdningin av blokkniðurskurðinum fyri føroyska búskapin í 2004 – Høvuðstrupulleikin við hesi niðurskering er, at forarbeiðið er ov illa gjørt. Raksturin sær ikki út til at minka og heldur ikki hava tey á fíggjarmálastýrinum tikið hædd fyri, at inntøkurnar í løtuni eru óvanliga høgar, sigur Magni Laksáfoss Magni Laksáfoss – Tey skerja blokkin uttan at seta nakað ístaðin, tí kunnu vit ikki verða fyri uppskotinum. Sambands- flokkurin er ikki ímóti at hava ein sjálvberandi búskap, men løtan fyri at skerja var ikki tann rætta, sigur Lisbet L. Petersen. Hon vísir á, at vinnan er viðkvom og tað sær út sum alivinnan er í stórum trupulleikum. Lisbeth L. Petersen – Vit eru fegin um, at tað hevur eydnast okkum at skerja blokkin 366 milliónir . Og so er tann upphæddin minni í búskapinum og tað eiga vit at vera greið yvir og at leggja búskaparliga politikkin eftir tí. Karsten Hansen Vit hoyrdu stjóran í Føroya Banka í grein í Dimma- lætting gera vart við, at gulltíðin er liðug. Hetta er so eisini í tráð við tað, sum hendir í løtuni í alingini, í rækjuflotanum, í svartkjaftavinnuni og við toskaprís- inum. So her eru nakað, sum kann benda á, at tann stóra vakstrartíðin er av. Tí vil eg spyrja, um tað ikki er óðamannaverk at gera henda stóra niðurskurðin Jóannes Eidesgaard Avleiðingin av blokkniðurskurðinum verður at yvirskot- ið á fíggjarlógini minkar við somu upphædd. Sum støðan er nú hava vit pláss fyri lækkingini, tí vit hava framvegis eitt avlop á á útvið 200 mio. krónur, hóast blokkurin lækkar við 400 mio. krónum. Vit tola tí at missa 300-400 mio. uttan at tað merkist aðrastaðni í búskapinum Sigurd Poulsen, landsbankastjóri Føroyski búskapurin er so væl fyri í løtuni, sum hann yvirhøvur kann gerast. Vit eiga millum 2-3 milliardir og vit brúka bara 10% av blokkinum. Tí hevði tað ikki verið nakað skrædl, hvarv blokkurin í morgin. Men tað er eyðsæð, at tað er øðrvísi at reka eitt samfelag við blokki og eitt uttan blokk. Vit mugu gerast meiri effektiv fyrst og fremst Hermann Oskarsson, form. í Búskaparráðnum Útsagnir um blokkniðurskurðin Útsagnir um blokkniðurskurðin Fyrrverandi lands- stýrismaðurin í fíggjarmálum, Karsten Hansen, sigur, at tað var ein trupul uppgáva at skerja almennu út- reiðslurnar í tráð við blokkniðurskurðin. – Vit høvdu eitt eftirsleip frá und- anfarnum sam- gongum, har ongar íløgur ella lønar- hækkanir vórðu framdar, sigur hann. BLOKKNIÐUR- SKURÐUR Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Í viðtalu við Hermann Oskarsson aðrastaðni á síðuni, fýlist formaðurin í Búskaparráðnum á, at neyðugu tillagingar í samband við blokkniður- skurðin ikki vórðu framd- ar av undanfarnu sam- gongu. Hermann vísir á, at al- mennu útreiðslurnar lækkaðu ongantíð í tráð við mistu inntøkurnar, tá blokkstuðulin 1. januar 2002 varð skerdur við 366 mio. krónum. Karsten Hansen stóð á odda fyri fíggjarpolitikk- inum, tá blokkstuðulin varð skerdur farna sam- gonguskeið og vit hava sett honum spurningin, hví neyðugu tillagingar- nar ikki vórðu gjørdar í samband við niðurskurð- in. - Tú kanst møguliga siga, at niðurskurðurin ikki varð fylgdur nóg væl upp. Tú mást eisini minn- ast, at vit hingu upp á eitt eftirsleip frá undanfarn- um samgongum, har ong- ar íløgur og lønarhækk- anir vóru framdar. Vit hingu tískil upp á ein stóran íløgutørv og lønar- hækkanir, sum ikki gjørdi tað lættar at skerja í al- mennu útreiðslunum, svarar Karsten Hansen. Íløgurnar sum fyrrver- andi Fíggjarmálaráðharr- in sipar til eru millum annað Landsjúkrahúsið, Smyril og ikki minst eldraøkið. Tað var væl ikki eitt eftirsleip at økja talið av aðalstýrum? Nei tað er rætt. Tað var ein politisk avgerð og sum flestum kunnugt ein polit- isk telving millum sam- gonguflokkarnar, sigur hann Verri enn væntað Seinastu vikurnar er kom- ið fram í ljósmála, at fíggjarlógin fyri 2004 fer óivað at geva undirskot. Fyrrverandi fíggjarmála- ráðharrin úr Klaksvík hevur funnist at nýggju ABC-samgonguni fyri bara at lata standa til og ikki taka neyðugu stigini til fáa fíggjarlógina at javnviga. Hann heldur tað er ógvuliga vandamikið at gera støðuna verri enn hon er. – Vit hava í dag eina niðurgongd, men tað er ikki óvanligt, at lond av og á hava ring ár. Sam- gongan hevur tosað um at lata standa til, men tað vænti eg kortini ikki teir fara at gera, sigur Karsten Hansen. Fyrrverandi fíggjar- málaráðharrin vísir á, at búskaparliga niðurgongd- in er væl verri enn vænt- að. Hann sigur, at hevði undanfarna samgongan vita, at niðurgongdin kom so brádliga, høvdu átøk óivað verið gjørd. - Eingin hevði forútsæð hesa gongdina. Kreppan í alivinnuni gjørdist nógv kraftigari enn bæði pen- ingastovar og alararnir sjálvur høvdu væntað, sigur hann. Rætt Karsten Hansen er ikki ein løtu í iva um, at tað var ein røtt avgerð at skerja blokkin við 366. mio. krónum. Hann held- ur hinvegin, at skerjingin skuldi verið gjørd áðrenn 2002. Ikki heilt óvæntað sigur tjóðveldistingmaðurin seg vilja arbeiða fyri einum sjálvberandi føroyskum búskapi. Blokkurin er ein sovi- púta. Skerdu vit ikki blokkin tá, beri eg ótta fyri, at long tíð var frálið- in, áðrenn endaliga stigið varð tikið. Blokkurin skal burtur, tí vit skulu jú klára okkum sjálvi, sigur Karsten Hansen at enda. Fortíðin var ein forðing Fíggjarmálaráð- harrin, Bárður Nielsen, heldur, at tað var óðamanna- verk at skerja blokk- in við heili 366 mio. krónum. Hann er kortini noyddur at góðtaka treytirnar, at blokkstuðulin er lækkaður og sigur , at tað kemur ikki upp á tala at hækka hann aftur BLOKKNIÐUR- SKURÐUR Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Nýggi landsstýrismaður- in í fíggjarmálum, Bárður Nielsen og Sambands- flokkurin søgdu seg verða ímóti, at blokk- stuðulin varð skerdur við 366 mio. Sambands- flokkurin og Fíggjar- málaráðharrin góðtaka kortini, at blokkurin er skerdur, og siga seg vilja arbeiða undir teimum fortreytum. Bárður Nielsen sigur, at tað kemur ikki upp á tal, at blokkstuðulin verð- ur hækkaður aftur. Hann er kortini framvegis sann- førdur, at tað í síni tíð var óðamannaverk at skerja blokkin við 366 mio. krónum. - Arbeiðið í samband við niðurskurðin var ikki væl gjørt, tí bert yvir eina nátt varð blokkurin skerdur við heili 366 mio. krónum.Vit høvdu yvir- góðar tíðir við 400-500 mio í yvirskotið og hetta er ikki vanlig støða í før- oyska samfelagnum. Skuldi blokkurin verið skerdur, skuldi tað sjálv- sagt verið í tráð við normalu búskaparstøð- una og ikk eina óvanliga góða, sigur Bárður Niel- sen. Tátta ikki í íløgum Bárður Nielsen tekur undir við Hermanni Osk- arssyni at undanfarna samgonga ongantíð framdi neyðugu tillag- ingarnar í samband við niðurskurðin. Bárður Nielsen sigur seg ætla at virka fyri at neyðugu tillagingarnar í almennum útreiðslum verða framdar, men hann ásannar kortini, at niður- gongdin í løtuni ger tað torførari at tátta í bú- skaparliga. - Vita hava longu tikið stig til at minka talið av aðalstýrum, og tað er eitt stig á leiðini. Tað er væl torførari at tátta í, tá tað kemur til íløgupartin, tí skerja vit í íløgunum er stórur vandi fyri, at niðurgongdin verður enn størri. Vit mugu tí halda á við at byggja skúlar og vegir, tí tað er við at skapa virksemi í landin- um og halda samfelags- hjólunum koyrandi, greiðir Bárður Nielsen frá. Bárður Nielsen sigur, at tað er rættiliga av- markað, hvørja ávirkan nýggja ABC-samgongan hevur á fíggjarpolitikkin fyri 2004, tí nú er so langt fráliðið. Hann greiðir frá, at tað verður ikki fyrr enn í 2005, at nýggja sam- gongan kann gera sína ávirkan galdandi. Hann væntar framvegis, at hall verður á fíggjarlógini í ár og slær fast, at skal bú- skaparliga niðurgongdin vendast er neyðugt, at fiskaprísirnir fara upp aftur. Óðamannaverk C M Y K 9 8