fríggjadagur 27. apríl 2012síða 4

Fríggjadagur 27. apríl 2012 · Nr. 48 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tiðindi Meirlutin í mentanarnevndini í Sunda komm­unu mælir til at roykiforboðið, sum er gald­andi fyri almenn støð, eisini skal galda við leikvøllin við Margáir. Hugsað verður serliga um, at talan er um eitt stað, ið leggur dent á eitt heilsugott lív, og tískil hoyrir royking ikki heima har. Starvsfólk um­ hugsa at rýma Missa vunnin rættindi Randi Jacobsen Verður tað, sum landsstýrið ætlar, at eisini pensjónir í donskum pensjónskassum skulu skattast við inn-gjaldi, kunnu donsku mynd­ug­leik­ arnir koma at renna seg í stórar trupulleikar við at fáa skikkað starvsfólk. Inntøkumissurin hjá løg­ frøðingum og skrivstovu­fólki verður so stórur, at vandi er fyri, at fleiri donsk starvsfólk flyta aftur til Danmarkar, og hugurin at koma til Føroya at arbeiða antin hjá politinum, hjá ríkisumboðnum ella í dómhúsinum verður lítil. Hetta sigur Trine R. Han­ sen, dómarifulltrúi. Hon er álitis­fólk hjá løgfrøðingunum Í Dóm­húsinum. Hon tekur undir við tank­anum, at øll mugu vera við til at spara sam­an til sín egna aldur­dóm, og hon skilir eisini trupul­leikan við, at sam­ fe­lagnum tørv­ar pen­ing nú. Missa nógv Trine Rønhof Hansen úttal- ar seg tó bara vegna tey, sum starvast hjá donsku mynd­ug­ leikunum í Føroyum og eru limir í donskum pen­sjóns­ kassum. Løgfrøðingar, sum starv­ ast í privatu vinnuni, hava væl hægri inntøku enn vit, sum starvast hjá statinum. Men afturfyri hava vit sera góða pensjón, ein pakka við tryggum og góðum pen­sjón­ um, sigur hon. Tey hava roknað seg fram til, at verða donsku pensjón­ ir­nar skattaðar við inngjaldi, missir hvør teirra millum 4000 og 5000 krónur um mán­aðin. Trine Rønhof Hansen hev­ ur búð í Føroyum í seks ár, og familjan hevur ikki havt nakra ætlan um at flyta til Dan­markar. Maður hennara er føroyingur. Mær dámar sera væl at búgva í Føroyum, men eg má siga, at tankin hevur verið uppi og vent at flyta. Her er deiligt at vera, men tað er ov høgur prísur at gjalda, um tað skal kosta okkum ein góðan aldurdóm. Hon sigur, at hon hevur hoyrt onnur danskt lønt í Føroyum tosa um tað sama. Trine Rønhof Hansen held­ ur nógvar ósvaraðar spurn­ ing­ar vera í pensjóns­ætl­anini. Hvussu nú um skip­anin verður í verk, og fólk seinni flyta? Verður inn­goldna pen­ sjónin tá verandi í Før­oy­um? Hon ivast eisini í, um tað er loyvt av myndugleikunum at gera eina slíka lóg, tí pen­ sjónin er ein partur av løn­ini, sum fakfeløgini hava sam­ ráðst seg fram til. Tey, sum arbeiða hjá stat­ inum og eru í sama lønar­ flokki, hava rætt til somu løn. Men eftir pensjónsætlanini fara limirnir í Føroyum niður í løn. Neyvan vil staturin gjalda fólkunum í Føroyum meira køn vegna skattingina í Føroyum. Neyðugt við donskum løgfrøðingum Sum er gongur rímiliga væl at fáa danskar løgfrøðingar at koma til Føroya at ar­beiða antin hjá politinum, ríkis­um­ boðnum ella dómhúsinum. Summi vera verandi, og onn­ur søkja til Føroya fyri at fáa eina uppliving, tí tey bíða eftir onkrum góðum starvi ella fyri at fáa nakrar royndir og kunnu tí brúka tíðina í Føroyum sum lopfjøl til nakað annað. – Men eg ivist í, at tað verður líka lætt at fáa løg­ frøðingar til koma til Føroya, um so nógv verður skorið av pensjónini. Tað kann gerast trupult at fáa fólk, sigur Trine Rønhof Hansen. – Tað ber ikki til at líta á, at føroyingar fara at søkja hesi størv, tí landið er so lítið, øll kenna øll, og torført er sum føroyingur at sita og viuðgera mál, ið mangan eru eym. Meira á síðu 14 Randi Jacobsen Upppskotið um at skatta pensjónir við inngjaldi hev­ur verið til hoyringar nógva­staðni. Eisini hjá donsku pensjónskassunum, sum løn­takarar í Føroyum eru limir í, og hjá teirra fak­ feløgum. Uppskotið fær ikki blíða móttøku, hvørki frá pensjónskassum ella fak­ feløgum. Pensjóns­kass­arnir vísa á, at eftir uppskotinum verða pensjónsviðurskiftini sera fløkt, eisini tí alt ikki kemur í gildi í senn. Broytigarnar eru sera um­fatandi og eru eitt álv­ arsligt inntriv í tey rætt­ indi, sum starvsfólkini hava vunnið sær í sátt­mála­sam­ ráðingum, sigur CFU. CFU nevnir, at verður lógaruppskotið samtykt, sum tað nú sær út, kunnu donsku arbeiðsgevararnir fáa trupult við at fáa fólk at fara til Føroya at arbeiða, og at tey bara fara at steðga stutta tíð. Mælt verður tí til, at tey starvsfólk, sum lønt eru eftir donskum sáttmála, ikki verða umfatað av skip­ anini. Í øðrum lagi verður mælt til, at tey, sum starvast í Føroyum, tá ið lógin kemur í gildi, verða frítikin. Her verður lagt aftrat, at donsku pensjónskassarnir ikki fara at gera serskipanir fyri starvsfólk í Føroyum, tí teir hava lutfalsliga fáar limir í Føroyum, og tað fer at kosta ov nógv í umsiting. Mugu gera undantøk Ein undantaksregla er í upp­skotinum um, at fólk, sum flyta til Føroya og búgva her í minni enn 60 mán­aðir, skulu vera undan­ tikin skipanini. Til hetta svarar CFU, at tey starvsfólk, sum ikki ætla sær at verða verandi í Føroyum, tá ið tey fara frá við eftirløn, eisini eiga at verða frítikin at rinda skatt av pensjónini við inngjaldi. CFU vísir serliga á, at tað má finnast ein loysn fyri starvsfólkini í Dóm­ hús­inum í Føroyum, ið sum oftast arbeiða í Før­ oy­um væl longur enn 60 mánaðir, og sum eru sett í starv eftir sáttmála við danska statin. Tað er heilt órímiligt, at fólk skulu koma illa fyri av pensjónini, tá ið líkt er til, at tey ikki vilja búgva í Føroyum sum pensjonistar, sigur CFU í hoyringsskrivinum til Fíggj­ar­málaráðið. CFU skrivar meira ella minni beinleiðis í hoyr­ ingss­varinum, at tað er sátt­ málabrot og mangt annað á henda hátt at skatta pen­ sjónirnar við inngjaldi: – CFU biðjur um, at áset­ ingarnar í sáttmálunum verða hildnar, íroknað ásetingar um pensjónsgøld til ávísar pensjónskassar. CFU skal annars vísa til ILO-konvensjón 98 um rætt­in til at skipa seg í fak­ felag og hava felags sam­ ráðingar. Um pensjónin hjá danskt løntum starvsfólkum í Føroyum verður skattað sum ætlað, umhugsa í hvussu er nøkur at rýma, og neyvan verður líka lætt sum nú at fáa løgfrøðingar til dómsvaldið, ríkisumboðið og politiið í Føroyum. Tað sigur Trine Rønhof Hansen, dómarafulltrúi At skatta pensjónir við inngjaldi er eitt álvarsligt inntriv í vunnin sáttmálarættindi. Tað sigur Central­organisationernes Fællesudvalg, sum tekur sær av trupulleikum hjá starvsfólki hjá statinum. CFU mælir til, at nýggja skipanin ikki fer at galda fyri starvsfólk í tænastu hjá statinum í Føroyum Trine Rønhof Hansen heldur tað vera órímiligt at danskt løntu starvsfólkini skulu missa so nógv