mánadagur 5. mars 2012síða 2

Mánadagur 5. mars 2012 · Nr. 28 Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo mánadagsblaðið Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo So bersøgin er formaðurin í Før­oya Ar­beið­ar­a­fel­ag um viku­skif­t­ið, tá Port­al­ur­in spurdi hann um krøv­ini í sam­bandi við sam­ráð­ing­ar­ nar, sum byrja fyrsta dagin. Sátt­mál­a­skeið­ið gongur út um slak­ar tveir mánaðir, tann 1. mai. Og formaðurin er als ikki bang­in fyri, at flat­skatt­ur­in skal gera tað, at ar­beið­ar­a­ løn­ir­nar fara at standa í stað eftir 1. mai, eins og løn­ir hjá lim­u­m Starvs­manna­fel­ag­s­ ins gjørdu. Tí Føroya Arbeiðarafelag fer at sam­ráð­ast hesa ferð akk­u­r­át á sama hátt sum sein­ast. Fel­øg­ini hava havt fleiri fund­ir sín­a­mill­um, men tey eru ikki lið­ug at út­greina krøv­ini enn. Men Georg F. Hansen slær fast, at tað als eingin ivi er um, at fel­øg­ini fara at krevja løn­ar­hækk­ing – og tey hugsa als ikki um, hvat fel­øg­ini á al­ menna ar­beiðs­markn­að­i­num hava fing­ið, tí karm­ur­in, sum er lagd­ur fyri al­menna ar­ beiðs­markn­að­in hev­ur einki við ar­beið­ar­a­fel­øg­ini at gera, sig­ur Ge­org F. Hansen. Og at vísa løn­ar­aft­ur­hald við til­sip­ing til flat­skatt­in, tað hjálp­ir einki, ger Georg Hansen greitt, tí hansara lim­ir fáa ongan ágóða av flat­ skatt­i­num. Og rætt hevur hann. Um tað kanska er ov tíð­ liga at gera nið­ur­støð­ur, nú bara tveir mán­að­ir eru farn­ ir av flat­skatta­ári­num, so vísa tøl­ini tó, at lands­skatt­a­ inn­tøk­ur­nar eru nógv lækk­ að­ar. Men tøl­ini vísa eis­ini, at skatt­ing­in av pensjónin við inn­gjaldi kompenserar nøku­lunda tapið við lands­ skatt­i­num. Men tað var jú eisini meiningin hjá lands­ stýr­i­num. Pen­sjón­ir hjá lág og mið­al­lønt­um, sum verða harðari skatt­að­ar við inngjaldi, rinda tað tap, sum lands­kass­in fær av skatta­ lætt­a­num til tey ríku. Tær sam­ráð­ing­ar, sum hava ver­ið á privta ar­beiðs­ markn­að­i­num, hava giv­ið væl bet­ur –  upp í eini trý pro­sent í løn­ar­hækk­ing í eitt tvey ára skeið. Og tá hevur Før­oy­ar Ar­beiðs­gev­ar­a­fel­ag roynt at víst afturhald. Til komandi sam­ráð­ing­ ar­nar við Ar­beið­ar­a­fel­øg­ini fáa vit so at síggja, um Før­ oya Ar­beiðs­gev­ar­a­fel­ag hev­ ur lært av Jørg­en Nicl­a­sen og hans­ara fólki – og um tey fara eft­ir eini null­loysn, ella kanska fara at krevja løn­ar­ lækk­ing. Men tað er valla hugs­ andi. Tað var eitt sera áhugavert tiltak, sum and­støð­u­flokk­ar­nir á tingi skip­aðu fyri í Norð­ur­landa­hús­i­num fríggj­a­ dag­in um fisk­i­rík­i­dømi okk­ara, ogn Føroya Fólks. Í roynd og veru er hetta størsta pol­it­iska mál­ið nakr­a­n­tíð, sum Før­ oya Løg­ting skal taka støðu til. Hetta er eitt mál, sum hev­ur breiða semju í løg­ting­i­num, men sum Fól­k­a­flokk­ ur­in kort­ini stýr­ir, tí eing­in pol­it­isk­ur flokk­ur stend­ur Fólk­a­flokk­i­num kurl í fisk­i­vinn­u­mál­um. Tað er tí líka­mik­ ið, um Fólka­flokk­urin sam­starv­ar við Javn­að­ar­flok­kin, Tjóð­veld­is­flokk­in ella Sam­bands­flokk­in. Hann hev­ur sam­starv­að við all­ar í hes­ari øld­ini, og støð­an er tann sama, at í fisk­i­vinn­ u­mál­um ræður Fólkaflokkurin eina. Alt framtíðarríkidømi okkara ligg­ ur tí í hond­um løg­mans og Sam­bands­ floks­ins. L­øg­mað­ur skal tí eins­a­mall­ ur gera av, hvørja leið, vit skulu fara, um vit skulu fara fólka­floks­leið­ina við at lata nøkr­um áv­ís­um reið­ar­um alt fisk­i­rík­i­dømi, ella vit skulu gera sum Framsókn, Tjóð­veldi, Javn­að­ar­ flokkurin vilja – og sum Sam­bands­ flokk­ur­in vil inn­ast inni: Skipa hesi við­ur­skifti so­leið­is, at Før­oya fólk fær lut í síni egnu ogn – ogn Før­oya fólks. Tað er hesa stóru avgerð, sum Kaj Leo Holm Jo­hann­esen, løg­mað­ur, stend­ur eins­a­mall­ur við. Tað er upp til hann eins­a­mall­an at gera av, um vit vilja skapa eitt sam­fel­ag við nøkr­um fá­u­m fisk­i­vinn­u­bar­ón­um, nøkr­um fá­um familjum, sum skul eiga alt til­ feingi í landinum og hava tilsvarndi vald, ella vit skulu hava eitt sam­halds­ fast sam­fel­ag, har all­ar borg­ar­ar hava somu rætt­indi og somu skyldur. Íslendski profesarin, Thorvaldur Gylfa­son legði ikki fingr­ar­nar í­mill­ um, tá hann greiddi frá, hvussu ís­ lendska tjóð­a­r­ogn­in í hav­i­num end­ aði á priv­at­um hond­um: Í 1984 góvu poli­tik­ar­arnir nøkr­um fá­um reið­a­r­um rætt­in til fisk­i­rík­i­døm­ið. Hetta førdi til eitt fá­mann­a­veldi, sum Hægsti Rætt­ur í 1998 stað­festi var grund­lóg­ ar­brot. Men korr­um­p­er­aða pol­i­t­i­ska skip­an­in fekk broytt hesa stað­fest­ ing, sum tó varð stað­fest í mann­a­ rætt­inda­dóm­stóli­num í Stras­bourg í 2007, sum stað­festi, at út­lut­ing­in av fisk­i­ríki­dømi­num var brot á al­ tjóða manna­rætt­indi, tí all­ir borg­ar­ar eru javn­sett­ir mót­veg­is al­menn­um ognum. – Lata føroyingar nøkrum fá­um fiski­rík­i­døm­ið, fara teir eis­ini at tapa eitt slíkt mál í Stras­bourg, und­ir­strik­ aði ís­lendski pro­fessarin. Hetta er ein sera á­hug­a­verd­ur boð­skap­ur, sum løg­mað­ur vón­andi grund­ar væl og virð­i­liga yv­ir. Tað er rós vert, at and­støð­an ski­p­a­r fyri slík­ari ráð­stevnu – sum tvør­pol­it­iskt er gev­andi og á­hug­a­verd. Hetta er ikki at leggja sam­gong­uni fót­ongl­ar. Tann av­gerð­in, sum skal tak­ast, skal tola allan kritikk, ann­ars er hon ikki borðbar. Kaj Leo Holm Johannesen, víst nú títt virði sum løgmaður Føroya fólks! Avgerðin um tilfeingið er størsta avgerðin nakrantíð Borgarstjórin í Havn, Heð­in Mort­en­sen, setir hart ímóti hørð­um, nú hann um vik­u­ skift­ið á Portalinum gjørdi kunn­ugt, at Tórs­havn­ar Bý­r­áð ikki undir nøkr­um um­støð­um fer at geva loyvi til, at ein und­ir­stjóv­ar­tunn­il mill­um Havn­ina og Eyst­ur­ oy kann knýt­ast í øki í Tórs­ havn­ar Komm­unu. Orsøkin er stríðið, sum komm­unan hevur við lands­mynd­ug­leik­ar­nar um inn­kom­u­veg til Havn­ina. Øll ferðsla til Havn­ina koyr­ir eft­ir Hvít­a­nes­veg­ num í Hoy­vík, sum so­leið­is er tann veg­ur í land­i­num, sum hevur størstu ferðsl­ una. Ætlanir eru um ferðsl­u­ ábøt­ur her, eins og ein heilt nýggj­ur inn­komu­veg­ur skal ger­ast innan av Sundi, sum spjaðir ferðsluna, áðrenn hon kem­ur til Hoyvíkar. Men her er kuril komin á tráð­in millum land og komm­unu – og tí setir borg­ ar­stjórin føtur í spenni. Spurningurin er so, hvussu Kári Post loysir hend­an trup­ul­leik­an... Sleppa ikki at koyra til Havnar Vís nú títt virði, Kaj Leo! – Vit fara sjálvandi at krevja lønarhækking Ogn Føroya fáu ella Før­oya fólks? Kristina Háfoss kjak á síðu 21 Kann ein løg­ mað­ur lúgva? John Rødgaard kjak á síðu 24 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Lisið á Kaj Leo Holm Johannesen Eri komin úr Ham­burg í dag og fór bein­leið­is til eitt gott og gev­andi til­tak í Norð­ ur­landa­hús­i­num um »ogn Før­oya fólks« fisk­i­rík­i­dømi í hav­i­num sum er okkara ogn. Hetta er eitt stórt og prin­si­p­i­elt mál sum krevur breiða pol­it­i­ska und­ir­t­øku, tá tal­an er um loyv­is­gjald og longd­ina av brúksrætti av okk­ ara til­ f e i n g i . Fari at y n s k j a m í n ­u m fa c ­e ­b o o k vin­um eitt gott og gev­ andi vik­u­ skifti.