mikudagur 29. februar 2012síða 2

Mikudagur 29. februar 2012 · Nr. 26 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 mikudagsblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Tað var Arne Poul­sen, að­al­ stjóri í Vinnu­mál­a­ráð­num, sum var so »ó­hepp­in«, at missa numm­ar­plát­una, tá hann koyrdi full­ur og rendi á ein garð á Vegn­um Langa í Hoy­vík næst síðsta leyg­ar­ dag. Í útvarpinum í gjár lovaði hann, at hann ikki fer at koyra fullur aftur. Málið verður viðgjørt á Løg­mans­skriv­stov­uni, sum varð­ar av að­al­stjór­u­num, og Jo­han Dahl hev­ur av­tal­að við Arna Poul­sen, at hann slepp­ ur at halda fram í starv­i­num, til mál­ið er kannað. Vit hava fyrr upplivað, at løg­tings­ma­ður hev­ur gjørt sama brøl­ara, enn­tá bara fá­ ar met­rar frá garði­num, sum Arne Poulsen rendi á. Ta ferðina megnaði løg­ tings­mað­ur­in at sláa mál­ið upp í glens, hó­ast hann átti at skamm­ast og lagt frá sær sum løg­tings­maður. Hvussu verður við Arna Poul­sen frætta vit helst um stutta tíð. Men var skomm skapt í aðal­stjór­a­num, so legði hann frá sær bein­an­veg­ in. Tað er eing­in or­søk til at løg­mað­ur (sum hann plag­ar) skal flyta hann í eitt­hvørt ráð­ gev­ar­a­starv í Fisk­i­mála­ráð­ num við fullari aðalstjóraløn og pen­sjón – ella hvat ann­að pol­it­iska skip­anin kann finna upp­á at gera við aðalstjór­ar, sum ikki kunnu brúkast. Sum aðalstjóri kann hann væl sakt­ans ikki halda fram, tí tað mugu vera á­lit­is­fólk, sum røkja slík størv. Ikki menn, sum koyra fullir og rýma und­an løg­regl­uni. Týsdagurin í síðstu viku – 21. febr­u­ ar – er av ST útnevndur til altjóða móð­ur­máls­dag. Hesin dagur hevur ver­ið hildin 12 ferðir, men í Føroyum hava vit ikki givið okkum far um hend­an dagin. Í síðstu viku segði Jógvan í Lon, for­mað­ur í før­oysku mál­nevnd­ini og lekt­ari á Fróð­skap­ar­setr­i­num við heim­a­síð­una hjá Námi, at tey í mál­nevnd­ini eru fegin um hetta til­tak­ið frá ST, men at Málnevndin held­ur vil, at vit hava okkara egna móð­ur­máls­dag, sum nevndin mælir til verð­ur hildin á mariumessu, 25. mars, sum er føð­ingardagurin hjá V. U. Hamm­ers­haimb. Tað er heilt víst skilagott, at vit hava okk­ara egna móð­ur­máls­dag, og at halda hann á føð­ing­ar­degn­um hjá Hamm­ers­haimb er sjálvandi eitt hepp­ið val, tí tann týdningur, sum virk­ið hjá Hamm­ershaimb hevur havt fyri før­oyska málið hevur ó­met­aligt virði. Vit hava eitt móðurmál, sum vit kunnu vera errin av. Ikki minst kunnu vit fegnast um, at tað eydn­ að­ist nøkr­um fólk­um í næst síðstu øld, við V. U. Hamm­ers­haimb á odda, at skapa okk­um skrift­mál­ið, sum var horv­ið. Tað er ikki hissini bragd at end­ur­skapa einum fólki og eini tjóð sítt skrift­mál, tí høvdu vit ikki skrift­málið, so høvdu vit valla held­ ur móð­ur­mál­ið í dag – og tá hevði tjóð­skap­ar­ligi sam­leik­in ikki verið eins eyð­sýnd­ur, og hann er. Og tey sum hava lyft arvin sein­ astu ár­ini hava eisini rós uppiborið. Hygg­ið bara í skúlabøkurnar í dag í mun til fyri einum mansaldri síðini, ella í føroysku bløðini. Tað er eitt satt skarvs­lop, sum mál­ið hev­ur gjørt – og tí betur støðugt ger. Ofta hoyrist sagt, at føroyska mál­ið er so trup­ult og stirv­ið at brúka – og trup­ult at læra at stava. Vit sum dag­liga fá­ast við mál­ið kunnu tó sanna, at so er ikki – hó­ ast tey lýti, ið vit gera. Treyð­ugt so treinja á­bøt­ur. Men størst­an týdn­ ing­in hev­ur tó hug­burð­ur­in til mál­ ið og til mál­røkt. Ein slík­ur móð­ur­ máls­dag­ur kundi sett mál­røkt í há­sæti – og giv­ið okk­um øll­um, sum dag­liga nýta mál­ið í okk­ara starvi, íblástur og nak­að at stremba eftir. At hava góð­an hug­burð til mál­ ið er eis­ini at stuðla hvør øðr­um. Og her er tað, at vit sum heild ikki eru nóg til­vit­að, tí mang­an verð­ ur funn­ist harð­liga at fólki, ið ikki nýta góðan mál­burð – ella ikki stava nóg væl – heldur enn at stuðla og stimbra. Vit í Miðlahúsinum heilsa móð­ur­máls­deg­num 25. mars væl­ komn­um. Hamm­ers­haimb hev­ur upp­i­bor­ið heið­ur­in –  og okk­um, sum dag­liga starv­ast við mál­i­num treingja til hend­an dag­in, og tí vilja vit feg­in leggja teiga­pláss og miðla­ rúmd til hesa søk! Eitt gott hugskot at halda føroyskan móðurmálsdag Av 200 næmingum í NámX í Eysturskúlanum í Havn møti­r um­leið helmingurin upp til eitt korter ov seint um dag­in. Tað staðfesti skúla­stjór­ in, Eyð­dis Eidesgaard í út­ varp­i­num í gjár, tá morg­un­ send­ing­in setti sjóneykuna á skúla­ferðslu og upp­møt­ ing. Eyðdis Eidesgaard segði, at hetta kortini ikki bara er gald­andi fyri størru næm­ ing­ar­nar, men at tað er ein gen­e­rell­ur trup­ulleiki, at næm­ing­ar í heila tikið møta ov seint til undirvísing. Og hon legði heldur ikki fingr­arnar í­mill­um – men vísti á, at tað er ikki rætt av skúla­num at lata hetta ganga út yvir næm­ing­ar­nar, men at tað eru for­eldr­ini, sum áttu at fing­ið fleingj­ una. Og rætt hevur hon. Hesi á­byrgdarleysu foreldur ikki bara órógva undirvísingina hjá teimum næmingum, sum møta regluliga til tíð­i­ na. Tey oyðsla eisini við al­ menn­um peng­um. Bara fyri 10. flokk í Eyst­ur­skúlanum oyðsla hesi for­eldur eitt heilt lær­ar­a­starv burtur, um vit um­rokn­a hetta kort­er­ið til und­irvísingartímar. At finast at skúlum og lær­arum er so ómakaleyst. Men hvat skal skúlin gera, tá helm­ing­ur­in av næm­ ing­u­num eru so illa upp­ drign­ir heim­an­í­frá, at teir sum sekst­an ára gaml­ir ikki megna at møta til tíðina? So foreldur hjá ov sein­um børn­um: Takið hesa fleingj­ una frá skúla­stjóranum til tykk­um, og venjið børnini til góð­ar, viknar og árvaknar sam­felagsborgarar – held­ur enn at menna tey til drumb­ ar og letingar! Foreldur oyðsla skúlatíðina burtur Hammershaimb og móðurmál Nummarplátan sum feldi aðalstjóran Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Ó­soli­ dariska fylgið Brandur Sandoy kjak á síðu 18 Tekn­ iski skúli í Klaksvík Gunnvør Balle kjak á síðu 18 Garðurin á Vegnum Langa, sum Arne Poulsen rendi á: Portalurin skrivaði 19. februar frá løgregluni, at »maðurin var so dýrandi fullur, so tað málið fær eitt dýrt eftirspæl fyri hann...« Eyðdis Eidesgaars er skúl­a­stjóri í Eyst­ur­ skúl­a­num í Havn