hósdagur 26. februar 2004síða 7

12 Nr. 39 - 26. februar 2004 Nr. 39 - 26. februar 2004 13 Granskarar og vinna hond í hond At Føroyar onga fiski- vinnugransking hava, er nú søga. Fiski- vinnugranskingin, sum nú er sett á kjøl, fer fram í tøttum samstarvi við fiski- vinnuna GRANSKING Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Fiskivinnugransking er ein skipan hjá Fiskimálaráðn- um, sum umsitur játtaninar til Fiskivinnuroyndir og Granskingarætlanir. Fiski- málaráðið hevur játtað 3,8 miljónir til gransking í 2004, og játtanin til fiski- vinnuroyndir er 7,5 miljónir krónur. Hetta er tann pen- ingur, sum verkætlanin, Fiskivinnugransking, í fyrsta lagi hevur at arbeiða við. Ein stýrisbólkur, sum er samansettur av fólki úr vinnuni og almennum stovnum við tilknýti til vinnuna, stendur aftanfyri Fiskivinnugranskingina. Stýrisbólkurin skal á hvørjum ári lata landsstýr- ismanninum í fiskivinnu- málum tilmæli um, hvussu peningurin til fiskivinnu- royndir skal nýtast. Bólkur- in hevur eisini ábyrgd av sonevndu granskingar- kjarnunum mótvegis Fiski- málaráðnum. Ásmundur Guðjónsson hevur vegna stýringsbólkin verið samskipari av fiski- vinnugranskingini, men hann fer nú í annað starv. Tríggjar kjarnur Sum vit nevndu í greinini í mikudagsblaðnum, eru hig- artil tríggjar sonevndar granskingarkjarnur settar á stovn við trimum gransk- ingarleiðarum; Hóraldi Jo- ensen (biotøkni), Bjarta Thomsen (veiði-og reið- skapstøkni) og Helga Nolsøe (framleiðslutøkni). Hóraldur hevur skriv- stovu á Heilsufrøðiligu Starvsstovuni, meðan Bjarti og Helgi hava sínar skrivstovur á Fiskirann- sóknarstovuni. Allir tríggir arbeiða tó burtur av við fiskivinnugransking. At granskingarkjarnurnar verða hýstar av og byggja á verandi og hóskandi karm- ar í almennum stovnum, merkir, at komast kann skjótt í gongd við gransk- ingini. Væntandi er eisini, at við hesum fæst eitt mennandi samstarv við vertsstovnin – stovnin, har skrivstovan hjá gransking- arleiðaranum er. Kjarnurnar hava til enda- máls at byggja upp vísinda- ligan førleika, sum er við- komandi fyri vinnuna. Hetta verður gjørt við at luttaka í og skipa fyri verk- ætlanum í samstarvi við fiskivinnuna og gransk- ingarstovnar her heima og uttanlands. Á henda hátt skulu kjarnurnar mennast og fáa fleiri granskarar knýttar at sær. Tað er Fiskimálaráðið, sum setur leiðararnar fyri granskingarkjarnurnar. Til hvørja kjarnu er knýtt ein programnevnd við gransk- arum og fólki úr vinnuni. Hesi verða saman við granskingarleiðaranum við til at stinga út í kortið, hvat virksemið í kjarnuni skal umfata. Programnevndirnar Programnevndin, sum stendur aftanfyri biotøknina og granskingarleiðaran, Hórald Joensen, er mannað soleiðis: Egil Olsen, M.Sc., Faroe Marine Biotech ltd., Guðny Vang, matvøruverk- frøðingur, Havsbrún, Guðr- ið Andorsdóttir, Cand. Sci- ent, Føroya Fiskavirking, Kjartan Mohr, Cand. Pharm., Tjaldurs Apotek, Magnus P. Magnussen, PhD, Heilsufrøðiliga Starvsstovan og Sjúrður F. Olsen, Dr. Med., Statens Serum Institut. Í programnevndini aftan- fyri veiði- og reiðskapstøkn- ina við Bjarta Thomsen, sum granskingarleiðara, eru: Søren Havmand, sølu- stjóri, P/F Vónin, Rúni Berg, stjóri, P/F Teymavirk- ið, Hans Andreas Joensen, stjóri, P/F Thor, Jan Arge Jacobsen, granskari, Fiski- rannsóknarstovan og Holger Hovgaard, granskari, Dan- marks Fiskeriundersøgelser. Helgi Nolsø, sum granskar framleiðslutøkni, hevur hesi fólk í síni pro- gramnevnd: Meinhard Jac- obsen, stjóri, P/F Føroya Fiskavirking, Árni Joensen, sølustjóri, P/F Vesturvón, Olaf Olsen, stjóri, P/F Beta, Ari Thomasen, stjóri, P/F Kovin, Leon Smith, sivil- verkfrøðingur, Fiskirann- sóknarstovan, Turid Mørk- øre, granskari, Aqua Forsk, Noregi. Ásmundur Guðjónsson er við í øllum trimum pro- gramnevndunum. Dømir um gransking Í faldara, sum Fiskivinnu- gransking hevur gjørt, eru nøkur dømir um, hvørji granskingarøkini kunnu vera. Í biotøkni, har talan er um evnafrøðiliga og lív- tøkniliga gransking, verður soleiðis sagt: "Lipidkemi og protein- kemi umfatandi ymsar lip- idklassar í fiskagøgnum, flaki og skræðu; fiskaen- zym, fiskaprotein, fiska- collagen og fiskagelatin (skræðu-og beingelatin), proteinhydrolysat, fiska- rogn, fiskasil (protaminsul- fat), hávaúrdráttir, rækjuúr- dráttir (chitin, chitosan), krabbaúrdráttir, taraúrdrátt- ir, nutraceutical, medesinsk projektir". Um veiði-og reiðskaps- tøkni verður sagt: "Fiskiveiða skal vera um- hvørvisvinarlig og úrvelj- andi (selektiv). Tí er neyð- ugt at menna reiðskap, sum órógvar havbotnin minst møguligt og sum ikki skað- ar fisk, ið ikki skal veiðast. Eisini mugu fiskiskip mennast eftir somu megin- reglu, soleiðis at minst møgulig orka verður brúkt". At enda verður sagt um møgulig evni at granska innan framleiðslutøkni: "Eitt øki, sum kjarnin fer at arbeiða við, er hjáfram- leiðslur. Talan kann bæði verða um hjáframleiðslur frá flakavinnuni á landi og fiskiflotanum. Onnur øki, sum arbeiðast kann við, eru úrtøkuoptimering av flaka- vinnuni, framleiðsla úr uppisjóvarfiski, royndir við nýggjum maskinum, mink- ing av dryppitapi, tilseting av upploystum proteinum til lidna vøru". Aftanfyri fiskivinnugranskingina, sum nú av álvara fer í gongd á fleiri økjum í Føroyum, stendur Fiskimálaráðið. Við hesum kunnu vit ikki longur siga, at Føroya sum fiskivinnutjóð ikki granskar í sínum lívsgrundarlagi, sum fiskivinnan á sjógvi og landi er Aðrar tjóðir fiska við rúsum – ikki bara krabbadjór, men eis- ini ymisk fiskasløg. Tað er eisini kent, at fiskur savnast um skipsvrak og annað, sum liggur á havsins botni. Spurningurin er so, um tað ber til at "lokka" fisk inn í "hús" á havsins botni og síðan pumpa hann upp ALTERNATIV Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Á tíðindafundinum um fiskivinnugranskingina, sum nú er sett sjósett í Føroyum, reisti Bjarti Thomsen, granskingar- leiðari, spurningin, hví vit í veruleikanum hava skip at fiska tann fisk, sum skal arbeiðast uppi á landi. Hann vísti fram eina tekn- ing av einum stórum "húsi", sum stóð á hav- botninum. – Hví hava vit ikki heldur nøkur hús stand- andi á havbotninum, sum vit "lokka" fiskin inn í – við ljósi ella ljóði? Tað, sum Bjarti við hes- um vildi siga, var neyvan, at hann nú fór at mæla til, at øll fiskiskip verða løgd, og at vit í staðin bert skulu hava nøkur fá skip, sum skulu pumpa fiskin upp úr hesum "húsum". Hugflogið… Heldur vildi hann vísa á, at tá ið talan er um gransk- ing, er tað bara hugflogið, sum setir mørkini. Aðrar tjóðir fiska við rúsum – ikki bara krabba- djór, men eisini ymisk fiskasløg. Tað er eisini kent, at fiskur savnast um skipsvrak og annað, sum liggur á havsins botni. Eingin ivi er um, at væl hevði borið til at "lokkað" ávís fiskasløg í stórum nøgdum inn í slík "hús", men tað verður neyvan nakrantíð soleiðis, at vit sleppa undan at hava ein fiskiflota. Kortini ein rættiliga "genialur" tanki, mugu vit siga. "Hús" á havbotninum heldur enn fiskiskip Týsdagin 24. februar var samkoma í Legu- húsinum í Nesvík, har nýggja búmerki hjá Kirkjuligu Heima- missiónini var al- mannakunngjørt og handað formannin- um fyri Heimamissi- ónina Bergi D. Joensen presti Hans Jákup Hansen av Argjum vann kappingina um 100-ára búmerki hjá Heimamissiónini. Tað var eisini hann sum handaði formanninum í Heima- missiónini, Bergi Debes Joensen, búmerkið, og greiddi frá, hvørjir tankar lógu aftanfyri. Hans Jákup segði m.a. "Tað at tekna eitt búmerki er ikki tann lættasta upp- gávan, so tað vóru nógvir tankar, sum komu upp at venda í høvdinum, og leingi vardi, til eg kom til hetta úrslit. Tað fyrsta eg gjørdi, áðrenn eg byrjaði, var at eg bað Gud um vís- dóm". Í búmerkinum ert tveir fiskar og ein krossur. Fisk- arnir (ichtys) er teknið í tey fyrstu kristnu nýttu um Krisus. Krossurin er so teknið, ið vit nýta í dag. Um hugt verður eftir tí grøna litinum, eru trýggir krossar. Her er sjálvandi talan um Golgata. Kross- urin í miðuni er tann størsti. Jesus hekk í miðuni. Hetta ímyndar somu- leiðis úti- & heimamissión. Fiskarnir eru ímynd fyri sjómansmissión og ímynda á sama hátt eitt hjarta. Eitt hjarta fyri missión - á landi sum á sjógvi. Búmerkið hevur á ein einfaldan hátt tveir litir. Tann bláligi liturin í fiskunum ímyndar sjógv. Og tann grønligi ímyndar land. Hans Jákup starvast á Team 85. Sum vinning fekk hann handaðan ein kekk áljóðandi kr. 10.000. Búmerkjakappingin var skipað sum ein innbjóðað kapping, har heitt var á nøkur fólk at koma við uppskotum, og hevur ein dómsnevnd síðani valt millum tey innkomnu upp- skotini. Umframt Bergur D. Joensen, hevði Heri Trónd- heim eisini orðið. Heri er formaður í 100-ára bólkin- um hjá Heimamissiónini, og hann greiddi frá, hvørji tiltøk ætlanin er at hava ígjøgnum árið í sambandi við 100 ára haldið. Millum annað er ætlanin at koma við stórari bókaútgávu, at skipa framsýningar, at hava tiltak í Vági, har vøggan hjá Heimamissiónini stóð, at koma út við einum kunn- andi bóklingi um Heima- missiónina umframt at gera meir burturúr teimum ár- ligu tiltøkunum hjá Heima- missiónini. Millum annað verður nógv gjørt burturúr Ársmøtinum, sum verður 23. - 25. apríl. Ársmøtið verður í ár bæði í Leguhús- inum í Nesvík og í Ítróttar- høllini á Skála. NØVN Í VIKUNI Telefon 341800 - Fax 341801 - Fartelefon 216135 e-mail: maggi@sosialurin.fo Á hesum síðum bera vit tíðindi um merkisdagar, so sum rundar føðingardagar, brúdleypsdagar, starvssetanir o.t. Dagurin 26. februar. Ingigerð. Kanska navn á franskari prinsessu, Ingardis, ið vit annars einki vita um. Navnið hevur fingið norrønan form, ið merkir tann av guðinum Ing varda. Janus Djurhuus føddur hendan dagin í 1881. Tøkk Hjartaliga takka vit øllum tykkum, ið á ymiskan hátt sýndu samkenslu, tá okkara elskaða kona, mamma og omma Susan Skaaning andaðist og varð jarðað. Tøkk fyri blómur, kransar, uppringingar, brøv, fjarrit og vitjanir. Somuleiðis takka vit fyri stóra umsorgan og troystarrík orð. Torben, Lone, Signe og Jakob Erik, Christian, Jóhann og Jákup Hans Jákup Hansen: Vann kappingina um búmerkið Hans Jákup Hansen av Argjum hevur teknað 100- ára búmerkið hjá Heimamissiónini Mynd: Frants Jensen Bergur D. Joensen, formaður í Heimamissiónini, og Hans Jákup Hansen, vinnari av búmerkjakappingini Mynd: Frants Jensen Umleið 35 fólk vóru til staðar í Leguhúsinum í Nesvík. Vit síggja millum onnur Torleif Johannesen, sjómanstrúboðara, Tom Skaale, aðalskrivara í Meimamissiónini, og Hera Tróndheim, formann í 100-ára bólkinum Mynd: Frants Jensen C M Y K 13 12