fríggjadagur 3. februar 2012síða 2

Fríggjadagur 3. februar 2012 · Nr. 15 vikuskiftisblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Leikbólkurin TVAZZ fer nú undir all­ar­sein­astu sýn­ing­ar­ nar av leikinum »Tey óndu«. Lei­k­urin hev­ur ver­ið væl vitjaður, og hava á­skoð­ar­ ar latið sera væl at. Evn­ið er kontroversielt og sum ein nevi  beint inn í búk­ in: Tá børn drepa børn. Nógv hugsa sum so: »Hatta er so ó­hugn­a­ligt. Hatta fari eg ikki til!!« ella kanska: »Eg orki ikki at síggja børn líða. Eg fari ikki!!!« Jú, kanska væl skiljandi. Men spyrt tú tey, sum hava sæð leikin, er við­merk­ing­ in  heldur: »Hatta fer beint inn í mag­an, og inn í hjarta, men sann­i­liga eisini til heil­ an. Tí kann hatta sodnast, hatta ræð­u­liga evni.« Um­m­æ­l­ini í fjøl­miðl­ um hava sum heild ver­ ið sera  góð og jalig. Leik­u­r­in leggur upp til kjak. Spurn­ing­ar­nar, sum liggja beint fyri eru m.a.: »Hvussu hava okkara børn tað her í Før­oy­um?« – Tora vit at blanda okk­ um uppí, um vit síggja eitt um­sorg­an­ar­svikið barn? – Kundi hetta hent í Før­ oy­um? Og tí hevur TVAZZ eisini skip­að fyri kjaki aftan á sýn­ ing­ina onkur kvøld. Har eitt fakfólk, eitt nú sosialráðgevar, sál­ar­frøð­ing­ar, barnavernd hava lut­tik­ið. Leikurin fær harvið eina lokala dimensjón.  TVAZZ hev­ur eisini sýnt leik­ in fyri  miðnámsskúlum við eft­ir­fylgjandi orðaskiftið. Seinastu sýningar til »Tey óndu« verða nú um vik­u­skif­ tið 3., 4. og 5. februar klokkan 20 á Tjóðpalli Føroya.  Eing­in eykasýning verður, tí Tjóð­pall­ur­in fer undir venj­ ing­ar av næsta leikverki sín­ um, siga tey í Tvazz. Lesið eisini umrøðu hjá Ing­vør í Haraldsstovu á síðu 16 Tað var sera hjartanemandi at síggja send­ingina í sjón­varp­i­num hjá Kring­varp­i­num í gjár­kvøld­ið, »Tá lív­ ið gerst ov tungt at liva«. Ein send­ing um eitt sera við­kvæmt evni, eitt tab­ u­evni – um tað at doyggja fyri egnari hond. Hetta er ikki eitt evni, sum vit dag­liga varpa ljós á, og tí eitt mál, sum vit duga so illa at tosa um. Men tal­an er tó um eitt evni, sum hvørt ár, fleiri ferðir um árið, rakar nøkur okk­ara – og tá standa vit spyrjandi og ó­skilj­andi eftir. Men latin so væl í ein journ­al­ ist­isk­an búna, sum Heini í Skorini megn­aði í hesi sending, sum í mynd­ um eis­ini var sera væl hepnað, so verð­ur eitt mál sum sjálv­morð gjørt so við­kom­andi og nær­verandi, at vit øll kunnu seta okk­um inn í ta sorg, ið slík van­lagna hevur við sær fyri tey, ið eftir sita. Tá eitt menniskja kemur í ta støðu, at tað vil taka sítt egna lív, so eru djúp­ir sál­ar­ligir trup­ul­leik­ar, sum vit neyð­ars menn­iskju illa duga at fata. Sjálv­sagt ynskja vit alla ta til­búgving, ið neyðug er. Men hetta snýr seg eisini um hjá okk­um menn­ iskj­um at duga at skilja hvønn ann­ an, duga at lurta og duga at fanga tey signal, ið kunnu vera á­bend­ingar um, at eitthvørt er á­vegis. Vit hoyrdu mammuna tosa um neyð­dyrn­ar, sum son­ur­in leyp í­gjøgn­um­. Hon vísti virð­i­liga á, hvussu vit áttu at skipað við­ur­s­kifti­ ni hjá sálarsjúkum á ein virð­i­ligari hátt. Vit hoyrdu dóttrina, sum segði, at hini børnini ikki skiltu, at mamma hennara var sjúk, tí »tað sá man ikki uttaná...«. Og vit sóu systk­ini, sum erliga greiddu frá kensl­unum, ið tey høvdu, eftir at bróð­ir­in hevði tikið sítt egna lív. At tey settu sær viðkomandi spurn­ingin, um tað var nakað, tey kundu gjørt fyri at broytt úrslitið. Og at enda sóu vit ungu kvinnuna greiða frá um tað at hava tunglyndi og sjálv­morðs­tank­ar. Hóast eitt sera tungt evni, ið elv­ir til djúpa sorg, so megnaðu øll fólk­ ini so lívsjáttandi at greiða frá støðu síni. Sálarlæknin greiddi frá, hvussu spar­ing­ar á økinum skerja tæn­ast­u­ na, sum vit veita sálarsjúkum. Tað er hug­tungt at hoyra, hóast sparingar eyð­vit­að raka alt samfelagið. Men ein send­ing sum hendan varpar ljós á okk­ara heilsu­pol­i­tikk á sál­ar­frøð­i­ liga øki­num – og tað kann bara verða gott og gangligt. Men bara tað at vit virðiliga, op­ið og er­liga kunnu tosa um evnið – hetta tabuevni, er gott í sjálvum sær. Tí tað lærir okkum at lurta, viðra, aðra – og hjálpir okkum eisini at skilja hvønn annan. Tí tað er ringt at góð­taka, at eitt menniskja plan­legg­ur sína egna deyða og sína egnu jarð­ar­ferð. Ein slík sending varpar týðandi og til­trongt ljós á eitt torskilt evni, sum vit eiga at gera størri gætur, hó­ ast vit ikki fáa svarið. Sendingin varpar týðandi ljós á torskilt evni Regina Hammer, tann nýggi ungi stjórin í Trygg­ing­ar­fel­ ag­num Føroyum hev­ur nú gylta høvið at vísa sín vilja til op­in­leika í sambandi við um­boðs­ráðs­valið, sum nú stend­ur fyri durum. Fleiri ferðir er víst á, at at­kvøð­u­greiðsl­an bara er fyri eitt »lukk­að selskap«. Val­lut­øk­an er sera, sera lág, tí fólk tíma snøgt sagt ikki ta truplu leið at útvega sær at­kvøðu­seðil. Hinvegin hava nøkur fólk so góða atgongd til umsitingina hjá Tryggingini, at tey fáa tey at senda út atkvøðuseðlar til ávísar tryggingartakarar – og soleiðis hava summi fólk framíhjárætt at verða vald. Ein órættvís skipan, má sigast. Men fáar fyritøkur í Før­ oy­um senda so nógv brøv út til síni við­skift­a­fólk, sum júst Trygg­ing­ar­fel­ag­ið Før­oy­ar, sum nú eisini eigur Eik Banka. Tí er tað upplagt, at Ogn­ ar­fel­ag Trygg­ing­ar­tak­ar­ anna – sum er aðalfundurin hjá Trygg­ing­ar­fel­ag­n­um – send­ir út at­køvð­u­seðl­ar til all­ar trygg­ing­ar­tak­ar­ar. Tá verð­ur val­ið púra opið og er­ligt. Einki roks og fjas. Gylt høvi at vísa sín opinleika Lívsjáttandi um sjálvmorð Seinastu sýningar av Tvazz um vikuskiftið Er Bjørn í ferð við at knúsa Vinnu­ háskúlan? Jákup Símun Simonsen kjak á síðu 17 For­eld­ ur eiga part av barna­ ansing­ar­ gjaldi bjarni djurholm kjak á síðu 20 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000